Eksperti i sigurisë, Fatjon Softa, ka folur për përplasjet mes biznesmenëve që kanë lindur nga mosmarrëveshjet e pronësisë, duke e lidhur këtë çështje me pasoja të rënda në shoqërinë shqiptare. Në vëmendje të tij ishte rasti i konfliktit mes dy biznesmenëve në Vlorë, ku çështja e tokës dhe pronës u shfaq si shkak kryesor.
Sipas Softës, ajo që ka dalë në publik në formën e një rasti të izoluar përfaqëson vetëm një pjesë të problemit. Ai e cilësoi “Radhimën” si “maja e ajsbergut”, duke nënvizuar se prapa saj qëndrojnë problematika më të gjera lidhur me pronat në Shqipëri. Në këtë mënyrë, eksperti e zhvendosi fokusin nga një episod konkret drejt një modeli që, sipas tij, ka vazhduar me vite.
Në këtë kontekst, Fatjon Softa solli edhe një shifër që ai tha se lidhet drejtpërdrejt me humbjet në jetë për shkak të konflikteve pronësore. Ai u shpreh se rreth 10-11 mijë persona janë vrarë në Shqipëri për shkak të konflikteve të pronës, nga fillimi i demokracisë deri në ditët e sotme. Shifra, sipas tij, tregon përmasat e problemit që lidhet me mënyrën si zgjidhen apo nuk zgjidhen mosmarrëveshjet për pronësinë.
“Maja e ajsbergut” tregon përmasat e konflikteve për pronën
Softa theksoi se konfliktet për pronat nuk kanë sjellë vetëm viktima, por edhe pasoja sociale afatgjata. Ai tha se këto mosmarrëveshje kanë çuar në prishjen e familjeve dhe në konflikte mes fiseve. Në logjikën e tij, çështja e pronës kthehet në shkak që i përshkallëzon tensionet dhe i bën ato të zgjasin, duke e shndërruar një mosmarrëveshje mbi tokën në një zinxhir konflikti.
Eksperti nënvizoi gjithashtu se konfliktet kulmojnë edhe mes grupeve të mëdha biznesi, ku përplasen interesa të ndërlidhura me pronën. Ai solli idenë se, përtej rastit konkret, në periudha të ndryshme kanë ndodhur konflikte të tjera që, edhe kur nuk shfaqen drejtpërdrejt si çështje pronësie, në thelb rikthehen te i njëjti problem. “Janë prishur familje të tëra për konflikte me pronën, janë prishur fise”, u shpreh ai, duke e përdorur këtë si argument për të treguar ndikimin që ka tek marrëdhëniet brenda komuniteteve.
Sipas Softës, çështja e pronës mbetet një problem madhor që ende nuk është zgjidhur as nga shteti dhe as nga shoqëria shqiptare. Ai tha se ky problem vazhdon të “bartet” dhe të trashëgohet, duke u rikthyer në momente të caktuara kur interesat ekonomike rriten. Në këtë mënyrë, konflikti për pronën sipas tij nuk është thjesht një çështje e së shkuarës, por një realitet që ndikon edhe në të tashmen.
Eksperti argumentoi se problematikat e pronësisë janë të shtrira në të gjithë territorin. Ai u shpreh se praktikisht nuk ka pasur “1 cm tokë” që të mos ketë pasur një pronar, duke lënë të kuptohet se struktura e pronës dhe mënyra e menaxhimit të saj kanë krijuar terren për përplasje. Më tej ai lidhi interesat e grupeve dhe të politikave ndër vite me prodhimin e konflikteve që, sipas tij, kanë dalë si rezultat i mënyrës si është trajtuar pronësia.
Në fund, Softa e lidh çështjen e pronës edhe me dimensionin e sigurisë kombëtare. Ai tha se kur flitet për elementet e sigurisë kombëtare, baza është prona, sepse pa zgjidhur problemin e pronës dhe të pronësisë nuk mund të adresohen probleme të tjera që përkeqësohen nga këto konflikte. Sipas tij, sa kohë që çështjet pronësore mbeten të hapura, rritet rreziku që tensionet të agravojnë për shkak të ndikimit të ekonomisë dhe interesave të ndryshme mbi tokën.
Botuar fillimisht në Telegrafi
