NATO dhe aleatët e saj kanë zbuluar dhe penguar një operacion të fshehtë rus në ujërat e Arktikut, ku nëndetëset ruse dyshohet se po stërviteshin për përdorimin e një teknologjie sekrete që mund të shërbejë për sabotimin e kabllove dhe infrastrukturës kritike nënujore. Sipas raportimeve të publikuara nga mediat ndërkombëtare, ky aktivitet u zhvillua pranë territoreve norvegjeze të Svalbardit dhe lidhet me mënyrat e veprimit të shërbimeve ushtarake ruse në mjedise detare.
Detajet e para të këtij rasti u raportuan fillimisht në prill, ndërsa më pas doli informacion shtesë që nxori në pah edhe përfshirjen e Shteteve të Bashkuara, vendndodhjen më të saktë të aktivitetit dhe ekzistencën e një arme ose teknologjie të klasifikuar që Rusia po simulonte ta përdorte. Operacioni dyshohet se përfshinte njësinë shumë sekrete ruse GUGI, e cila lidhet me drejtoria e luftës nënujore e Rusisë. Në këtë kontekst, aleatët kanë parë se stërvitje të tilla mund të jenë të lidhura drejtpërdrejt me përgatitjen për ndërhyrje të mundshme kundër pikave të rëndësishme të komunikimit dhe energjisë nën det.
NATO paralajmëron: sabotimi i infrastrukturës kritike do të zbulohet
Britania njoftoi se kishte gjurmuar dhe penguar tre nëndetëse ruse. Këto nëndetëse dyshohet se po zhvillonin një operacion rreth njëmujor pranë kabllove dhe tubacioneve të rëndësishme nënujore që lidhin arkipelagun norvegjez. Ndërsa forcat aleate arritën t’i gjurmonin dhe t’i devijonin mjetet ruse përpara se të përfundonte stërvitja, një element i rëndësishëm mbetet fakti se, sipas zyrtarëve perëndimorë të cituar në raportimet përkatëse, nuk u raportua asnjë kabllo e dëmtuar gjatë këtij incidenti.
Për të monitoruar lëvizjet ruse, Britania e Madhe, Norvegjia dhe SHBA-ja zhvilluan një operacion të përbashkët. Gjatë përballjeve që u zhvilluan në det, zyrtarët britanikë dhe norvegjezë i përcollën Moskës informacionin që kishin mbledhur, në një përpjekje për të parandaluar përdorimin e teknologjisë së dyshuar kundër infrastrukturës kritike. Ndërkohë, zyrtarët perëndimorë nuk pranuan të japin detaje të mëtejshme mbi armën apo teknologjinë që po testohej, duke lënë paqartë elementet konkrete të pajisjes.
Në narrativën e ngritur nga raportimet ndërkombëtare, Rusia dyshohet se e përdori operacionin si një stërvitje për të simuluar vendosjen e kësaj teknologjie sekrete në rast të një konflikti të drejtpërdrejtë me NATO-n. Ministria ruse e Mbrojtjes nuk komentoi raportimin, ndërsa Kremlini ka mohuar vazhdimisht akuzat se Rusia kryen operacione sabotimi në vendet anëtare të NATO-s. Nga ana tjetër, Ministri norvegjez i Mbrojtjes, Tore Sandvik, ka theksuar se operacioni i përbashkët i dërgoi Rusisë një mesazh të qartë, duke nënvizuar se çdo përpjekje për të goditur infrastrukturën kritike do të zbulohet dhe do të ketë pasoja.
Vëmendja e NATO-s dhe aleatëve ndaj infrastrukturës nënujore është rritur ndjeshëm në vitet e fundit. Ky interes ka ardhur në rritje sidomos pas shkatërrimit të tre tubacioneve nënujore të Nord Stream në vitin 2022, të cilat transportonin gaz rus drejt Gjermanisë. Që nga viti 2023, aleatët kanë vërejtur më shpesh anije që kryejnë aktivitete hartografike dhe mbikëqyrëse mbi infrastrukturën nënujore, duke përfshirë tubacionet, kabllot e energjisë dhe kabllot e telekomunikacionit. Edhe pse aktivitete të tilla mund të mos jenë domosdoshmërisht të paligjshme kur zhvillohen në ujërat ndërkombëtare, ekspertët paralajmërojnë se në disa raste ato mund të shërbejnë si fazë përgatitore për operacione sabotimi.
Kabllot nënujore me fibra optike, trashësia e disa prej të cilave është e ngjashme me një zorrë kopshti, konsiderohen infrastrukturë kyçe, përmes së cilës kalon pjesa dërrmuese e trafikut global të internetit. Ato janë po aq të rëndësishme për komunikimet ndërkombëtare sa edhe për transaksionet financiare dhe funksionimin e ekonomisë globale. Për shkak të kësaj, strukturat nënujore janë shndërruar në një objektiv potencial për ndërprerje ose sabotim. Në këtë linjë, Brookings Institution përmes Bruce Jones, bashkëpunëtor i lartë, ka theksuar se Evropa për 25 vjet ka ndjekur dy procese paralelisht: ka rritur varësinë nga infrastruktura në shtratin e detit, ndërkohë ka zvogëluar kapacitetin për ta mbrojtur atë; tani, sipas tij, Evropa po përpiqet ta rindërtojë këtë kapacitet, përballë rritjes së kërcënimit rus.
Zbulimi i operacionit pranë Svalbardit nënvizon rëndësinë në rritje të luftës nënujore dhe të mbrojtjes së infrastrukturës kritike, sidomos në Atlantikun e Veriut dhe në rajonin strategjik të Arktikut. Edhe pse nuk u konfirmua dëmtim i kabllove, përfshirja e disa vendeve aleate, gjurmimi i nëndetëseve dhe devijimi i lëvizjeve ruse tregojnë se çështja e sigurisë detare nënujore mbetet një prioritet i shtuar për NATO-n dhe partnerët e saj.
Botuar fillimisht në Telegrafi
