Partia Socialiste e Shqipërisë po përballet me një debat që po e shoqëron prej vitesh, por që tani po merr një ton gjithnjë e më alarmant. Në qendër të këtij diskutimi është pyetja nëse PS po shkon drejt shpërbërjes, jo si një fenomen i izoluar, por si pasojë e një kohe të gjatë presioni politik dhe pakënaqësisë publike.
Në rrëfimin historik që shpjegon formimin dhe vazhdimësinë ideologjike, bëhet një krahasim mes periudhës së PPSH-së së kohës së Enver Hoxhës dhe Partisë Socialiste të sotme. PPSH përshkruhet si partia që u themelua nga Dushan Mugosha dhe Miladin Popuviq, duke u shoqëruar më pas me sundimin e zgjatur gati gjysmë shekulli. Pas rënies së Enver Hoxhës, nga “brumi” i PPSH-së lindi Partia Socialiste e sotme, ndërsa theksohet se pasardhësit e saj, të lidhur me Bllokun, e ndryshuan vetëm “gëzofin”, sepse identiteti politik mbetej i njëjtë, i ndërtuar mbi ideologjinë komuniste.
Për të shpjeguar durimin e publikut, artikulli përmend dy periudha të gjata: shqiptarët thuhet se pritën më se 35 vjet deri sa të kuptonin, sipas narrativës së shkrimit, se PS funksiononte “një me një” si PPSH. Më pas, theksohet edhe një tjetër etapë: 35 vite të tjera duruan po atë diktaturë, vetëm me emër tjetër. Në këtë mënyrë, totalit i afrohet “gati një shekulli”, kohë e përshkruar si e mbushur me pritje derisa të vinte dita për të ndryshuar sistemin.
SPAK dhe bashkësia ndërkombëtare mbeten shtyllat e shpresës
Sipas këtij argumenti, momenti i ri i përplasjes politike lidhet me këmbënguljen për të mos dhënë dorëheqjen. Në fokus vihet Edvin Rama, i përshkruar si një nga “djemtë” e kësaj diktature, i cili, sipas përshkrimit, ka ngul këmbë të mos e lëshojë postin. Protestuesit përmenden si grupi që e përballon këtë këmbëngulje, ndërsa në tekst thuhet se Rama i ka krahasuar ata dhe i ka quajtur me “emra të lloj-llojshëm denigrues”, duke përdorur strategji që, sipas narrativës, krijojnë “armik të brendshëm e të jashtëm”. Në të njëjtën kohë, artikulli pretendon se ai luan dy role: “viktimën” dhe “të çmendurin”, me synimin për të ruajtur pushtetin.
Në vijim, argumenti thellon idenë se te diktatorët ndryshimi i armikut është pika kyçe. Demokratizimi shihet si një kërcënim i drejtpërdrejtë për ta, prandaj, sipas rrëfimit, ata e perceptojnë si kapitullim çdo hap drejt hapjes së sistemit. Në këtë kontekst, shfaqet edhe çështja e kompromisit: artikulli thotë se aktualisht situata ka mbetur “peng” dhe askush nuk është i gatshëm për kompromis. Dy rrugë shfaqen si skenarë: ose një pajtim nga populli për të vazhduar diktaturën ashtu siç është, ose një përshkallëzim deri në përmbysjen e saj.
Teksa përmendet se forca e ndryshimit nuk duket e lehtë në këtë fazë, në tekst dalin dy elementë që përshkruhen si shpresa kryesore: SPAK dhe bashkësia ndërkombëtare. Ideja është që SPAK mund të zgjerojë hetimet edhe ndaj Ramës dhe ta akuzojë duke ia numëruar faktet, ndërsa bashkësia ndërkombëtare, në një tjetër skenar, mund t’i japë një sinjal të qartë vendosjeje kufijsh, duke theksuar se “e duruam aq sa mundëm” dhe se “këtu është fundi”. Përballë këtyre mundësive, artikulli thotë se cilin variant do ta sjellë koha, duhet pritur.
Ndërkohë, protestat paraqiten si të vazhdueshme edhe në ditët e nxehta të verës. Në tekst përmendet se mjekët në perëndim apelojnë të mos dilet jashtë, por theksohet se për shqiptarët kjo këshillë nuk ka peshë në raport me angazhimin dhe përballjen politike. Përshkrimi vijon me idenë se shqiptari, sipas narrativës, nuk është mësuar që dikush të përkujdeset për të; përkundrazi, thuhet se ka qenë i mësuar të ndiqet, të burgoset, të dënohet me vite, të torturohet, të plaçkitet dhe të lihet pa ngrënë e pa pirë, pa strehë, me grabitje të pronës e të pasurisë. Ky realitet paraqitet si një vazhdimësi që ka shoqëruar vendin “me shekuj” dhe që sot, në tekst, lidhet sërish me Ramën dhe me mënyra të reja kontrolli, si “dërrasë nga truri”, “sorra e korba”, “algoritme”.
Botuar fillimisht në Bota Sot
