Piramida e Madhe në Giza, e njohur gjerësisht edhe si Piramida e Keopsit, është një nga ndërtesat më ikonike të botës. Ajo u ndërtua gjatë Mbretërisë së Vjetër të Egjiptit dhe, kur u përfundua, arrinte fillimisht rreth 146 metra lartësi. Me kalimin e kohës, ngrehina ka humbur vetëm rreth dhjetë metra nga lartësia, pavarësisht se rajoni ku ndodhet është goditur disa herë nga tërmete të fuqishme.
Pavarësisht rreziqeve sizmike, struktura kryesore e Piramidës së Madhe ka mbetur pothuajse e paprekur. Në historinë e dokumentuar të lëkundjeve, një nga ngjarjet që bie në sy është tërmeti i vitit 1847 në jug të Kajros, me magnitudë 6.8. Më pas, edhe tërmeti i vitit 1992, me magnitudë 5.9, solli pasoja të dukshme në pjesë të caktuara: disa blloqe të jashtme guri ranë nga maja e piramidës. Megjithatë, edhe në këtë rast, thelbi i strukturës nuk u shkatërrua.
Një studim i ri kërkon të shpjegojë pikërisht arsyen pse Piramida e Madhe shfaq një rezistencë të jashtëzakonshme ndaj lëkundjeve sizmike. Hulumtimi, i publikuar në revistën “Scientific Reports”, analizon mënyrën se si piramida reagon kur përballet me lëvizje të vogla natyrore, si dhe me vibrime që mund të shkaktohen nga aktiviteti njerëzor në tokë. Për të arritur te përgjigjja, studiuesit u fokusuan në sjelljen fizike të strukturës gjatë vibrimit, duke e lidhur atë me karakteristikat e tokës përreth.
Çelësi i rezistencës duket se lidhet me frekuencat e vibrimit
Sipas rezultateve të studimit, Piramida e Madhe ka një “frekuencë natyrore” vibrimi në intervalin 2.0 deri 2.6 herc. Kjo do të thotë se kur struktura detyrohet të lëkundet, ajo ka një ritëm të brendshëm që lidhet me mënyrën se si përgjigjet natyrshëm ndaj lëvizjeve. Në të njëjtën kohë, toka përreth piramidës vibron shumë më ngadalë, me frekuencë afërsisht 0.6 herc. Ky dallim në ritëm mes strukturës dhe bazës në të cilën ajo qëndron rezulton të jetë element kyç në shpjegimin e qëndrueshmërisë së saj.
Studiuesit theksojnë se çdo ndërtesë ka ritmin e vet të vibrimit. Në fizikë, kur frekuenca e një tërmeti përputhet me frekuencën natyrore të një strukture, krijohet fenomeni i rezonancës. Rezonanca është një dukuri që mund të përforcojë ndjeshëm lëkundjet, duke i bërë ato më të forta për ndërtesën dhe në raste ekstreme të çojë në dëmtim apo edhe shembje. Pra, çfarë ndodh në momentin kritik ka të bëjë me përputhjen mes “muzikës” së tërmetit dhe “muzikës” së vetë objektit.
Në rastin e Piramidës së Madhe, duket se kjo përputhje nuk krijohet në mënyrë të favorshme. Meqenëse toka dhe vetë objekti “lëvizin” me ritme të ndryshme, energjia e tërmetit nuk transmetohet në mënyrë efikase te struktura. Me fjalë të tjera, piramida mbetet disi “e shkëputur” nga vibrimet që kalojnë në mjedisin rreth saj. Studiuesit i konsiderojnë këto rezultate si një shenjë se mekanizmi i reagimit të piramidës ndaj lëkundjeve varet nga raporti midis frekuencave të vibrimit të saj dhe të tokës.
Për të arritur në këto përfundime, ekipi vendosi sensorë në 37 pika brenda dhe rreth piramidës. Pajisjet u vendosën në korridoret e brendshme, pranë blloqeve të jashtme prej guri dhe në tokën përreth, duke krijuar një pamje të plotë të mënyrës si përhapen lëkundjet. Analiza e të dhënave të mbledhura i lejoi studiuesit të nxirrnin frekuencat karakteristike të piramidës dhe të krahasonin shpejtësinë e vibrimit të saj me atë të terrenit. Në këtë mënyrë, studimi ofron një shpjegim konkret, të bazuar në matje, për atë që e ka bërë Piramidën e Keopsit të mbetet kaq e qëndrueshme gjatë mijëra viteve.
Botuar fillimisht në Koha.net
