Rrëzimi i presidentit serb Aleksandër Vuçiç dhe jehona e protestave që e kanë shoqëruar prej dy vitesh në Beograd po shihen edhe në një tjetër këndvështrim: si paralel me situatën politike në Shqipëri. Në komentet e analistëve të politikës, vihet theksi te ngjashmëritë mes dy rasteve dhe mes dy figurave qendrore politike, por pa u krijuar pritshmëria se ndryshimi në Shqipëri do të ndodhë automatikisht si pasojë direkte e zhvillimeve në Serbi.
Ngjarja që ka ndezur diskutimet është zhvilluar të dielën në darkë, kur sheshi kryesor i Beogradit është kthyer në një hapësirë gëzimi. Mijëra të rinj dhe qytetarë serbë u mblodhën për të festuar, ndërkohë që kishin protestuar prej dy vitesh kundër presidentit Vuçiç. Skena në qendër të kryeqytetit serb është përshkruar si moment kulmor i një lëvizjeje që, sipas analizës, kishte mbështetur kërkesat e qytetarëve për ndryshim të kursit politik.
Në të njëjtën linjë, analistët kanë ngritur pyetjen se çfarë mund të ndodhë më pas, jo vetëm në Serbi, por edhe përtej kufijve. Argumenti kryesor që del nga diskutimet është se sado të mëdha të jenë paralelet, kjo nuk garanton që i njëjti proces do të përsëritet në Shqipëri në mënyrë të menjëhershme. Me fjalë të tjera, ndryshimi nuk shihet si diçka që “vjen vetë”, vetëm sepse një model i ngjashëm ka ndodhur në një vend tjetër.
Ndryshimi në Shqipëri s’është i garantuar vetëm nga “efekti domino”
Ndërkohë, krahasimi mes dy situatave është ndërtuar edhe mbi ngjashmëri të figurave politike. Në analizë përmenden lidhjet e perceptuara mes figurës së presidentit serb Aleksandër Vuçiç dhe kryeministrit shqiptar Edi Rama, duke u theksuar se publiku shpesh i lexon zhvillimet si pjesë të një tabloje më të gjerë politike. Megjithatë, pavarësisht se theksi bie te ngjashmëritë, analistët theksojnë se rruga drejt një ndryshimi të tillë në Shqipëri nuk është e paracaktuar.
Një element i rëndësishëm në interpretimet e analistëve është fakti që protestat në Serbi kanë zgjatur në kohë dhe kanë kërkuar një mobilizim afatgjatë. Kjo e bën më të vështirë çdo analogji të drejtpërdrejtë me një vend tjetër, pasi kushte politike, dinamika institucionale dhe raporti mes qytetarëve dhe udhëheqjes mund të ndryshojnë. Për këtë arsye, edhe kur në Shqipëri shihen shenja reagimi dhe kërkesash për ndryshim, sërish nuk krijohet një garanci për një proces të njëjtë.
Në të njëjtën kohë, diskutimet në hapësirën publike kanë shkuar më tej te parashikimet. Përmendet se procesi i largimit të Ramës është “afër fundit”, por vetë logjika e argumentimeve të analistëve mban një nuancë: afërsia e një fundi politik nuk do të thotë se ky fund vjen thjesht si reflektim i Serbisë. Pra, edhe nëse efekti domino përmendet si koncept, ai shoqërohet me vërejtjen se çdo vend ka rrugën e vet dhe se ndryshimi nuk është i pandalshëm.
Përtej festimeve në Beograd dhe imazheve të shumta nga sheshi kryesor, çështja që mbetet në qendër është koha dhe dinamika brenda Shqipërisë. Analistët e politikës i qëndrojnë idesë se paralelet mund të ndihmojnë për të kuptuar atë që ndodh në rajon, por nuk mjaftojnë për të shpjeguar automatikisht se çfarë do të ndodhë në Tiranë. Kështu, debati vijon: serbët shënojnë një moment pas dy vitesh protestash kundër Vuçiç, ndërsa në Shqipëri vëzhguesit presin të shohin nëse proceset politike do të çojnë vërtet drejt një ndryshimi të plotë.
Botuar fillimisht në Albeu
