Qasja e Kosovës në gazin amerikan është vënë sërish në qendër të diskutimeve, duke u trajtuar jo vetëm si çështje energjetike, por edhe si temë që lidhet me sigurinë nacionale dhe zhvillimin ekonomik. Në të njëjtën kohë, organizatorët kanë ngritur edhe kritika ndaj institucioneve për mungesë gatishmërie për të zhvilluar debat rreth projekteve të tilla dhe për qasje refuzuese që, sipas tyre, kanë bllokuar procesin në vite.
Diskutimi u zhvillua në një tryezë të organizuar nga Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë. Ngjarja mbante temën “Nga Debati për Politika te Hapat Praktikë: Qasja në LNG, Gatishmëria e Bizneseve dhe Siguria Energjetike e Kosovës”. Në këtë format u theksua se gazi natyror nuk duhet të shihet si zëvendësim i burimeve të tjera të energjisë, por si një mundësi shtesë për diversifikim, industrializim dhe rritje të sigurisë energjetike për vendin.
Gjatë tryezës, drejtori ekzekutiv i Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë, Arian Zeka, tha se çështja e gazit amerikan është rikthyer në debat pas disa vitesh. Ai iu referua zhvillimeve të vitit 2021, kur, sipas tij, Qeveria e Kosovës kishte dhënë përgjigje negative lidhur me programin për zhvillimin e infrastrukturës së gazit të lëngshëm. Zeka përmendi se në shtator të vitit 2021 mediat raportuan për një përgjigje përfundimtare të institucioneve kosovare drejtuar qeverisë së SHBA-së, në të cilën, sipas tij, u shpreh mungesë interesi për të vazhduar programin e infrastrukturës së LNG-së.
Ai tha se arsyetimet në atë periudhë, siç u përshkruan në publik, shkonin edhe në drejtim të idesë se nuk po bëhej fjalë për “gaz amerikan”. Ndërsa, sipas Zekës, pesë vite më vonë përgjigja ka qenë sërish “jo”, edhe pse arsyetimet kësaj radhe janë paraqitur si të tjera. Drejtori ekzekutiv i Odës amerikane vuri në pah edhe një element tjetër të diskutimit: ai tha se Qeveria këtë herë ka zgjedhur alternativa që, sipas tij, janë më pak të kushtueshme dhe më “fizibile” për qytetarët e vendit. Sipas tij, në këtë mënyrë, në tryeza të tilla të organizuara me institucione dhe përfaqësues, po shihet një qasje që nuk i jep hapësirë diskutimit.
Gazi amerikan shihet si mundësi shtesë për diversifikim dhe siguri energjetike
Ndryshe nga këndvështrimi që e paraqet gazin si zëvendësim, anëtari i bordit të Odës Ekonomike Amerikane, Pleurat Hundozi, u shpreh se gazi natyror nuk duhet të vendoset në rolin e zëvendësimit të burimeve ekzistuese. Ai theksoi se kjo ide “po humbet” gjatë debatit, duke argumentuar se dialogu duhet të fokusohet te nevojat e Kosovës për të siguruar sa më shumë burime të mundshme të gjenerimit të energjisë. Sipas Hundozit, në pikën e djegies dhe në përdorime të ndryshme, Kosova ka nevojë për të gjitha burimet e mundshme, jo vetëm për një formë të energjisë.
Hundozi theksoi se gazi natyror nuk është zëvendësim i burimeve të tjera. Ai e trajtoi këtë si një mesazh që duhej të përsëritej në diskutime, në mënyrë që debati të mos mbetet i ngushtuar në një zgjidhje të vetme, por të marrë parasysh diversifikimin e ofertës energjetike për vendin. Në tryezë u nënvizua gjithashtu se qasja në LNG lidhet me hapa praktikë, si dhe me gatishmërinë e sektorit të biznesit për të përfituar nga mundësitë energjetike.
Learta Hollaj, e pranishme si eksperte për zhvillim të qëndrueshëm, tha se qëndrimi ndaj kësaj çështjeje lidhet edhe me besimin e Kosovës ndaj Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Në diskutim u vu në dukje se përtej aspektit teknik, vendimi dhe vlerësimi i mundësive energjetike ka edhe dimensione institucionale dhe strategjike, të cilat ndikojnë në mënyrën se si vendi planifikon të ardhmen e tij energjetike. Tryeza, siç u prezantua, synonte pikërisht kalimin nga debati për politika drejt hapave praktikë, duke i lidhur gatishmëritë e bizneseve me çështjet e sigurisë energjetike për Kosovën.
Botuar fillimisht në Koha.net
