Macet shpesh përshkruhen si kafshë që e duan rutinën. Pikërisht për këtë arsye, çdo ndryshim i papritur në sjellje—qoftë fshehje e shpeshtë, mjaullitje e pazakontë apo nervozizëm—mund t’i shqetësojë pronarët. Por ajo që duket si “sjellje e çuditshme” nuk ka gjithmonë të njëjtën shpjegim: ndonjëherë lidhet me karakterin dhe preferencat e maces, ndërsa herë të tjera mund të tregojë stres, dhimbje apo problem shëndetësor.
Një nga faktorët që mund të ndikojë në sjelljen e maceve është macja e njomë, e njohur edhe si catnip. Kjo është një bimë ndaj së cilës disa mace reagojnë në mënyra të ndryshme: mund të rrotullohen, të fërkohen nëpër objekte, të vrapojnë nëpër shtëpi ose të bëhen më lozonjare. Efekti nuk është i njëjtë për të gjitha macet; ndryshon nga një individ te tjetri. Rreth 40 për qind e maceve nuk ndikohen fare nga kjo bimë, ndërsa të tjerat mund të shfaqin sjellje shumë aktive pas ekspozimit.
Ndryshimet në ambient janë një tjetër shkak i shpeshtë. Macet mund të ndihen të pasigurta kur në shtëpi vijnë mysafirë, kur shfaqet një kafshë e re, kur mobiliet zhvendosen apo kur dëgjohen zhurma të pazakonta. Në këto raste, sjellja mund të shkojë nga tërheqja deri te nervozizmi: disa mace fshihen më shpesh, të tjera kërkojnë afërsi më shumë se zakonisht, ndërsa te disa individë shfaqen shenja ankthi që lidhen me ndryshimin e mjedisit.
Edhe humbja e një kafshe tjetër apo e një personi me të cilin macja ka pasur lidhje të afërt mund të ndikojë. Kur ndodh një situatë e tillë, disa mace bëhen më të tërhequra dhe fshihen, ndërsa të tjerat mund të humbin oreksin ose të kërkojnë më shumë vëmendje. Reagimet mund të zgjasin për një kohë, sidomos nëse rutina e zakonshme e maces ndryshon ose nëse ajo nuk ndihet e qetë në mjedisin ku jeton.
Ndryshimet e papritura te macet: shenja që duhen vëzhguar me kujdes
Një arsye tjetër që shpesh anashkalohet është mungesa e lojës dhe stimulimit. Kur një mace nuk ka mundësi të shpenzojë energjinë, të luajë apo të marrë stimuj të mjaftueshëm, mund të zhvillojë mërzi dhe shqetësim. Kjo mund të pasqyrohet në sjellje destruktive, ankth ose reagime më të forta ndaj ndryshimeve të vogla. Prandaj, përveç vëzhgimit të simptomave, është e rëndësishme të shikohet edhe nëse macja po merr aktivitetin e duhur ditor.
Ndryshimet në sjellje lidhen po ashtu me hormonet. Te macet që nuk janë sterilizuar, gjatë periudhës së çiftëzimit mund të ndodhin mjaullitje më të shpeshta, shqetësim dhe tentativë për të dalë jashtë. Kjo sjellje zakonisht lidhet me instinktet riprodhuese dhe prandaj mund të duket më e theksuar se zakonisht. Megjithatë, edhe në këto raste, çdo ndryshim i pazakontë që nuk përshtatet me modelin normal të maces duhet vlerësuar me kujdes.
Ndërkohë, një ndryshim i papritur në sjellje mund të jetë edhe sinjal i sëmundjes. Fshehja e shpeshtë, nervozizmi, mungesa e oreksit, ndryshimet në mënyrën si pi ujë, si dhe vështirësitë gjatë urinimit ose lëvizjet e pazakonta nuk duhen neglizhuar. Po ashtu, kruarja e shpeshtë, tundja e kokës dhe pastrimi i tepërt i trupit mund të tregojnë probleme që kërkojnë kontroll veterinar. Ka edhe simptoma që kërkojnë reagim të menjëhershëm, si vështirësitë në frymëmarrje, pamundësia për të urinuar, krizat, humbja e papritur e energjisë apo ecja në rrathë.
Prandaj, mënyra më e mirë për të kuptuar çfarë po ndodh është të vëzhgohen jo vetëm sjelljet e maces, por edhe elementët e përditshëm: oreksi, energjia dhe rutina e saj. Nëse ndryshimet vazhdojnë, përkeqësohen ose shoqërohen me simptoma të tjera, konsultimi me veterinerin bëhet i domosdoshëm. Kështu, pronarët mund të dallojnë më shpejt nëse bëhet fjalë për reagim ndaj një faktori mjedisor, një nevojë për stimulim, apo për një problem shëndetësor që kërkon trajtim.
Botuar fillimisht në Telegrafi
