Pacientëve që nuk mund të punojnë për shkak të sëmundjes dhe që nuk mund të sigurojnë jetesë të pavarur, u takon e drejta për pension mujor. Megjithatë, një pjesë e konsiderueshme e tyre thonë se shteti nuk i informon për këtë mundësi, duke i lënë të panjohur me procedurat që do t’u garantonin të ardhura të qëndrueshme.
Sipas informatave të mbledhura për këtë çështje, paaftësia për punë dhe pamundësia për jetesë të pavarur janë dy kriteret kryesore mbi të cilat jepen pensione mujore për pacientët me sëmundje. Por, edhe kur plotësohen kushtet, të interesuarit tregojnë se nuk janë udhëzuar sa duhet, duke mësuar për të drejtën vetëm pasi kanë kontaktuar me pacientë të tjerë.
Në një rast, një pacienti me kancer i ka rënë në dorë një librezë ku pensioni përshkruhet si e drejtë e personave me aftësi të kufizuara. Ky detaj tregon se të drejtat ekzistojnë në dokumente, por informacioni institucional për mënyrën e aplikimit dhe hapat që duhet ndjekur nuk po arrin te të gjithë pacientët në kohë.
Një pacient shprehet se nuk ka aplikuar për pension, sepse nuk e ka ditur që mund t’i takojë. Ai thotë se vetëm tani, pas bisedave dhe informimeve që po i dëgjon, ka kuptuar se duhet të mbledhë dokumentet nga mjeku dhe të shkojë në institucionet përkatëse. “Tash prej juve po dëgjojmë. Tash duhet me i marrë dokumentet prej doktorit çka i kam edhe me shku në ministri me këqyr”, u shpreh pacienti, duke e lidhur vendimin për veprim me informacionin që ka munguar më parë.
Mungon informimi: pacientët mësojnë për pensionin vetëm nga të tjerët
Edhe një familjar i një pacienti që tashmë merr pension thotë se është informuar nga pacientë të tjerë. Sipas tij, pasi ka dëgjuar për të drejtën, ka filluar procedurat për të marrë statusin që sjell të ardhura mujore. Ai tregon se ka komunikuar edhe me mjekun, i cili i ka bërë me dije se nevojitet komision mjekësor për ta nënshkruar vlerësimin. “Kam dëgjuar prej qytetarëve kështu, prej pacientëve që janë të sëmurë. Prej tyre kom dëgju. E kam pyet edhe mjekun. Tha: ‘Duhet komisioni mjekësor me ta nënshkru, edhe po të takon një pension’”, ka deklaruar familjari.
KOHA ka folur edhe me persona që përfitojnë pension mujor dhe vlera që përmendet është 150 euro. Edhe këta pacientë thonë se nuk janë informuar nga institucionet, por kanë arritur ta kuptojnë të drejtën përmes rrugëve joformale—kryesisht duke komunikuar me pacientë të tjerë. Kjo situatë, sipas rrëfimeve, krijon pabarazi mes njerëzve të sëmurë: disa arrijnë të marrin informacionin, ndërsa të tjerë mbeten pa dijeni dhe, si pasojë, pa mbështetjen financiare që u takon.
Rrjedhimisht, çështja kryesore që del nga këto tregime është hendeku mes të drejtës dhe informimit praktik. Edhe kur kriteret ekzistojnë—paaftësia për punë dhe mundësia e kufizuar për jetesë të pavarur—pacientët përballen me pasiguri për të drejtat që mund të realizojnë. Përfundimi që sugjerojnë rastet e përmendura është se mungesa e udhëzimit institucional i shtyn qytetarët të mësojnë vonë ose vetëm pasi situata shëndetësore i ka vënë përballë nevojës për të kërkuar zgjidhje dhe dokumente.
Botuar fillimisht në Koha.net
