Personat me diabet shpesh pyesin nëse frutat si qershitë dhe vishnjat mund të jenë pjesë e dietës së tyre pa e përkeqësuar kontrollin e sheqerit në gjak. Në fakt, diabeti është një sëmundje kronike që shfaqet kur prodhohet pak insulinë ose kur veprimi i saj dobësohet. Insulina është hormon që prodhohet në pankreas dhe ka rol kryesor në metabolizmin e karbohidrateve, pra në mënyrën si trupi përpunon sheqernat.
Për të mbajtur nën kontroll diabetin, nuk mjafton vetëm terapia, por rëndësi ka edhe mënyra si organizohet ushqimi. Qëllimi i ushqimit të duhur te personat me diabet është të ndihmojë në mbajtjen e një niveli të mirë të sheqerit dhe yndyrave në gjak, si dhe në kontrollin e tensionit të gjakut dhe ruajtjen e gjendjes ushqyese. Ajo që e kthen ushqimin në diçka “më shumë se thjesht dietë” është kombinimi i disa elementëve: koha kur merret vakti, sasia, lloji i ushqimit dhe mënyra e përgatitjes.
Sa i përket qershive, ato janë fruta sezonale dhe të pasura me vitamina dhe minerale, ndërsa përmbajtja e lartë e ujit i bën të lehta për t’u përfshirë në dietë. Qershitë kanë edhe kalium. Megjithatë, te personat me diabet, qershitë lejohen vetëm në sasi të kufizuar. Në 100 gramë qershi ka rreth 15 gramë karbohidrate, ndaj ndikimi në sheqerin në gjak është i drejtpërdrejtë. Për këtë arsye, sasia e duhur duhet të përcaktohet individualisht, sipas nevojave dhe mënyrës së trajtimit të secilit pacient.
Një udhëzim i përgjithshëm që jepet për mënyrën e konsumimit është të merren rreth një grusht qershish si një zamër. Kjo ndihmon që fruti të futet në dietë pa e kaluar limitin e karbohidrateve që trupi e përpunon në mënyrë të kontrolluar. Por edhe ky rregull nuk zëvendëson këshillën e mjekut ose të nutricionistit, pasi personat me diabet nuk kanë të gjithë të njëjtin reagim ndaj ushqimit.
Qershitë dhe vishnjat lejohen, por vetëm me sasi të matur
Shumë njerëz pyesin edhe për vishnjat, sidomos për shkak të shijes së tyre më të thartë. Edhe këtu përgjigjja është e njëjtë: nuk ka ushqim që mund të hahet pa kufizim, prandaj vlen edhe për vishnjat. Edhe pse shija mund të duket më “e fortë” në aciditet, vishnjat prapë përmbajnë karbohidrate dhe mund të ndikojnë në rritjen e nivelit të sheqerit në gjak. Për këtë arsye, sasia duhet të jetë e matur dhe gjithmonë brenda kufijve që përshtaten me situatën personale të pacientit.
Si ndikojnë frutat te diabetikët? Çdo frut përmban karbohidrate dhe prandaj ndikon në nivelin e sheqerit në gjak. Jo të gjitha frutat reagojnë njësoj: disa kanë indeks glikemik më të lartë dhe të tjerë më të ulët. Indeksi glikemik tregon shpejtësinë me të cilën një ushqim rrit nivelin e sheqerit në gjak. Rekomandimi i përgjithshëm është që fruti të jetë i pjekur, por ende i fortë. Frutat tepër të pjekura mund ta rrisin më shpejt sheqerin, prandaj duhet të shmangen. Po ashtu, frutat duhet të hahen të plota dhe të përtypen mirë: nëse shtrydhen ose bluhen, indeksi glikemik rritet dhe sheqeri në gjak mund të ngrihet më shpejt.
Nuk ekziston frut që një person me diabet nuk guxon ta hajë fare. Por pika kryesore mbetet sasia dhe koha e konsumimit. Një kategori që duhet shmangur më shumë është fruti i tharë, sepse te frutat e thata përqendrimi i sheqerit është më i lartë. Për sa i përket kohës kur duhet ngrënë fruti, ajo varet nga lloji i terapisë. Për ata që marrin terapi me tableta, fruti zakonisht rekomandohet brenda gjysmë ore deri në një orë pas vaktit kryesor. Për personat në terapi me insulinë, rregullat ndryshojnë sipas modelit të terapisë insulinike dhe llojit të insulinës, nëse përdoret insulinë humane apo analoge.
Në bazë të këtyre dallimeve, edhe zamrat gjatë ditës mund të përfshijnë fruta, ndërsa nëse nevojitet zamër gjatë natës, ajo zakonisht nuk duhet të jetë me fruta. Te personat që përdorin insulinë analoge, fruti merret zakonisht menjëherë pas vaktit kryesor, ngjashëm si te ata që përdorin tableta. Ndërsa te personat që përdorin insulinë humane, fruti zakonisht merret rreth dy orë pas vaktit kryesor. Për më tepër, edhe mënyra “kur” brenda ditës ndikon: për personat pa diabet, frutat shpesh rekomandohen ndërmjet vakteve, që organizmi t’i përthithë më mirë. Për personat me diabet, megjithatë, gjëja më e rëndësishme është që frutat të mos konsumohen në sasi të mëdha dhe të mos merren në formë lëngu, por si fruta të plota, në sasi të matur dhe sipas këshillës së mjekut ose nutricionistit.
Botuar fillimisht në Telegrafi
