Eksperti i çështjeve të sigurisë, Gurakuç Kuçi, ka ngritur shqetësimin se glorifikimi i personave të dënuar për krime lufte, siç është rasti i Ratko Mlladiqit, mund të rrezikojë të prodhojë pasoja të reja për të ardhmen. Sipas tij, kur figura të tilla kthehen në simbole që përshëndeten publikisht, mesazhi që përcillet nuk mbetet vetëm në nivelin historik, por shndërrohet në nxitje për sjellje të rrezikshme tek brezat e rinj.
Kuçi thekson se rehabilitimi i të dënuarve për krime lufte nuk duhet të kuptohet si një justifikim për t’i ngritur ata në piedestal. Në këtë kontekst, ai paralajmëron se promovimi dhe glorifikimi i Mlladiqit nga Serbia dhe Rusia krijon një efekt të dyfishtë: nga njëra anë i minon mesazhet kundër krimit dhe nga ana tjetër ushqen narrativat që mund të inkurajojnë individë të papërgjegjshëm për të përsëritur dhunën në forma të ngjashme.
Çështja, sipas Kuçit, nuk lidhet thjesht me mënyrën si kujtohen ngjarjet e së kaluarës, por me atë se si shndërrohen këto kujtime në mesazhe për shoqërinë sot. Kur personat e dënuar për krime rrihen me lavdërime ose paraqiten si heronj, kjo rrezikon të krijojë një terren ku krimi i së kaluarës normalizohet dhe paraqitet si diçka që mund të tolerohet. Eksperti vë në dukje se një proces i tillë mund të ndikojë në rritjen e rrezikut për brezat e rinj, duke i afruar ata me idenë se dhuna dhe krimet kanë “çmimin” e tyre në narrativat publike.
Glorifikimi i figurave të dënuara mund të ushqejë kriminelët e rinj
Gurakuç Kuçi shprehet se rehabilitimi, edhe kur përmendet në terma ligjorë ose njerëzorë, nuk duhet të barazohet me lavdërim publik. Ai paralajmëron se kur politikat dhe qëndrimet publike e trajtojnë një kriminel lufte si model, mesazhi ndryshon: rehabilitimi kthehet në justifikim moral, ndërsa dënimi humb peshën e tij si instrument drejtësie. Për pasojë, sipas tij, krijohet një hapësirë ku individë të tjerë mund të frymëzohen nga e njëjta logjikë e dhunës.
Eksperti e lidh këtë shqetësim edhe me rolin e vendeve që, sipas tij, po e ushqejnë glorifikimin e Ratko Mlladiqit. Kuçi përmend se kjo po ndodh përmes qëndrimeve që vijnë nga Serbia dhe Rusia, duke sugjeruar se mesazhet që dalin nga këto dy vende kanë ndikim në mënyrën se si figura të tilla perceptohen në opinion. Ai vë në dukje se kur këto mesazhe përcillen vazhdimisht, ato bëhen pjesë e narrativës publike dhe mund të ndikojnë drejtpërdrejt në qëndrimet e publikut, veçanërisht të atyre që nuk kanë përjetuar drejtpërdrejt pasojat e krimeve të luftës.
Në këtë kuadër, Kuçi paralajmëron për një zinxhir rreziku: lavdërimi dhe simbolizimi publik i kriminelëve të dënuar mund të shndërrohet në inspirim për akte të ngjashme në të ardhmen. Ai sugjeron se shoqëria duhet të ruajë vijën mes rehabilitimit dhe nderimit publik, sepse konfuzioni mes këtyre dy nocioneve mund të prodhojë pasoja konkrete për sigurinë dhe për drejtësinë. Sipas tij, respektimi i parimit se krimet e luftës kanë pasur autorë dhe pasoja është thelbësor për parandalimin e përsëritjes së së njëjtës mënyrë mendimi.
Me këtë qëndrim, Gurakuç Kuçi e vendos theksin te përgjegjësia shoqërore dhe te efektet që kanë vendimet e komunikimit publik. Ai nënvizon se glorifikimi i Ratko Mlladiqit nga Serbia dhe Rusia rrezikon të ushqejë kriminelët e rinj, jo vetëm si frikë abstrakte, por si rrezik real që lidhet me mënyrën se si ndërtohet narrativi publik rreth krimeve të luftës. Në fund të fundit, sipas tij, mënyra si përshkruhen figurat e dënuara sot përcakton klimën e nesërme, duke e bërë të rëndësishme të mos u jepet hapësirë mesazheve që mund të relativizojnë dhunën.
Botuar fillimisht në Albeu
