Për shumë pronarë makinash, këputja e rripit të dhëmbëzuar është një makth i vërtetë. Një defekt i tillë mund të sjellë dëmtime të rënda të motorit, deri në riparim të plotë ose edhe zëvendësim të tij. Pikërisht për këtë arsye, mirëmbajtja e rregullt sipas planit të prodhuesit nuk është formalitet, por element kyç për të shmangur rreziqe të mëdha. Në këtë logjikë, një nga momentet më të rëndësishme është i ashtuquajturi “servis i madh”, i cili zakonisht përfshin edhe ndërrimin e rripit të dhëmbëzuar.
Kjo temë bëhet edhe më e ndjeshme kur blini një makinë të përdorur. Në atë rast, nuk mjafton vetëm të shikoni kilometrazhin në odometër. Duhet të kontrolloni nëse servisi i madh është kryer vërtet, dhe më pas të sqaroni sa kilometra ose sa kohë kanë mbetur deri te ndërrimi i radhës. Nëse ky informacion mungon ose nuk është i dokumentuar, rreziku rritet, sepse intervalet e mirëmbajtjes janë të lidhura drejtpërdrejt me sigurinë e motorit.
Por çfarë ndodh teknikisht? Rripi dhe zinxhiri kanë të njëjtin qëllim: sinkronizojnë rrotullimin e boshtit të motorit me boshtin me gunga, në mënyrë që valvulat të hapen dhe të mbyllen në momentin e duhur. Pa këtë sinkronizim, funksionimi i motorit humbet saktësinë. Dallimi kryesor mes dy sistemeve qëndron te materiali dhe mënyra e konstruksionit. Për një kohë të gjatë, zinxhiri konsiderohej më i qëndrueshëm dhe pothuajse i pathyeshëm, por realiteti i motorëve modernë e ka ndryshuar këtë perceptim.
Rripi apo zinxhiri: vendos motori dhe servisi, jo emri i pjesës
Motorët modernë, sidomos ata më të vegjël, kanë sjellë raste të konsumimit, zgjatjes dhe madje edhe këputjes së zinxhirëve. Kjo do të thotë se asnjëri prej dy sistemeve nuk është pa të meta. Prandaj, kur përballeni me zgjedhjen mes një makine me zinxhir ose me rrip, nuk duhet të fokusoheni vetëm te mekanizmi. Shumë më e rëndësishme është të kuptoni se cili motor konkret përdoret dhe nëse ai model ka probleme të njohura. Kjo qasje ndihmon të vlerësoni rrezikun real, përtej “tipit” të pjesës.
Ka edhe mënyra praktike për ta kuptuar se çfarë sistemi përdor një makinë. Për shembull, nëse motori ka një mbulesë plastike në pjesën e përparme, zakonisht bëhet fjalë për rrip dhëmbëzor. Në të kundërt, një mbulesë metalike e mbyllur shpesh tregon praninë e zinxhirit të shpërndarjes. Megjithatë, duhen pasur parasysh edhe përjashtimet. Një shembull i tillë është motori 1.0 EcoBoost i Ford-it, i cili përdor një sistem të njohur si “wet belt”: rripi punon brenda motorit dhe është në kontakt me vajin.
Një çështje tjetër qendrore është “kur” bëhet ndërrimi. Shenjat e konsumimit nuk janë gjithmonë të lehta për t’u dalluar, sidomos te motorët modernë që janë të izoluar mirë nga zhurmat. Për këtë arsye, ndërrimi duhet të bëhet sipas intervalit të përcaktuar nga prodhuesi, jo sipas ndjesisë se “deri tani po punon”. Në motorët më të vjetër, zinxhirët mund të zgjasnin pothuajse gjatë gjithë jetës së automjetit. Por në disa motorë të vegjël modernë, në praktikë mund të kërkohet ndërrimi edhe pas 60.000–80.000 kilometrash, në varësi të motorit dhe kushteve të përdorimit.
Ndërkohë, rripat modernë të dhëmbëzuar, falë materialeve të reja, mund të kenë intervale ndërrimi që arrijnë deri në 300.000 kilometra. Kjo i bën rripat shpesh një opsion të mirë, por vetëm nëse respektohen me përpikëri intervalet e mirëmbajtjes. Gjatë ndërrimit të zinxhirit, zakonisht ndërrohen edhe tensionuesit dhe udhëzuesit; në disa raste, ndryshohet edhe pompa e ujit. Për rripin, po ashtu shpesh rekomandohet kontrolli ose ndërrimi i pompës së ujit. Në fund, mesazhi kryesor mbetet i qartë: nuk ka një fitues absolut mes rripit dhe zinxhirit. Gjendja dhe konstruksioni i motorit konkret, mirëmbajtja dhe respektimi i intervaleve të servisit janë më vendimtare sesa fakti nëse makina përdor rrip apo zinxhir.
Botuar fillimisht në Telegrafi
