Al-Kaida, organizata e themeluar dhe e drejtuar nga Osama bin Laden, ka marrë fund në formën që kishte dikur. Për 25 vjet, ajo ka kaluar nga një rrjet që orkestroi sulme të mëdha terroriste drejt një force të shpërndarë, e cila u dobësua nga operacione inteligjence dhe goditje të drejtpërdrejta. Rrënimi i saj nuk u arrit me një goditje të vetme, por përmes një serie veprimesh që ndryshuan rrjedhën e luftës kundër terrorit pas 11 shtatorit.
Vrasja e 2,977 personave më 11 shtator 2001 mbetet momenti ku al-Kaida u shfaq në qendër të vëmendjes globale. Ajo kreu sulme në Qendrën Botërore të Tregtisë dhe në Pentagon, si dhe në Pensilvani. Këto ngjarje i dhanë botës një mësim të ashpër për rrezikun e terrorizmit ndërkombëtar, ndërsa Shtetet e Bashkuara nisën një përballje të gjatë me rrjetet që qëndronin pas atyre sulmeve.
Ndërkohë që koha kalonte, al-Kaida u përball me presion të vazhdueshëm nga operacionet që synonin udhëheqësit dhe infrastrukturën e saj. Goditjet nuk kishin për qëllim vetëm të ndalonin plane konkrete, por edhe të thyenin aftësinë e organizatës për të rekrutuar, për të koordinuar dhe për të vepruar. Në këtë proces, roli i inteligjencës u bë kyç: identifikimi i rrjeteve, gjurmimi i lëvizjeve dhe ndërhyrjet e shpejta u shndërruan në një pjesë thelbësore të strategjisë kundër al-Kaidës.
Nga sulmet e 11 shtatorit te dobësimi gradual: rruga e rënies së al-Kaidës
Teksa al-Kaida humbiste kapacitetet dhe kontrollin mbi qelizat e saj, skena terroriste u shoqërua edhe nga ndryshime brenda vetë grupimeve xhihadiste. Përballja me forca të tjera dhe rivalitetet mes fraksioneve sollën një fragmentim të mëtejshëm. Në vend që të vepronte si një organizatë e unifikuar, ajo u vu gjithnjë e më shumë në vështirësi për të mbajtur një strukturë të qëndrueshme dhe për të mbledhur burime në mënyrë efektive.
Në këto vite, goditjet e bazuara në informacionin e mbledhur nga terreni dhe nga inteligjenca u kombinuan me presionin ndaj mbështetësve dhe me ndërhyrje të planifikuara. Rezultati ishte një proces i ngadaltë, por i qëndrueshëm: organizata e dikurshme e Osama bin Ladenit u dobësua dhe nuk arriti më të ruante të njëjtën formë ndikimi. Përtej goditjeve, një faktor tjetër ishte edhe fakti se terrorizmi i lidhur me al-Kaidën nuk mbeti i vetmi në rajon; konkurrenca dhe përplasjet me grupe të tjera sollën zhvendosje të energjisë dhe të vëmendjes.
Këto zhvillime u pasqyruan edhe në mënyrën se si al-Kaida përjetoi përplasje më të drejtpërdrejta me fraksione që dilnin nga skena xhihadiste. Me kalimin e kohës, organizata u përfshi në një dinamikë përplasjesh ku ndikimi i saj u zvogëlua. Përshkrimi i fazave të rënies së saj shkon nga goditjet e bazuara në inteligjencë deri te përplasjet me ISIS, duke treguar se terreni ku operonin grupimet terroriste ishte gjithnjë në lëvizje dhe i mbushur me rivalitet.
Ndërsa sot flitet se al-Kaida ka marrë fund, kuptimi kryesor është se ajo nuk ekziston më siç ishte dikur: e centralizuar dhe me kapacitet për të realizuar sulme me përmasa të ngjashme me 11 shtatorin. 25 vite pas atij momenti, rrëmuja e organizatës tregon se lufta kundër terrorizmit kërkon kohë, koordinim dhe një qasje të shumëfishtë. Shpërndarja e saj dhe zhvendosja e skenës terroriste kanë ndryshuar peizazhin, duke e bërë al-Kaidën një histori të tejkaluar në formën që e njihte bota në fillim të shekullit XXI.
Botuar fillimisht në Albeu
