Kryeministri kanadez Mark Carney pranoi javën e kaluar se qeveria e tij ka marrë në konsideratë edhe një skenar që më parë dukej pothuajse i paimagjinueshëm: një pushtim i mundshëm nga Shtetet e Bashkuara. Ai theksoi se rreziku ishte i ulët dhe se gjasat ishin shumë të pamundura, por tha se përgjegjësia e tij si udhëheqës është të vlerësojë të gjitha mundësitë, teksa marrëdhënia SHBA–Kanadë po ripërcaktohet nën presidencën e Donald Trump.
Carney e paraqiti këtë qasje si pjesë të menaxhimit të rrezikut. Në këtë kontekst, skemat e tarifave globale të Trump dhe dëshira e përsëritur për ta bërë Kanadanë “shtetin e 51-të” janë parë si faktorë që e kanë shtyrë Kanadanë të përballet me një skenar të tipit “luftë” nga ana amerikane. Në vitin 2025, Trump deklaroi se ishte “shumë e pamundur” që Shtetet e Bashkuara të përdornin forcë kundër Kanadasë. Në vend të kësaj, ai tha se do të vijonte të ushtronte presione ekonomike për të arritur objektivat politike.
Në një përgjigje zyrtare, Shtëpia e Bardhë i quajti këto qasje si mbrojtje për kanadezët. BBC-ja raportoi se në një deklaratë këtë javë thuhej se presidenti Trump ka bërë më shumë se kushdo tjetër për të mbrojtur “popullin e madh të Kanadasë”. Megjithatë, edhe ekspertët ushtarakë që flasin me BBC-në e trajtojnë çështjen si një temë që nuk mund të injorohet. Ata theksojnë se një pushtim do të ishte një skenar i vështirë, duke përmendur mënyrat e shumta se si dy vendet punojnë së bashku në fusha të ndryshme të mbrojtjes.
Ndërkohë, presioni mbi perceptimin publik duket se është i pranishëm. Në janar, pas ngjarjes kur SHBA-të kapën Nicolás Maduro në Venezuelë, një sondazh i Leger tregoi se mbi 30% e kanadezëve besonin se një pushtim amerikan ishte i mundshëm. Kjo tregon se, pavarësisht vlerësimeve për rrezik të ulët, ideja e një skenari të tillë po shqyrtohet edhe nga publiku.
Menaxhimi i rrezikut dhe bashkëpunimi ushtarak
Gjenerallejtënant Christopher Coates, një ish-oficer me 34 vjet përvojë në Forcat Ajrore Mbretërore Kanadeze, tha për BBC-në se një luftë mes Kanadasë dhe SHBA-së do të ishte e ndërlikuar dhe pothuajse e vështirë për t’u imagjinuar. Ai u shpreh se gjatë karrierës së tij, nuk e kishte konsideruar kurrë mundësinë që një sulm ushtarak të vinte nga territori i SHBA-së. Coates, i cili kishte shërbyer edhe në misione të NATO-s, argumentoi se marrëdhënia e mbrojtjes mes dy vendeve është e lidhur fort.
Kanadaja dhe SHBA-ja janë të dyja anëtare të aleancës së mbrojtjes së Atlantikut të Veriut, e cila i mandaton anëtarët të mbrojnë një komb anëtar nëse ai sulmohet. Përveç kësaj, dy vendet kryejnë misione të përbashkëta mbrojtëse në Arktik nën Komandën e Mbrojtjes Hapësinore të Amerikës së Veriut (NORAD), si dhe shpesh shkëmbejnë informacione inteligjence. Për këtë arsye, Coates tha se një sulm nga SHBA-ja ndaj Kanadasë nuk do të niste me një agresion të armatosur, por më tepër me mjete më diskrete, si lufta kibernetike.
Megjithatë, marrëdhënia nuk ka qenë gjithmonë vetëm bashkëpunim i drejtpërdrejtë. Pas Luftës së Dytë Botërore, Kanadaja dhe SHBA-ja u bënë aleatë të natyrshëm dhe arritën një shkallë të lartë integrimi ekonomik, ushtarak dhe kulturor. Por një histori e mëparshme tregon se nuk ka munguar kurrë rezistenca ndaj ndikimit amerikan. Tim Foran, studiues në Muzeun Kanadez të Luftës, tha se frika ndaj Shteteve të Bashkuara është pjesë themelore e projektit politik që, sipas tij, përbën Kanadanë.
Foran rikujtoi se Kanadaja u formua si një bashkësi kolonish britanike të Amerikës së Veriut, të cilat mbetën besnike ndaj Kurorës Britanike kur kolonitë në territorin e sotëm të SHBA-së u rebeluan. Përpara formimit të Kanadasë, SHBA-ja kishte tentuar të pushtonte kolonitë britanike të Amerikës së Veriut, duke marrë kontrollin e Montrealit në 1775 dhe duke qenë pranë pushtimit të qytetit të Kebekut. Gjatë Luftës së vitit 1812, amerikanët pushtuan në mënyrë të përsëritur territoret që më vonë u njohën si Kanadaja e Sipërme, Kanadaja e Poshtme dhe kolonitë detare, çka solli një situatë pa fitues të qartë (ngërç). Gjatë asaj lufte, trupat britanike dogjën Shtëpinë e Bardhë si kundërpërgjigje, një ngjarje që mbetet e njohur gjerësisht.
Sipas Foran, në atë periudhë, kolonitë që më vonë u bënë Kanadaja mbështeteshin te Britania e Madhe dhe Marina e saj Mbretërore për mbrojtje, si dhe te popujt indigjenë që shërbenin si gjeneralë në beteja të mëdha. Ai shtoi se Kanadaja e shqyrtoi sërish mundësinë e një lufte me SHBA-në pas Luftës së Parë Botërore, si përgjigje ndaj fuqisë dhe ndikimit në rritje të saj. U hartua një plan i bazuar në vizita sekrete në qytetet kufitare, të kryera nga gjeneralë të ushtrisë kanadeze, të cilët fshiheshin si turistë dhe fotografonin ura e autostrada për qëllime inteligjence. Ata bisedonin edhe me banorët vendas për ta kuptuar më mirë armikun. Andrew Burtch, studiues në Muzeun Kanadez të Luftës me ekspertizë mbi Kanadanë e shekullit të 20-të, tha se një luftë në atë kohë ishte një skenar i pamundur, por kanadezët gjithsesi donin të ishin të përgatitur.
“Kjo është pjesë e asaj që bëjnë ushtritë. Ato parashikojnë lloje të ndryshme skenaresh”, tha Burtch. Ndërsa një pushtim nga SHBA-ja mbetet jashtëzakonisht i pamundur, fakti që qeveria kanadeze e trajton si skenar të mundshëm flet për qasjen e saj të planifikimit, në një periudhë kur diskutimet mbi tarifa dhe ambiciet politike të ushtruara nga Uashingtoni kanë rritur vëmendjen ndaj marrëdhënieve mes dy vendeve.
Botuar fillimisht në Telegrafi
