Kanceri i testisit është ndër tumoret malinje më të shpeshta te meshkujt e rinj, por njëkohësisht konsiderohet edhe si një nga format më të shërueshme kur diagnostikohet në fazë të hershme. Për këtë arsye, urologët theksojnë se vetëkontrolli i thjeshtë i testiseve mund të ndihmojë që ndryshimet e dyshimta të vërehen në kohë, duke bërë diferencën mes dyshimit të hershëm dhe një situate të vonshme.
Sëmundja më shpesh shfaqet te meshkujt ndërmjet moshës 15 dhe 40 vjeç. Edhe pse shkaku i saktë pse ndodh shndërrimi i qelizave të shëndetshme të testisit në qeliza malinje nuk dihet, janë identifikuar disa faktorë që rrisin rrezikun e zhvillimit të kësaj sëmundjeje. Njëri prej tyre është kriptorhizmi, gjendja kur testisi nuk zbret në skrotum, pra testisi i pazbritur. Po ashtu, rreziku rritet edhe kur kanceri i testisit ka ndodhur te anëtarët e familjes, kur pacienti është në moshë të re, si dhe në prani të disa çrregullimeve gjenetike dhe kromozomale.
Nga ana e shenjave, simptomat mund të ndryshojnë nga një person te tjetri, por ka një tregues që vërehet më shpesh. Shenja kryesore është një ndryshim që burri mund ta prekë vetë: një forcim pa dhimbje ose një zmadhim i njërit testis. Në shumicën e rasteve, kjo ndjesi vjen pa dhimbje, por te një numër i caktuar pacientësh mund të shfaqet ndjesi rëndimi ose dhimbje e topitur në zonën e testisit.
Vetëkontrolli i testiseve mund të zbulojë shenjat herët
Edhe pse më rrallë, ekziston mundësia që të shfaqet dhimbje e papritur dhe e fortë, e cila zakonisht vjen si pasojë e gjakderdhjes brenda vetë tumorit. Kur sëmundja përparon drejt formës së avancuar, metastatike, mund të shfaqen edhe simptoma që lidhen me përfshirjen e organeve ose sistemeve të tjera në trup. Një vend ku metastazat shfaqen shpesh janë nyjat limfatike rreth enëve të mëdha të gjakut në bark; kjo mund të shoqërohet me dhimbje në bark ose në shpinë. Metastazat mund të përhapen edhe në mushkëri, duke çuar në kollë ose ndjesi vështirësie në frymëmarrje. Rrallë, por mund të ndodhë edhe zmadhim i gjinjve te meshkujt, gjinekomasti, sepse disa lloje të kancerit të testisit sekretojnë hormon që çon në këtë dukuri.
Për diagnostikimin, çdo ndryshim i ri në testis është arsye për kontroll te urologu. Ekspertët theksojnë se kontrolli nuk duhet shtyrë, pasi zbulimi në kohë rrit ndjeshëm shanset për shërim. Procesi i kontrollit përfshin marrjen e një anamneze të hollësishme dhe ekzaminimin e detajuar të testiseve. Ultrazëri i testisit konsiderohet një nga metodat kryesore për vlerësimin e ndryshimeve të dyshimta. Kur kërkohet përcaktimi i stadit të sëmundjes, kryhen ekzaminime edhe të rajoneve të tjera të trupit, si dhe analizohen markerët tumoralë në gjakun e pacientit. Prania e metastazave vërtetohet me tomografi të kompjuterizuar të kraharorit, barkut dhe legenit të vogël (CT/skaner) ose me rezonancë magnetike (MR).
Sa i përket trajtimit, zakonisht ai nis me heqjen kirurgjikale të testisit të sëmurë. Më tej, ecuria e terapisë varet nga lloji i tumorit dhe nga përhapja e sëmundjes. Trajtimi pas heqjes kirurgjikale udhëhiqet nga diagnoza përfundimtare patohistologjike, e cila përcakton tipin e tumorit. Në varësi të stadit, trajtimi mund të mbyllet vetëm me kirurgji, por mund të kërkojë edhe përdorimin e barnave, përkatësisht kimioterapisë, te pacientët me rrezik të lartë ose te ata që kanë metastaza. Për çdo pacient aplikohet qasje individuale dhe e personalizuar, duke vlerësuar përfitimet dhe rreziqet nga secila formë terapie.
Në praktikë, vetëkontrolli zgjat vetëm pak minuta dhe nuk ka një program të përgjithshëm skriningu për kancerin e testisit. Megjithatë, urologët rekomandojnë që meshkujt të kontrollojnë periodikisht veten, sidomos kur kanë ndonjë nga faktorët e rrezikut. Vetëkontrolli bëhet më lehtë gjatë ose pas dushit, kur lëkura e skrotumit është e relaksuar. Secili testis kontrollohet veçmas, duke e mbajtur mes gishtave dhe duke e rrotulluar lehtë; gjatë kësaj, vëmendje i kushtohet gungave të forta, nyjave, ndryshimit të madhësisë, formës ose fortësisë. Vetëkontrolli nënkupton kalimin e gishtave mbi të gjithë sipërfaqen, e cila normalisht është e lëmuar, pa parregullsi, fortësi ose nyje. Prania e këtyre elementeve është sinjal që mund të tregojë tumor të testisit dhe duhet adresuar me kontroll te urologu. Kur sëmundja zbulohet me kohë dhe është e kufizuar në testis, shanset për shërim konsiderohen jashtëzakonisht të mëdha.
Botuar fillimisht në Telegrafi
