Në Shën Petersburg, në shkurt të vitit 2020, Vladimir Putin ndalet për t’u përshëndetur me qytetarët gjatë një vizite publike. Në pamje të parë, momenti duket si një ndërveprim i zakonshëm: lideri i Kremlinit i drejtohet njerëzve, dëgjon kërkesa dhe shkëmben fjalë të shkurtra. Por një hetim i detajuar mbi skenat publike të presidentit rus ka ngritur dyshime se shumë prej këtyre momenteve “spontane” mund të jenë të planifikuara me kujdes.
Gjatë vizitës, një grua i drejton Putinit një pyetje për pensionin e saj të ulët të invaliditetit. Në një moment tjetër, një qytetare kërkon një selfie. Megjithatë, sipas hetimit të BBC-së ruse dhe burimeve investigative, personat që u afruan presidentit nuk ishin domosdoshmërisht qytetarë të rastësishëm. Në disa raste, ata rezultojnë të jenë zyrtarë lokalë, bashkëpunëtorë të strukturave shtetërore ose persona të lidhur me administratën.
Fenomeni ka një emër të veçantë në Rusi: “masovka”. Bëhet fjalë për paraqitje të inskenuara me pjesëmarrës të përzgjedhur. Këto skena, sipas gazetarëve investigativë, janë pjesë e një praktike më të gjerë që synon të kontrollojë çdo situatë kur presidenti shfaqet “mes njerëzve”. Qëllimi, sipas kësaj linje raportimesh, është të minimizohet rreziku i skenarëve të paparashikueshëm, që mund të kthehen në kritika direkte apo reagime spontane nga qytetarët.
Një imazh “mes njerëzve”, por skenat mund të jenë të kuruara
Kremlini, sipas raportimeve të mediave të pavarura, ka kufizuar gradualisht kontaktin e presidentit me publikun e paparashikueshëm që nga fillimi i viteve 2000. Një moment kyç, i përmendur si pikë kthese në trajektoren e qasjes së Putinit, lidhet me katastrofën e nëndetëses “Kursk” në vitin 2000. Në atë kohë, presidenti u përball me familjarë të zemëruar të viktimave. Analistët e lidhin këtë përvojë me ndryshimin e mënyrës se si organizohen sot paraqitjet publike.
Pas kësaj, skenat e takimeve “të hapura” janë shndërruar në ngjarje të kuruara me kujdes. Pjesëmarrësit, në shumë raste, përzgjidhen nga institucionet shtetërore ose kanë lidhje me aparatin politik. Hetimet e mediave të pavarura kanë identifikuar raste të shumta ku individët që shfaqen pranë presidentit rezultojnë të jenë zyrtarë, aktivistë të lidhur me pushtetin apo persona që më pas marrin pozicione publike. Për më tepër, në disa raste të dokumentuara, të njëjtët individë janë parë në role të ndryshme në skena të ndryshme.
Këto role kanë variuar nga skena me “peshkatarë të thjeshtë” deri te pjesëmarrja në ceremoni fetare apo takime shtetërore. Më pas, identifikimi i tyre ka ushqyer dyshime për një sistem të strukturuar “statistësh” që krijojnë imazhin e një lidhjeje të drejtpërdrejtë mes presidentit dhe popullit. Skema të ngjashme janë raportuar edhe në ngjarje të tjera publike: nga takime me peshkatarë në rajonin e Novgorodit, tek ceremonitë fetare, e deri te takimet me “nënat e ushtarëve” gjatë luftës në Ukrainë.
Në disa nga këto raste, pjesëmarrësit janë identifikuar më vonë si zyrtarë lokalë, anëtarë të organizatave pro-qeveritare ose individë të lidhur me administratën publike. Kjo ka ngritur pyetje të vazhdueshme për autenticitetin e përfaqësimit të qytetarëve të zakonshëm. Për gazetarët investigativë rusë në mërgim, i gjithë ky sistem nuk shihet si thjesht propagandë tradicionale, por si një mekanizëm i sofistikuar për të shmangur situata të paparashikuara, kritika të drejtpërdrejta apo reagime të pakontrolluara.
Ndërkohë, gjatë viteve të fundit, izolimi i presidentit rus thuhet se është thelluar, ndërsa masat e sigurisë janë shtuar ndjeshëm për shkak të frikës nga atentatet dhe tensionet ndërkombëtare. Kjo, sipas raportimeve, ka kufizuar edhe më tej kontaktin me publikun real. Megjithatë, Kremlini vazhdon të organizojë dalje të kontrolluara “mes njerëzve”, duke ruajtur një imazh të afërsisë me qytetarët, edhe kur realiteti mund të paraqitet ndryshe. Nga “masovkat” e inskenuara deri te individët që rezultojnë pjesë e sistemit shtetëror, raportet përshkruajnë një model të qëndrueshëm: ndërtimin e një realiteti të kontrolluar ku ndërveprimi i presidentit me popullin nuk është gjithmonë spontan, por i planifikuar. Në një mjedis të tillë, kufiri mes asaj që shihet dhe asaj që ndodh realisht mbetet i mjegullt për publikun.
Botuar fillimisht në Bota Sot
