7 korrik 2026 – Liderët e NATO-s kanë nisur të prezantojnë në Turqi një seri marrëveshjesh për blerjen dhe prodhimin e armatimeve me një vlerë që arrin në dhjetëra miliarda dollarë. Nisma po zhvillohet në vijim të një angazhimi më të gjerë për të rritur kapacitetet ushtarake të vendeve anëtare, ndërsa aleatët kërkojnë të tregojnë se po u përgjigjen thirrjeve të Shteteve të Bashkuara për rritje të shpenzimeve të mbrojtjes.
Sipas informacioneve të raportuara, prezantimet po bëhen të martën në Turqi, në një kohë kur pritet të zhvillohet samiti i NATO-s. Në këtë samit pritet të marrë pjesë edhe presidenti amerikan, Donald Trump, që e ka vënë në qendër çështjen e detyrimeve financiare të aleatëve, sidomos për shpenzimet në fushën e mbrojtjes.
Gjatë një forumi të industrisë së mbrojtjes në Ankara, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, bëri të ditur disa iniciativa të reja. Ai e lidh diskutimin me nevojën për ndryshim të mënyrës se si funksionon industria e armatimeve në vendet anëtare, duke theksuar se kërkohet më shumë kapacitet prodhues për të përballuar rritjen e kërkesave dhe sfidat e sigurisë.
Rutte kërkon investime më të mëdha dhe porosi afatgjata
Mark Rutte bëri thirrje për një “revolucion” në industrinë e mbrojtjes së vendeve anëtare të NATO-s. Në fjalën e tij, ai paralajmëroi se Rusia po i rrit ndjeshëm shpenzimet ushtarake. Sipas tij, sfidat për bllokun evropian nuk vijnë vetëm nga një drejtim i vetëm, por edhe nga faktorë të tjerë, përfshirë Kinën, Korenë e Veriut dhe Iranin.
Rutte u kërkoi gjithashtu kompanive perëndimore të industrisë së mbrojtjes që të shtojnë investimet, me qëllim rritjen e kapaciteteve prodhuese. Ideja kryesore e kësaj kërkese është që prodhimi të mos mbetet i lidhur ngushtë me cikle të shkurtra planifikimi, por të ndërtohet mbi bazë kapacitetesh më të qëndrueshme, të afta për të përballuar rritjen e kërkesës për armë dhe pajisje ushtarake.
Në të njëjtin drejtim, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s kërkoi nga qeveritë të bëjnë porosi afatgjata. Ai theksoi se qeveritë duhet të krijojnë kushte që kompanitë të zhvillohen dhe të investojnë më shumë. Sipas argumentit të paraqitur, një model me porosi të qëndrueshme ndihmon industrinë të planifikojë, të rrisë prodhimin dhe të ndërmarrë investime të reja, pa pasiguri të vazhdueshme për kërkesën e ardhshme.
Gjatë diskutimeve u përmend edhe situata e industrisë evropiane të mbrojtjes. Sipas të dhënave të sjella në artikull, ajo përballet prej vitesh me pengesa të shumta, si procedurat e ndërlikuara dhe mungesa e bashkëpunimit mes vendeve dhe kompanive. Për këtë arsye, një pjesë e madhe e shteteve evropiane vazhdojnë të blejnë një volum të konsiderueshëm armësh dhe pajisjesh ushtarake nga Shtetet e Bashkuara.
Në këtë kontekst, marrëveshjet që po prezantohen në Turqi synojnë të nxisin sinjalin politik dhe ekonomik që aleatët po rrisin përpjekjet për të përmbushur kërkesat për shpenzime më të larta në mbrojtje. Nismat e shpallura në Ankara lidhen drejtpërdrejt me nevojën për prodhim më të shpejtë dhe më të madh, si dhe me planifikimin afatgjatë të industrisë dhe qeverive, në prag të samitit ku pritet të jetë i pranishëm presidenti amerikan, Donald Trump.
Botuar fillimisht në Koha.net
