Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, ka deklaruar se dialogu me Serbinë nuk ka dështuar. Sipas tij, gjatë procesit janë arritur marrëveshje, ndërsa problemi kryesor qëndron te moszbatimi i tyre nga ana e Beogradit. Kurti e ka theksuar këtë në një debat të zhvilluar në një emission televiziv, ku ka dhënë edhe përgjigjen e tij për pretendimet se procesi ka ngecur.
Gjatë fjalës së tij, Kurti ka argumentuar se dialogu ka pasur rezultate konkrete, pasi ka prodhuar marrëveshje. Ai ka theksuar se pengesa nuk lidhet me gatishmërinë e Kosovës, por me faktin që, sipas tij, Serbia as nuk e ka nënshkruar marrëveshjen e arritur dhe as nuk e ka respektuar atë. “Dialogu nuk ka vdekur. Ka pasur sukses, ka rezultuar me marrëveshje. Problemi është që marrëveshjen s’e nënshkruan Serbia e as nuk po e respekton. Serbia përditë po e shkel. Unë e kam pranu marrëveshjen”, ka thënë Kurti.
Kryeministri në detyrë ka shtuar se marrëveshja nuk është për të quajtur “e shkëlqyeshme”, por është paraqitur si një bazë e mirë për vazhdim. Në të njëjtën linjë, ai ka argumentuar edhe se Beogradi ka pretenduar se palët do të arrinin në përfundime të caktuara. “Ajo nuk është e shkëlqyeshme, por është bazë e mirë për më tutje. Edhe duket që Beogradi ka besuar që unë do të them jo për marrëveshje, por unë kam thënë po, dhe kur e kanë pa ku janë ndodh, nuk kanë pranu me nënshkru”, ka deklaruar Kurti.
Në lidhje me këtë temë, profesori universitar Enver Bytyçi ka dhënë një vlerësim në një prononcim për “Bota sot”. Bytyçi thotë se dialogu Kosovë–Serbi ka qenë i mbushur me manipulime dhe dështime, ku, sipas tij, Kosova ka bërë lëshime ndërsa Serbia ka shmangur zbatimin e obligimeve. Ai shprehet se historia e bisedimeve, që sipas tij nis nga viti 2011 e këtej, është shoqëruar nga probleme të mëdha dhe nga dështim i përsëritur i pretendimeve për marrëveshje që të zbatohen.
Profesori Enver Bytyçi thekson se liderët e Kosovës, para ardhjes së Albin Kurtit në pushtet, kanë besuar që lëshimet ndaj Beogradit do ta çonin vendin drejt anëtarësimit në institucione si KiE, OSBE, OKB, BE dhe NATO. Sipas tij, në atë kohë palët kanë qenë të gatshme të nënshkruajnë ndarje territoriale me logjikë që synonte shkëputje “përgjithmonë” nga Serbia. Bytyçi argumenton se në praktikë, Kosova e ka marrë barrën e pasojave, pasi, sipas tij, Serbia ka firmosur për të marrë atë që i jepte marrëveshja e radhës dhe njëkohësisht ka moszbatuar obligimet e veta.
Dialogu Kosovë–Serbi: çfarë thonë Kurti dhe Bytyçi për zbatimin
Bytyçi thotë se me këtë mënyrë të veprimit, liderët e Beogradit kanë arritur të dominojnë dialogun dhe ta paraqesin Kosovën si përgjegjëse për dështimin e tij. Ai shton se në periudhën e viteve të para të qeverisjes së Kurtit, edhe ai është etiketuar si “njeri problematik” jo vetëm i dialogut, por edhe i paqes dhe stabilitetit në rajon. Sipas profesorit, kjo ndodhi jo sepse Serbia bëri hapa për normalizim të marrëdhënieve me Kosovën, por sepse, sipas tij, Kurti pa që afatet për zbatimin e marrëveshjeve kishin kaluar dhe vendosi të veprojë me guxim.
Bytyçi përmend disa veprime si dokumente të Kosovës, çështjen e targave dhe eliminimin e strukturave serbe në veri dhe në territorin e Kosovës, duke i lidhur këto me procesin e zbatimit të marrëveshjeve. Ai pretendon se Serbia dhe presidenti i saj, Aleksandar Vuçiq, ia kanë arritur të luanin rolin e viktimës, për të cilin thotë se kanë pasur edhe mbështetje nga partnerë politikë. Në këtë kontekst, profesori përmend bashkëpunimin dhe ndikimin që, sipas tij, kanë pasur edhe kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, si dhe “ndonjë eksponent” në Kosovë dhe në Maqedoninë e Veriut, ndërsa përmend edhe emra institucionalë që lidhen me dialogun: Borrell dhe Lajçak, si dhe Epstein.
Në vazhdim, Bytyçi thotë se Kurti është akuzuar padrejtësisht si faktor destabilizues në dialog, ndërsa, sipas tij, presioni politik dhe ndërkombëtar e ka detyruar Kosovën të pranojë marrëveshje të pabalancuara, pa nënshkrim nga Serbia. Ai shton se BE-ja ka qenë më e ashpër me Kosovën sesa me Serbinë, duke mos mbajtur premtimet për liberalizim vizash dhe duke kushtëzuar proceset eurointegruese. Sipas Bytyçit, në kushtet e presionit, Kurti pranoi marrëveshjen e Brukselit të shkurtit 2023 dhe aneksin e Ohrit të marsit të po atij viti, por as Kurti dhe as Vuçiq nuk e nënshkruan atë. Ai përmend edhe deklarimet e Vuçiqit se ishte “i gatshëm të nënshkruante”, duke shtuar se pengesa u pa qartë, ndërkohë që Kosova, sipas tij, vazhdoi të penalizohej.
Bytyçi e lidh këtë me periudhën që, sipas tij, solli masa shtrënguese financiare nga ana e BE-së. Më tej, ai kujton pretendime të mëhershme të BE-së, duke përmendur vitin 2015 kur, sipas tij, Kosovës iu tha që të votonte marrëveshjen bazë me Serbinë me arsyetim se “do të liberalizohen vizat”. Ai shprehet se vizat nuk u liberalizuan atëherë, ndërsa përmend edhe kërkesa për demarkacionin me Malin e Zi gjatë kohës së Ramush Haradinajt, duke thënë se edhe aty kishte premtime që, sipas tij, nuk u respektuan. Sipas Bytyçit, liberalizimi i vizave ndodhi më vonë, kur Albin Kurti erdhi në pushtet.
Botuar fillimisht në Bota Sot
