Ndërsa është afruar dita, Donald Trump po shkon drejt një takimi që pritet me shumë vëmendje: samitin me Xi Jinping, liderin e Kinës, në Pekin. Nëse gjithçka ecën “sipas planit” gjatë ditëve të ardhshme, presidenti amerikan do të mbërrijë të mërkurën për të diskutuar me homologun e tij një sërë çështjesh që kanë mbajtur të tensionuar marrëdhëniet mes dy vendeve. Ky udhëtim shënon vizitën e parë të një presidenti amerikan në Kinë pas gati një dekade, ndërsa vizita e fundit e Trump kishte ndodhur në vitin 2017, gjatë mandatit të tij të parë.
Gjatë asaj vizite, Pekini zyrtarisht bëri përpjekje të dukshme për ta shoqëruar delegacionin amerikan. Trump dhe bashkëshortja e tij, Melania, patën një tur privat në Qytetin e Ndaluar, pallatin madhështor që ka strehuar perandorët kinezë për shekuj. Në të njëjtën kohë, ata morën pjesë edhe në një shfaqje tradicionale të operës së Pekinit. Kinezët e përshkruan atë si një “vizitë shtetërore plus”, duke e trajtuar si një shenjë të afrimit mes dy vendeve. Por që nga ajo kohë, skenari ndërkombëtar ka ndryshuar rrënjësisht.
Në nëntë vitet që kanë kaluar, marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Kinës janë tronditur nga një luftë tregtare, një pandemi globale dhe një rritje të shqetësimeve Në Uashington për aktivitetin ushtarak kinez. Në fund të këtyre zhvillimeve ka ardhur edhe një raund i dytë luftë tregtare. Tashmë, ndërkohë që Trump përgatitet të vizitojë konkurrentin më të madh të vendit të tij në skenën globale, atmosferën e samitit e ndryshon edhe mënyra si është përgatitur udhëtimi: vizita u vonua nga sulmi i Trump ndaj Iranit dhe u shkurtua, duke zgjatur vetëm dy ditë.
Në Uashington, qasja e samitit shihet si një test i sofistikuar i ekuilibrave diplomatikë. Trump, edhe pse më pak agresiv ndaj Kinës se në mandatin e tij të parë, ka një stil që lidhet me “shkëlqimin” e diplomacisë dhe shpesh flet për miqësinë dhe besimin personal te Xi. Kjo vjen në kontrast me mënyrën më të ashpër me të cilën ai zakonisht komunikon me aleatët tradicionalë të SHBA-së. Nga ana tjetër, Xi pritet të luajë rolin e tij në mënyrë të llogaritur: duke imituar shfaqje të fuqisë së butë nga krerë shtetesh, ai ka të ngjarë ta lajkatojë presidentin amerikan, ndërsa e ruan një ton delikat që njëkohësisht thekson pikat e forta të Pekinit dhe dobësitë e Trump.
Samiti i Xi-Trump i vë në peshore tregtinë, Teheranin dhe Tajvanin
Sidoqoftë, fërkimet nuk do të qëndrojnë vetëm në prapaskenë. Çfarëdo “bashkëpunimi” i mundshëm gjatë 48 orëve të samitit mes dy udhëheqësve që kontrollojnë së bashku më shumë se 40% të aktivitetit ekonomik botëror, ka të ngjarë të shfaqë tensionet në sipërfaqe, veçanërisht kur në sfond është lufta në Lindjen e Mesme, e cila ka shkallëzuar debatin. Një profesor i studimeve ndërkombëtare në Universitetin Fudan, Zhao Minghao, ka theksuar se midis dy vendeve ekziston një “mosbesim i ndërsjellë shumë i theksuar”. Ai vuri në dukje se të dyja palët ende kanë mosmarrëveshje të thella për disa çështje: ato lidhen me ekonominë dhe tregtinë, marrëdhëniet ushtarake dhe çështje që lidhen me Tajvanin. Po ashtu, Teherani është pjesë e diskutimeve që mund të ndikojnë në mënyrën si SHBA-ja dhe Kina do të harmonizojnë qasjet e tyre.
Pikat kryesore që pritet të dominojnë axhendën e marrëdhënies dypalëshe, pra atyre që prekin edhe interesat strategjike të të dy vendeve, janë tregtia, Teherani dhe Tajvani. Rruga drejt samitit Xi-Trump u shtrua në Busan në tetorin e kaluar, kur SHBA-të dhe Kina u pajtuan për një armëpushim të përkohshëm në luftën tregtare që Trump kishte nisur vitin e kaluar. Gjatë atij konflikti, tarifat ndaj Kinës arritën deri në 145% në një moment. Një embargo efektive ndaj eksporteve kineze në SHBA rrezikonte të paralizonte ekonominë kineze, veçanërisht në një periudhë kur ajo po përpiqej të rimëkëmbet nga pandemia dhe nga problemet strukturore të lidhura me sfidat demografike.
Kina iu përgjigj këtyre masave tarifore duke kufizuar eksportin e metaleve të rralla. Këto materiale janë jetike për zinxhirët globalë të furnizimit industrial dhe edhe për teknologjinë ushtarake amerikane. Pas këtij reagimi, nuk vonoi dhe disa fabrika në SHBA u detyruan të ndalonin punën. Jake Werner, drejtor i Azisë Lindore në Institutin Quincy për Shtetësi të Përgjegjshme, e përshkroi takimin e Busanit si një proces që solli “një ndjenjë respekti nga të dyja palët”. Sipas tij, Trump, kur erdhi në detyrë vitin e kaluar, e shihte si mundësinë për t’i dobësuar kinezët dhe për t’i detyruar ata të pranonin pushtetin e tij mbi ta, por rezultati tregoi se Pekini kishte kapacitet për të kundërvepruar në mënyrë efektive.
Në prag të samitit, administrata amerikane po kërkon edhe përfitime të prekshme politike. Për këtë arsye, raportohet se është ftuar një grup drejtuesish të mëdhenj të biznesit për të shoqëruar presidentin. Në listë përmenden liderë nga Nvidia, Apple dhe Exxon, ndërsa si të konfirmuara për praninë cilësohen Kelly Ortberg, drejtuese e Boeing, dhe Jane Fraser, drejtuese e Citigroup. Ndërkohë, Kina po kërkon të zgjasë armëpushimin aktual tregtar, të ruajë aksesin në teknologjinë amerikane dhe të ndalojë ose të tërheqë shtrëngimin e kontrolleve të eksportit të SHBA-së. Në këmbim, Pekini mund të ofrojë investime të konsiderueshme në ekonominë amerikane, në linjë me marrëveshje të ngjashme që administrata Trump ka arritur më parë me vende si Japonia dhe Koreja e Jugut. Pekini ka qenë në bisedime të zgjatura edhe me Boeing.
Botuar fillimisht në Bota Sot
