“Gjeografia e harresës” vjen si një projekt që lidhet me një vend dhe me mënyrën si ky vend ruan, por edhe fshin kujtimet. Në qendër është një praktikë artistike ku koncepti merr formë përmes materialeve konkrete, duke e kthyer vëzhgimin në punë krijuese. Vepra e paraqitur nga Driton Selmani mban titullin “The Cartography of Longing 001”, 2026, dhe paraqet një ndjesi të një historie që nuk mbyllet me një datë apo me një sezon, por vazhdon të jetojë brenda hapësirës.
Artistit i përkasin ide të nisura nga përvoja të gjata në terren. Në letërsi dhe në reflektime të hershme, teksti i tij nis nga një pyetje që të shoqëron gjatë gjithë rrugës së leximit: kur shohim diçka që ndërtohet—një hotel i ri, një rrugë e re, një marinë e re apo një kullë e re mbi bregdet—nuk mjafton të pyesim vetëm çfarë po ndërtohet. Propozimi është që të kthehemi te ajo që po zhduket. Me këtë qasje, ideja e harresës kthehet në çelës për të kuptuar transformimin e vendeve ku dikur ndodhnin histori më të ngadalta, më intime dhe më pak të standardizuara.
Për Selmanin, rrallë herë i ndodh të marrë ftesë për të punuar mbi diçka që e ka vëzhguar për kohë të gjatë. Ai tregon se shumica e ekspozitave zakonisht nisin me një ide, me një koncept ose me një pyetje. Por kjo herë, siç rrëfen, nisi “me një vend”. Fjala kyçe është pikërisht lidhja e ngushtë me një pjesë bregdeti ku ai është kthyer vazhdimisht për më shumë se pesëmbëdhjetë vjet. Aq e fortë bëhet ky kthim sa i duket se kufiri mes historisë së tij personale dhe historisë së vendit është mjegulluar.
Çfarë po zhduket që po ndërtohet?
Në jug të Shqipërisë, ai e përshkruan se ka ardhur për herë të parë në verën e vitit 2010. Bashkë me dy shokë, kishte një kitarë dhe një “Opel” që mezi e mbante rrugën. Nuk kishin plan të shkruar, as rezervime. Kishin vetëm ndjesinë se duhej të vazhdonin pak më poshtë. Ky fillim pa formality e pa skenar të qartë kthehet në një pikë kthese: nga ajo ditë e deri sot, siç thekson, ai nuk e ka ndërruar as plazhin. Jeta e tij ka kaluar nëpër mënyra të ndryshme akomodimi—ka fjetur nën qiell të hapur, në tenda, në kampe dhe nëpër verandat e njerëzve që sot mund edhe të mos jetojnë më aty.
Me kalimin e kohës, ndryshon edhe vetë jeta, ndërsa vendi mbetet si pikë e qëndrueshme. “Mandej erdhi dashnia”, pastaj “erdhi familja”, dhe më pas “erdhën fëmijët”. Në këtë moment, ai vë në dukje një diferencë mes zakoneve dhe vendeve: jeta i ndryshon disa zakone, por jo domosdoshmërisht vendet që i do. Për këtë arsye, fëmijët lidhen me bregdetin në mënyrë që ai e quan pothuajse biologjike, jo thjesht si kujtim i krijuar nga një udhëtim, por si lidhje e brendshme e formuar gjatë viteve.
Një element tjetër që shfaqet në rrëfim është mungesa e një përvoje të caktuar te fëmijët e tij. Asnjë prej tyre nuk e ka parë kurrë Turqinë. Po ashtu, ai përmend idenë e resort-eve “spektakolare” që reklamohen si parajsa të reja mes hapësirave të ngjashme turistike. Në këtë mënyrë, teksti vendos një kontrast të qartë: me kalimin e kohës, ajo që ka mbetur e vlefshme nuk është vetëm imazhi i promovuar nga jashtë, por mënyra si bregdeti i është ngjitur jetës së përditshme të familjes.
Vepra e ekspozuar, e konkretizuar si “The Cartography of Longing 001”, 2026, ka përmasa 65 x 45 cm. Materialet e zgjedhura flasin drejtpërdrejt për qëllimin e punës: boja akrilike dispersive dhe një rrjetë prej fiberglasi në korniza druri të gjetura. Në këtë kombinim, arti nuk qëndron vetëm si dekor apo si pamje—ai shndërrohet në ndërtim ku secili element mbart shenjë të vetën. Për fund, në prezantim shënohet “Mirësjellje e Artistit ©”, duke e mbyllur me fokusin tek vepra dhe tek lidhja e saj me gjeografinë e emocioneve që përmenden në titull.
Botuar fillimisht në Koha.net
