Themeluesja e Fondit për të Drejtën Humanitare, Natasha Kandiq, ka akuzuar Serbinë se po mban nën heshtje dhe po shtrembëron fakte gjyqësore lidhur me krimet e luftës në Kosovë dhe me gjenocidin. Sipas saj, mënyra si po trajtohen këto çështje përmes procesesh gjyqësore nuk po i shërben së vërtetës, por po krijon një pamje të pasaktë të asaj që ka ndodhur gjatë konfliktit.
Akuzat e Kandiq lidhen me pretendimin se Serbia po i fsheh faktet, si edhe po i paraqet ato në mënyrë të ndryshme nga ajo që, sipas saj, del nga materialet dhe evidencat e çështjeve gjyqësore. Ajo e vë theksin te një qasje që, sipas qëndrimit të saj, vazhdon të shmangë transparencën dhe të mos lejojë që përgjegjësitë të vendosen qartë në bazë të provave.
Në këtë kontekst, Kandiq ka bërë thirrje për një reagim nga Bashkimi Evropian. Argumenti i saj është se institucionet evropiane duhet të angazhohen më qartë ndaj mënyrës se si trajtohen krimet e luftës dhe pretendimet për gjenocid, sidomos kur bëhet fjalë për Kosovën. Ajo kërkon që BE-ja të mos e kalojë këtë çështje si “çështje e brendshme” dhe të ndikojë që proceset të reflektojnë realisht të dhënat e disponueshme dhe vendimet përkatëse.
Kandiq e lidh këtë kërkesë me nevojën për trajtim institucional dhe përqendrim te drejtësia. Sipas formulimit të saj, kur faktet gjyqësore shtrembërohen ose mbahen nën kontroll të rreptë, rezultati është mohimi i së vërtetës dhe pengimi i rrugës drejt përgjegjësisë. Në këtë mënyrë, ajo nënvizon se mbajtja e heshtjes dhe manipulimi i narrativës mund të ndikojë edhe te besueshmëria e proceseve dhe te perspektiva e viktimave.
Kandiq kërkon reagimin e BE-së për të zbardhur të vërtetën
Thirrja e saj për reagim nuk është e kufizuar vetëm te deklaratat, por lidhet me qëndrime konkrete që, sipas Kandiq, do të duheshin të ndërmerren ndaj Serbisë. Ajo thekson se çështjet mbi krimet në Kosovë dhe gjenocidin nuk duhet të mbesin në nivele të përgjithshme, por të trajtohen duke respektuar faktet dhe dokumentet gjyqësore që ekzistojnë. Në këtë kuadër, Fondi për të Drejtën Humanitare, të cilën ajo e themelon dhe drejton, qëndron në linjë me misionin e tij për ta vënë në fokus të drejtën dhe përgjegjësinë për krimet.
Akuzat e Kandiq vijnë në një kohë kur çështjet e së kaluarës në Ballkanin Perëndimor vazhdojnë të jenë pjesë e debatit politik dhe diplomatik. Përtej analizës së përgjithshme, ajo i referohet drejtpërdrejt mënyrës se si janë trajtuar materialet gjyqësore: siç thotë ajo, heshtja dhe shtrembërimi i fakteve krijojnë një situatë ku përgjegjësia nuk del ashtu siç kërkon drejtësia.
Në fund, Natasha Kandiq përsërit kërkesën që Bashkimi Evropian të mbajë një qëndrim më të qartë ndaj kësaj çështjeje. Ajo e lidh reagimin evropian me domosdoshmërinë e transparencës dhe me nevojën që institucionet të mos lejojnë që çështje të krimeve të luftës dhe pretendimeve për gjenocid të trajtohen pa iu afruar saktësisht të dhënave. Sipas saj, vetëm një angazhim i vendosur mund të ndihmojë që e vërteta të mos mbetet e fshehur dhe që drejtësia të mos zbehet.
Botuar fillimisht në Albeu
