Gjykata Kushtetuese e Kosovës po punon aktualisht me shtatë gjyqtarë, nga gjithsej nëntë sa duhet të ketë sipas mandatit institucional. Në këtë kuadër, procesi i përzgjedhjes së gjyqtarëve të rinj mbetet një çështje me peshë të drejtpërdrejtë për funksionimin e institucionit, jo vetëm në periudhën aktuale, por edhe në vitet që vijnë.
Sistemi i Gjykatës ka në thelb një problem të qartë: dy vendet e lira të gjyqtarëve kanë mbetur të paplotësuara që nga legjislatura e kaluar. Kjo do të thotë se, për një kohë të gjatë, trupi gjykues nuk ka pasur përbërjen e plotë të parashikuar, duke e bërë vendimmarrjen dhe ritmin e punës më të ndërlikuar.
Ndërkohë, dinamika e mandateve të ardhshme e bën të domosdoshëm vendimin e shpejtë dhe të saktë. Në gusht të vitit 2027 pritet të përfundojnë mandatet e pesë gjyqtarëve të tjerë. Pra, afati është i afërt dhe lidhet drejtpërdrejt me mënyrën si Kuvendi do të ndërtojë përbërjen e Gjykatës në periudhën përpara këtij momenti.
Me dy vende të lira të mbetura nga legjislatura e kaluar dhe me pritjen që në 2027 të përfundojnë mandatet e pesë gjyqtarëve të tjerë, vendimet që do të marrë Kuvendi për përbërjen e Gjykatës marrin rëndësi shtesë. Çdo hap në procesin e plotësimit lidhet me vazhdimësinë e punës së institucionit dhe me sigurimin e një strukture që të mos mbetet sërish e cunguar.
Dy vendet e lira dhe 2027: ja pse Kuvendi ka afat kritik
Përzgjedhja e gjyqtarëve të rinj ka rikthyer diskutimet rreth pavarësisë së drejtësisë dhe mënyrës se si institucionet politike ndikojnë në procedurat e përfaqësimit në organet kushtetuese. Në fokus është edhe çështja e përgjegjësisë së Kuvendit për të mbështetur procesin te meritat e kandidatëve, si parim bazë për të garantuar një përzgjedhje të qëndrueshme dhe të besueshme.
Debati shtrihet edhe te çështja e ndikimit politik në institucionet kushtetuese. Gjatë diskutimeve për këtë proces, vëmendje i kushtohet faktit se Gjykata Kushtetuese duhet të funksionojë me kapacitete të plota dhe me një përbërje që të mund të përballojë barrën e rasteve që i vijnë asaj. Në këtë kontekst, plotësimi i vendeve të lira nuk shihet vetëm si formalitet, por si vendim që ndikon drejtpërdrejt në rolin e saj në sistemin e drejtësisë.
Ndërkohë, një element kyç mbetet afati. Në gusht të vitit 2027, mandatet e pesë gjyqtarëve të tjerë do të përfundojnë. Kjo krijon një skenar ku Kuvendi duhet të planifikojë në kohë veprimet e tij, në mënyrë që Gjykata të mos hyjë në një fazë të re me më pak gjyqtarë sesa parashihet. Plotësimi i dy vendeve të lira, të cilat kanë mbetur të paplotësuara që nga legjislatura e kaluar, bëhet kështu pjesë e një rruge të domosdoshme për të ruajtur kontinuitetin institucional.
Në fund, tërësia e këtyre rrethanave e bën të qartë se vendimet e Kuvendit për përbërjen e Gjykatës Kushtetuese kanë rëndësi për funksionimin e institucionit në vitet e ardhshme. Aktualisht me shtatë gjyqtarë nga nëntë, dhe me pritje të afateve të rëndësishme në 2027, plotësimi i vendeve të lira dhe planifikimi i mandatit të ardhshëm janë hapa që lidhen drejtpërdrejt me stabilitetin e Gjykatës dhe me mënyrën si do të ruhet pavarësia e drejtësisë përmes një procesi të bazuar te meritat.
Botuar fillimisht në Albeu
