Profesori i bujqësisë Imer Rusinovci ka folur për dëmet që kanë shkaktuar breshri dhe vërshimet në ditët e fundit, duke theksuar se një pjesë e madhe e kulturave të mbjella në pranverë janë dëmtuar rëndë. Sipas tij, shkaku i këtyre fenomeneve të motit ka sjellë pasoja të drejtpërdrejta te prodhimi bujqësor, ndërsa dëmet nuk janë thjesht lokale, por të konsiderueshme.
Rusinovci ka thënë se situata kërkon vlerësim profesional nga ekipet kompetente. Ai theksoi se, për të përcaktuar saktësisht masën e dëmeve dhe ndikimin në kulturat bujqësore, duhet një proces i mirëfilltë vlerësimi, i kryer nga njerëz me përvojë në terren dhe me metodologji të qarta. Pa një vlerësim të tillë, sipas argumentit të tij, është e vështirë të kalohet në fazën e kompensimit apo masave përkatëse.
Gjatë paraqitjes në emisionin “Konfront” në KTV, profesori ka ngritur edhe çështjen e mungesës së mekanizmave ligjorë për kompensimin e dëmeve në bujqësi. Ai e cilësoi si fatkeqësi faktin që Kosova ende nuk e ka të siguruar me ligj një fond për kompensimin e dëmeve nga fatkeqësitë natyrore, të cilat përfshijnë raste si breshri, vërshimet, si edhe ngricat pranverore e vjeshtore dhe temperaturat e larta.
Duhet fond ligjor për kompensimin e dëmeve në bujqësi
Rusinovci ka theksuar se, edhe “sot e kësaj dite”, Kosova nuk ka një fond të tillë të rregulluar me ligj. Sipas tij, fatkeqësitë natyrore janë bërë më të shpeshta në vitet e fundit, dhe ky trend lidhet me çrregullimet klimatike në nivel global. Në këtë kuadër, profesori e shtron domosdoshmërinë që të krijohet një fond për kompensim, i cili do të ishte i parashikuar dhe i garantuar ligjërisht, në mënyrë që fermerët të mos mbeten pa mbështetje kur prodhimi dëmtohet nga elemente të papërballueshme.
Ai ka folur edhe për një çështje tjetër që lidhet drejtpërdrejt me breshërin: sistemet radarësh që, sipas tij, kanë ekzistuar në Kosovë për ta luftuar këtë dukuri. Rusinovci tha se në të kaluarën janë pasur dy sisteme radarësh, të cilat kanë koordinuar rreth 104 sisteme në zona të ndryshme, ose në nivel vendi. Njëri radar ka qenë i vendosur në Koliq për rrafshin e Kosovës, ndërsa tjetri në Klinë.
Profesori sqaroi se këto sisteme kanë “luftuar retë” që sillnin breshërin dhe se i kanë shndërruar ato në shi. Ai e paraqiti këtë si një mekanizëm teknik që ka ndikuar në reduktimin e pasojave të breshrit, por në vijim të fjalës së tij u shfaq një ndërprerje e tekstit në materialin e transmetuar, duke mos dhënë detaje të mëtejshme rreth asaj që nuk ka pasur. Megjithatë, pjesa kryesore e mesazhit të Rusinovcit mbeti po e njëjta: dëmet nga breshri dhe vërshimet janë të konsiderueshme dhe kërkojnë si vlerësim profesional, ashtu edhe mekanizma të qëndrueshme ligjore për kompensim.
Në përfundim të analizës së tij, Rusinovci e vuri theksin te nevoja që Kosova të krijojë fondin për kompensimin e dëmeve në bujqësi përmes një ligji të posaçëm. Sipas tij, vetëm kështu fermerët mund të kenë një trajtim të rregullt kur përballen me fatkeqësi natyrore që shkatërrojnë kulturat, përfshirë rastet e breshrit, vërshimeve, ngricave pranverore e vjeshtore dhe temperaturave të larta, të cilat në vitet e fundit janë bërë më të shpeshta për shkak të çrregullimeve klimatike globale.
Botuar fillimisht në Koha.net
