“Ku puqen e ku jo analogjitë Shqipëri-Serbi?” është pyetja që shtrohet kur shihen paralele politike mes dy vendeve. Në Tiranë, te protestat u dëgjua një shprehje që lidhej me fatin e liderëve: “Vuçiqi ra, tash e ka radhën Rama”. Kjo u përdor si tregues se si analogjitë, kur përsëriten me lehtësi, mund të mashtrojnë dhe të krijojnë pritshmëri që nuk varen domosdoshmërisht nga realiteti politik.
Gazetari Veton Surroi, në kolumnën e tij të publikuar më 1 korrik 2026 në orën 08:00, e vendos në qendër idenë se gazetaria profesionale ka vlerë si interes publik. Ai thekson se Serbia dhe zhvillimet e saj politike u panë si shembull, ndërsa Shqipëria u trajtua si hapësirë ku mund të përsëritet e njëjta skenë. Por, sipas këtij arsyetimi, analogjia nuk është automatike: “rënia” e një figure dhe mënyra si autoritetet reagojnë ndaj një sfide, nuk do të thotë se rezultati do të jetë i njëjtë në një vend tjetër.
Në këtë kuadër, një element i parë i faktit lidhet me Serbinë. Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka paralajmëruar dorëheqjen e tij nga posti i presidentit dhe gatishmërinë për t’u kandiduar për kryeministër në zgjedhjet parlamentare që do të mbahen vitin e ardhshëm. Kësisoj, Vuçiqi ka treguar se po e zhvendos fokusin nga roli i presidentit drejt rolit të qeverisjes, në një mënyrë që lidhet edhe me praktikën e mëhershme politike.
Kolumna sjell krahasimin e këtij cikli me një precedent historik: dorëheqja e Vuçiqit nga pushteti vlerësohet si e ngjashme me dorëheqjen që lidhet me presidentin e asaj kohe, Putin, i cili, sipas radhës politike, u bë kryeministër më 2012. Pra, jo vetëm se është ndryshim pozicioni, por edhe një lëvizje brenda konfigurimit të pushtetit, ku figura kryesore ruan kontrollin dhe ndikimin, edhe kur formalizohen ndryshime institucionale.
“Rënia” e Vuçiqit më 2026, sipas argumentimit, mund ta gjejë shëndosh e mirë në pushtet—për aq mandate pushteti sa të ketë nevojë. Me këtë, imazhi i lëvizjes së protestës publike nuk paraqitet si garanci e menjëhershme për rrëzimin e strukturave të qeverisjes. Kolumnisti nënvizon se presidenti serb ka dhënë sinjale se protesta popullore, e përkrahur gjerësisht dhe e vetëkonsideruar si “kauzë e drejtë”, nuk çon domosdoshmërisht në rrëzimin e një pushteti i cili, në perceptimin e një pjese të madhe të shoqërisë, shihet si i padrejtë.
Analogjitë nuk e zëvendësojnë analizën e mënyrës si vepron pushteti
Një pjesë qendrore e shpjegimit i drejtohet asaj se si pushteti në Serbi e perceptoi lëvizjen studentore si sfidën kryesore ekzistenciale. Sipas kësaj rrëfeje, autoritetet u treguan të gatshme të përgjigjen në dy mënyra thelbësore. Kur në rrugët e Beogradit u mblodh një masë e mjaftueshme njerëzish për të treguar paralizën e pushtetit përballë protestuesve, u përdor “topi zanor”—një armë sonike ruse që godet shqisat e protestuesve me ultratingull. Në këtë mënyrë, protesta nuk u trajtua vetëm me masa tradicionale politike, por edhe me veprime që ndikojnë drejtpërdrejt te përjetimi fizik dhe lodhja e pjesëmarrësve.
Kolumna vazhdon me logjikën se pushteti, megjithëse përballet me protestë në rrugë, llogarit në kohë—në lodhjen e lëvizjes dhe në vështirësitë që lidhen me ruajtjen e saj. Argumenti i ngritur është se reagimi i pushtetit nuk kufizohet te momenti i parë i presionit publik, por ndërtohet mbi menaxhimin e dinamikës së protestës. Kështu, edhe kur protestat fitojnë dukshmëri dhe numër, rezultati politik nuk është i paracaktuar: gjithçka varet nga si e lexon dhe e trajton sfidën qendra e pushtetit.
Në mbyllje, ideja kryesore e artikullit është se Shqipëria ka shansin të vazhdojë rrugëtimin që po e bën Serbia me lëvizjen studentore—por pa e ripërsëritur automatikisht formën e pushtetit që u provua se mund të përshtatet dhe të mbijetojë. Kolumnisti e lidh këtë me nevojën që Qeveria, SPAK, BE dhe Lëvizja Flamingo të bashkojnë energjitë drejt një caku tjetër. Kjo qasje synon të shmangë mekanizmin e thjeshtë të analogjive, duke e kthyer vëmendjen te mënyra se si përpunohet përgjigja institucionale dhe drejtimi politik që kërkohet.
Botuar fillimisht në Koha.net
