Një varr i jashtëzakonshëm në formë piramide, që i përket periudhës romake, është zbuluar në një oaz të largët të shkretëtirës së Egjiptit. Gjetja tërheq vëmendje jo vetëm për formën e veçantë të ndërtimit, por edhe për elementet simbolike që lidhen me atë që egjiptianët e lashtë e shihnin si “portën drejt botës së nëndheshme”.
Arkeologët kanë gjetur varrin në nekropolin Bir al-Shughala, në rajonin New Valley të Egjiptit. Sipas të dhënave të ekspertëve, varri është ndërtuar rreth 1,700 vjet më parë, si vendvarrim për një burrë dhe bashkëshorten e tij. Format dhe detajet e monumentit tregojnë se ky nuk ishte një varrim i zakonshëm, por një ndërtim i menduar me kujdes, me elemente dekorative dhe tekstuale.
Ndërtimi prej guri gëlqeror ruan karakteristikat kryesore të një varri piramidal. Për të arritur te hyrja, një shkallë me 14 hapa të çon drejt pjesës së brendshme. Hapat dhe zona përpara hyrjes janë të pasuruara me mbishkrime hieroglifike, si dhe me formula mbrojtëse. Për më tepër, prania e imazheve fetare sugjeron se ky varr kishte për qëllim të siguronte jo vetëm nderim për të ndjerit, por edhe mbrojtje simbolike gjatë udhëtimit të tyre në botën tjetër.
Varr piramidal romak: “Ora e Vdekjes” dhe udhëtimi drejt botës tjetër
Një nga pjesët më të veçanta të zbulimit lidhet me një paraqitje të rrallë të asaj që njihet si “Ora e Vdekjes”. Kjo skenë është marrë nga Amduat, një tekst i lashtë egjiptian që përshkruante udhëtimin e të vdekurit në botën tjetër. Amduat, i njohur për përmbajtjen e tij udhëzuese, shërbente si një lloj “udhërrëfyesi” për atë që pritej të ndodhte pas vdekjes, duke e lidhur udhëtimin me fazat dhe rregullat e botës së nëndheshme.
Përmes kësaj paraqitjeje, varri ofron një pasqyrë të drejtpërdrejtë të mënyrës se si tekstet fetare dhe besimet e asaj kohe përktheheshin në monumente varrimi. Për studiuesit, prania e “Ora e Vdekjes” në një vendvarrim të tillë është domethënëse, sepse sugjeron një lidhje të drejtpërdrejtë mes funksionit të varrit dhe tekstit që synonte të udhëzonte të ndjerin. Kështu, elementi jo vetëm që dekoron, por edhe shpjegon dhe udhëzon sipas logjikës së besimeve të vjetra.
Zbulimi në Bir al-Shughala, në New Valley, thekson edhe një herë se sa të pasura mbeten varrezat dhe zonat nekropolitike në shkretëtirën e Egjiptit. Tani, varri piramidal romak shfaqet si një dëshmi konkrete e mënyrës sesi traditat dhe besimet u përfshinë në arkitekturën funerare. Nga shkalla me 14 hapa deri te mbishkrimet hieroglifike, formulat mbrojtëse, imazhet fetare dhe paraqitja e “Ora e Vdekjes”, çdo pjesë e monumentit ndihmon për të kuptuar më mirë ritin dhe simbolikën e periudhës.
Ky zbulim vjen me një rëndësi të veçantë për të kuptuar trashëgiminë arkeologjike të rajonit dhe mënyrën se si tekstet e lashta përktheheshin në forma materiale. Me një ndërtim prej rreth 1,700 vjetësh dhe me elemente që lidhen drejtpërdrejt me “portën drejt botës së nëndheshme”, varri në oazin e largët të shkretëtirës bëhet një nga gjetjet që zgjon interes të madh për studiuesit dhe për publikun e gjerë, falë detajeve të rralla që ruan.
Botuar fillimisht në Gazeta Express
