Franca, Gjermania dhe Spanja nuk janë dakord se si duhet të përcaktohet saktësisht termi “Prodhuar në Evropë”, ndërsa Bashkimi Evropian po përgatit rregulla të reja për të mbrojtur industrinë e tij nga konkurrenca në rritje që vjen nga Kina. Në qendër të debatit është ideja e “preferencës evropiane” në prokurimet publike: kush duhet të trajtohet si furnizues i vërtetë evropian dhe çfarë lloj produktesh duhet të përfitojnë trajtim më të favorshëm në kontratat shtetërore.
Propozimi vjen nga Komisioni Evropian, i cili ka ngritur një akt të quajtur “për Përshpejtimin e Industrisë”. Ky dokument synon të lehtësojë prodhimin në Evropë dhe të stimulojë zinxhirët industrialë të bllokut, duke dhënë përparësi në kontratat publike për produktet që konsiderohen të prodhuara në Evropë. Në listën e asaj që pritet të përfitojë përmenden makinat, çeliku dhe teknologjitë e gjelbërta, në një kohë kur BE-ja kërkon të rrisë kapacitetet prodhuese dhe të ruajë peshën industriale përballë sfidave tregtare globale.
Por qeveritë e BE-së nuk bien dakord për kufijtë e vetë konceptit “Evropë”. Franca kërkon një përparësi të rreptë vetëm për BE-në, ndërsa Gjermania argumenton për një qasje më të hapur, që të lejojë produkte “të prodhuara me” Evropën. Sipas këtij këndvështrimi, nuk mjafton vetëm vendndodhja gjeografike brenda BE-së, por rëndësi ka edhe pjesëmarrja e partnerëve të tregtisë dhe integrimi më i gjerë i zinxhirëve të furnizimit.
Franca, Gjermania dhe Spanja ndahen për “preferencën evropiane”
Në një dokument qëndrimi, Berlini ka theksuar se rregullat e origjinës duhet të shtrihen edhe te partnerët tregtarë të bllokut, me kusht që këto vende t’u ofrojnë kompanive evropiane qasje të barabartë në Prokurimin Publik. Në këtë skemë mund të përfshihen vendet që janë nënshkruese të Marrëveshjes së OBT-së për Prokurimin Publik (GPA), si edhe vende që kanë marrëveshje të tregtisë së lirë ose bashkim doganor me BE-në.
Ministrja gjermane për Çështjet Ekonomike, Katherina Reiche, e bëri të qartë pozicionin gjatë një takimi të ministrave të industrisë të BE-së, ku tha se “Akti për Përshpejtimin e Industrisë, nga këndvështrimi ynë, duhet të ndjekë një parim: të prodhuara ‘me’ Evropën”. Ajo shtoi gjithashtu se në diskutim mund të futen vende si Norvegjia dhe Zvicra, si dhe “vende partnere” të tilla si Kanadaja. Përmendja e Kanadasë lidhet me propozimin e bërë nga presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, gjatë fjalimit mbi gjendjen e Bashkimit, ku Kanadasë i është ofruar statusi i anëtarit “të asociuar” të BE-së, ndërsa Otava kërkon lidhje më të ngushta me evropianët mes një lufte tregtare me SHBA-në.
Ndërkohë, Spanja ka dalë me një ndërmjetësim mes qasjes franceze dhe asaj gjermane. Ministri spanjoll i Industrisë, Jordi Hereu i Boher, tha se propozimi i vendit të tij synon të forcojë qartë Bashkimin Evropian me 27 vende, duke identifikuar “zonat specifike ku është e nevojshme të forcohet kapaciteti prodhues në Evropë”. Por ai theksoi se, paralelisht, Spanja beson se duhet përcaktuar qartë edhe koncepti i “autonomisë strategjike të hapur”, në bashkëpunim dhe partneritet me rajone të tjera të botës dhe me vende të tjera.
Dokumenti spanjoll propozon që “preferenca evropiane” të ndahet në tri grupe. Grupi i parë përfshin bërthamën me 27 vendet anëtare të BE-së. Grupi i dytë përmban vendet e Zonës Ekonomike Evropiane, si Norvegjia, si dhe partnerë të besuar që ofrojnë akses reciprok në prokurimin publik. Grupi i tretë përfshin vendet me marrëveshje të tregtisë së lirë ose bashkime doganore me BE-në, si dhe nënshkruesit e Marrëveshjes së OBT-së për Prokurimin Qeveritar. Ky grup mund të përfshijë edhe vende të treta që prodhojnë komponentë “kritikë” për sigurinë ekonomike të BE-së, kur justifikimi lidhet me “mungesën aktuale të kapaciteteve të mjaftueshme prodhuese brenda Bashkimit” ose me mungesë të burimeve alternative furnizimi.
Ndërkohë, Italia, ekonomia e tretë më e madhe në BE, ende nuk ka një qëndrim të qartë. Të enjten, ministri i Ndërmarrjeve, Adolfo Urso, u shpreh vetëm se mbështet një preferencë evropiane të hapur ndaj “partnerëve strategjikë”. Ai tha se duhet të nisemi nga baza industriale e 27 vendeve anëtare, me një qasje gjithëpërfshirëse dhe të balancuar, si për mbrojtjen e zinxhirëve të vlerës industriale, ashtu edhe përfshirjen e partnerëve strategjikë të kontinentit në strategjinë e politikës industriale.
Irlanda, e cila mban presidencën me rotacion të Këshillit të BE-së deri në fund të vitit, shpreson të arrijë një kompromis mes 27 vendeve anëtare brenda muajit dhjetor. Në këtë mënyrë, debati për “Prodhuar në Evropë” mbetet i hapur, teksa BE-ja përpiqet të rrisë prodhimin dhe të garantojë konkurrencën industriale përballë presionit ekonomik nga jashtë.
Botuar fillimisht në Telegrafi
