“Për sa t’ketë det” është në qendër të një projekti kinematografik që sjell dramën e një lufte që vazhdon të ndihet edhe pas përfundimit të saj. Në fokus të filmit është Sadetja, e interpretuar nga Ilire Vinca, jeta e së cilës ndërtohet mes mungesës së bashkëshortit Burim dhe përpjekjeve për të rritur djalin e tyre Lum, rol që i është besuar Yzeir Meha.
Historia zhvillohet rreth Burimit, i luajtur nga Alban Ukaj, i cili është zhdukur gjatë luftës. Përmes rrëfimit, filmi e kthen këtë mungesë në diçka më shumë sesa kujtim: ajo shfaqet si pjesë e përditshmërisë së familjes, duke e shoqëruar vazhdimisht Sadetjen në çdo hap. Në mënyrën si është ndërtuar skenari, drama nuk qëndron vetëm te ajo që ka ndodhur në të kaluarën, por te mënyra si ajo e kaluar vazhdon të ndikojë te e tashmja.
Në procesin e realizimit të projektit, xhirimet janë organizuar në disa faza. Sipas ekipit kryesor të realizimit të filmit, në mars janë realizuar nëntë ditët e para të xhirimit, ndërsa faza e dytë do të zgjasë deri më 7 korrik. Kjo ndarje në kohë tregon për një planifikim të kujdesshëm të skenave dhe angazhimit të ekipit, duke marrë parasysh se filmi ndërton një dramë familjare me tone të matura dhe ritëm të kontrolluar.
“Për sa t’ketë det” me dramën e luftës që nuk mbyllet
Deri më tani, filmi është xhiruar në disa lokacione në Kosovë. Skenat janë realizuar në Kaçanik, Ferizaj dhe Harilaq, ndërsa ekipi do të zhvendoset për dy ditë në Vlorë për të realizuar skenat pranë detit. Pas kësaj periudhe, ekipi pritet të rikthehet sërish në Kosovë për përmbylljen e xhirimeve. Lëvizja mes lokacioneve ka rol edhe në mënyrën si ndërtohet atmosfera e filmit, ku vendi dhe detajet e përditshme kthehen në pjesë të rrëfimit.
Për ta kuptuar më mirë mënyrën e punës në sheshxhirim, në Harilaq të Fushë-Kosovës pamja e shtëpisë nga jashtë mund të duket si një prej shumë shtëpive të zakonshme në fshat. Por brenda saj, çdo lëvizje është e peshuar dhe e planifikuar, sikurse reflekton edhe tematikën e projektit. Në sheshxhirim, heshtja konsiderohet pjesë e tregimit: mjafton një detaj si një foshnjë që fle në një cep të dhomës, ndërsa rreth saj dhjetëra njerëz komunikojnë me shenja, me zë të ulët dhe me hapa të kujdesshëm, vetëm që të mos zgjohet.
Rrëfimi i filmit vjen si pasojë e luftës së viteve 1998-1999. Është pikërisht kjo periudhë që formon bazën e dramatikës së historisë, duke e lidhur mungesën e Burimit me atë që ka lënë pas në familje. Në një moment të procesit të realizimit, ekipi, i udhëhequr me regji dhe skenar të Sovran Nrecaj, si dhe me producente Aurela Kadriun, po punonte për një nga skenat kryesore të projektit, duke e vendosur theksin te tensioni i brendshëm dhe te mënyra se si reagojnë personazhet ndaj rrethanave që nuk janë mbyllur kurrë plotësisht.
Me një histori që lëviz mes dy periudhave kohore, filmi ndërton një dramë ku mungesa nuk del jashtë skenës, por qëndron brenda shtëpisë, brenda kujtesës dhe brenda ritmit të ditës. “Për sa t’ketë det” synon të tregojë një luftë që nuk mbaron kur përfundon fushëbeteja, por vazhdon të prekë familjet, sidomos kur njëri prej tyre mbetet i zhdukur dhe përgjegjësia për të ardhmen bie mbi supet e atyre që mbeten.
Botuar fillimisht në Koha.net
