Një marrëveshje e re ndërkombëtare ka hedhur bazat për ngritjen e një Gjykate Speciale që do të ndjekë penalisht presidentin rus Vladimir Putin për krimin e agresionit kundër Ukrainës. Iniciativa u formalizua pas nënshkrimit të dokumentit nga 36 vende, kryesisht nga Evropa, të cilat ranë dakord të krijojnë një mekanizëm të posaçëm gjyqësor. Sipas planifikimit, selia e kësaj gjykate do të jetë në qytetin holandez të Hagës.
Premtimi i përbashkët për këtë hap u konkretizua gjatë takimit vjetor të ministrave të punëve të jashtme të Këshillit të Evropës. Këshilli i Evropës, një organizatë e njohur për mbrojtjen e të drejtave të njeriut, ka marrë drejtimin në përpjekjet për të adresuar një boshllëk juridiksional që është lënë nga Gjykata Ndërkombëtare Penale (GJPN). Marrëveshja tashmë shkon përtej deklarimeve të përgjithshme, duke vendosur kornizën institucionale për ngritjen e gjykatës.
Gjatë këtij procesi, ministrat miratuan një rezolutë që përcakton strukturën dhe funksionet e komitetit të menaxhimit, i cili do të mbikëqyrë funksionimin e Gjykatës Speciale. Ky komitet ka një rol qendror në organizimin e punës dhe në sigurimin e ecurisë së procedurave, duke nisur nga çështjet administrative e deri te vendimet kryesore për përbërjen e trupave gjyqësore.
Gjykata Speciale e Hagës: 36 vende bien dakord për mekanizmin ligjor
Në rezolutë, ndër detyrat kryesore të komitetit të menaxhimit përfshihet miratimi i buxhetit vjetor. Po ashtu, komiteti do të miratojë rregullat e brendshme që do të udhëheqin aktivitetin e gjykatës. Një element tjetër i rëndësishëm është edhe përzgjedhja e gjyqtarëve dhe prokurorëve, një proces që synon të sigurojë funksionim të rregullt institucional të gjykatës sapo të nisë veprimtarinë.
Vendet pjesëmarrëse theksojnë se angazhimi i tyre lidhet edhe me respektimin e pavarësisë së procedurave gjyqësore. Në dokumentin e miratuar bëhet e qartë se procedurat duhet të zhvillohen pa ndërhyrje, duke ruajtur standardet që lidhen me drejtësinë. Ky përcaktim është vendimtar për legjitimitetin e mekanizmit, sidomos në një proces që lidhet me përgjegjësinë penale për krimin e agresionit.
Në ceremoninë ku u formalizua rezoluta mori pjesë edhe ministri i Jashtëm i Ukrainës, Andrii Sybiha. Ai e përshëndeti momentin si “pikën pa kthim” në kërkimin shumëvjeçar për përgjegjësi. Sybiha e paraqiti këtë zhvillim si një realitet ligjor që e kalon dyshimin fillestar të shumë njerëzve, duke theksuar se gjykata do të krijojë një rrugë konkrete drejt përgjegjësisë. Ai vuri në dukje se Putini “gjithmonë ka dashur të hyjë në histori” dhe se, sipas përshkrimit të tij, Gjykata Speciale do ta ndihmojë që kjo të ndodhë në mënyrën e duhur, si “kriminel”.
Rezoluta e së premtes u nënshkrua nga Andorra, Austria, Belgjika, Kroacia, Qiproja, Republika Çeke, Danimarka, Estonia, Finlanda, Franca, Gjermania, Greqia, Islanda, Irlanda, Italia, Letonia, Lihtenshtajni, Lituania, Luksemburgu, Republika e Moldavisë, Monako, Mali i Zi, Holanda, Norvegjia, Polonia, Portugalia, Rumania, San Marino, Sllovenia, Spanja, Suedia, Zvicra, Ukraina dhe Mbretëria e Bashkuar. Në mesin e nënshkruesve pati edhe dy vende jo-evropiane: Australia dhe Kosta Rika, të cilat ishin të vetmet në këtë kategori.
Në të njëjtën kohë, Bashkimi Evropian e mbështeti iniciativën. Megjithatë, katër shtete anëtare të BE-së, Bullgaria, Hungaria, Malta dhe Sllovakia, nuk i shtuan emrat e tyre në rezolutën e nënshkruar të premten. Ndërsa procesi vazhdon, lista e vendeve që mund të bashkohen mbetet e hapur për vende të tjera, si në Evropë ashtu edhe jashtë saj, duke synuar zgjerimin e mbështetjes ndërkombëtare për këtë mekanizëm gjyqësor.
Botuar fillimisht në Telegrafi
