Sir Keir Starmer ka njoftuar dorëheqjen e tij si udhëheqës i Partisë Laburiste, duke paralajmëruar se po i vjen fundi koha e tij në 10 Downing Street. Në njoftimin e tij, ai tha se do të qëndrojë në detyrë si kryeministër i Mbretërisë së Bashkuar derisa të emërohet pasardhësi, duke e bërë procesin e zëvendësimit një çështje të menjëhershme politike për brenda partisë.
Vendimi vjen pas një presioni në rritje ndaj lidershipit të tij, i cili u ushqye nga vlerësime të dobëta në sondazhe dhe nga disa zbulime që lidhen me zgjedhjen e tij për të emëruar Peter Mandelson si ambasadorin e tij të SHBA-së vitin e kaluar. Për laburistët, ky moment u përshkallëzua më tej me zgjedhjet për parlamentet e Uellsit dhe Skocisë, si dhe me garat për këshillat lokale në pjesë të Anglisë, që u zhvilluan në maj.
Deputetët laburistë e kishin cilësuar prej kohësh këtë periudhë si “shansin e fundit” për të provuar se Partia Laburiste mund t’i ndryshonte gjërat. Megjithatë, rezultatet u përshkruan si shkatërruese. Pas tyre, pati dorëheqje brenda radhëve të qeverisë: Wes Streeting dha dorëheqjen si sekretar i shëndetësisë, ndërsa bashkë me të u larguan edhe një grup ministrash të rinj. Në të njëjtën kohë, një aleat i Andy Burnham dha dorëheqjen si deputet për Makerfield, duke hapur rrugën që vetë Burnham të synonte rikthimin në Westminster, për të sfiduar kurorën e Partisë Laburiste.
Sir Keir më herët kishte arritur ta bllokonte Burnhamin që të kandidonte në zgjedhjet e pjesshme në shkurt. Por situata ndryshoi kur, pas rezultateve të majit, dhjetëra deputetë kërkonin dorëheqjen e tij dhe ai nuk kishte më autoritetin për ta penguar një lëvizje të tillë. Pozicioni i Starmer u dobësua edhe më shumë pas një debati të gjatë prapa skenave për shpenzimet e mbrojtjes, i cili çoi në dorëheqjen e John Healey nga roli i sekretarit të mbrojtjes në fillim të këtij muaji.
Çfarë thotë afati për pasuesin: 9 deri më 16 korrik
Edhe fitorja e Burnhamit në Makerfield javën e kaluar, ku ai rriti shumicën e Laburistëve mbi Reform UK, u konsiderua si një sinjal i fortë që e forcoi tërheqjen e tij dhe, njëkohësisht, rriti gjasat që një pjesë e deputetëve të largoheshin nga mbështetja për Starmerin. Fillimisht, kryetari i partisë këmbënguli se do të kundërshtonte një sfidë ndaj lidershipit të tij, pavarësisht nxitjeve që vinin privatisht nga disa ministra të kabinetit që e shtynin atë të jepte dorëheqjen. Por pasi e mendoi gjatë fundjavës, ai arriti në përfundimin se nuk kishte mbështetje të mjaftueshme mes deputetëve laburistë për të mbajtur një lëvizje të tillë.
Sa i përket kohës, një orar zyrtar i partisë nuk është shpallur ende. Megjithatë, në fjalimin e dorëheqjes, Sir Keir tha se kandidatët për ta zëvendësuar atë do të kishin në dispozicion periudhën 9–16 korrik për të mbledhur mbështetjen e nevojshme për të kandiduar. Rregullorja e Partisë Laburiste përcakton se kandidatët duhet të nominohen nga 81 deputetë të Partisë Laburiste, si dhe nga 32 nga 634 degët lokale të Partisë Laburiste, ose nga tre organizata të lidhura me partinë, përfshirë dy sindikata.
Nëse më shumë se një deputet e kalon këtë prag, atëherë do të ketë një votim mes anëtarëve të partisë dhe mbështetësve të sindikatave të lidhura për të zgjedhur një fitues përpara se Parlamenti të kthehet nga pushimet verore më 1 shtator. Megjithatë, ekzistojnë shenja se një garë e tillë mund të mos jetë e domosdoshme: Burnham ka konfirmuar se do të kandidojë dhe konsiderohet gjerësisht se ka mbështetje më shumë se të mjaftueshme mes deputetëve laburistë për të hyrë në fletën e votimit. Deri më tani, asnjë deputet tjetër laburist nuk ka deklaruar se do të kandidojë, ndërsa rivali i mundshëm i lidershipit, Wes Streeting, e përjashtoi veten dhe mbështeti Burnhamin brenda pak orësh nga dorëheqja e Starmer.
Në këtë skenar, nëse Burnham nominohet pa një kandidat tjetër në garë, ai automatikisht do të bëhet udhëheqës i Partisë Laburiste pa votim. Kjo hap rrugën që ai të mund të futet në Downing Street që në mes të korrikut, më pak se një muaj pasi mori vendin e tij në Parlament. Mungesa e një gare ka sjellë edhe thirrje nga deputetët laburistë që Burnham të përcaktojë detaje të mëtejshme mbi planin e tij për detyrën e ardhshme, duke qenë se ai ka qenë jashtë Westminster për gati një dekadë.
Njoftimi i Starmer ka ngritur gjithashtu pyetje rreth mënyrës se si do të realizohet “transferimi i rregullt i pushtetit”, që ai kishte deklaruar si synim. Kryeministri në largim pritet të marrë pjesë në një samit të liderëve të NATO-s më 7 korrik, deri në të cilin ai kishte premtuar të zbulonte planin për shpenzimet ushtarake që lidhej me dorëheqjen e Healey-t. Por mbetet për t’u parë nëse ky plan do të vijojë, pasi paratë për financimin e tij duhej të gjendeshin duke rishkruar buxhetet e departamenteve qeveritare. Pas njoftimit, samiti i planifikuar Britani e Madhe–BE, që Sir Keir kishte planifikuar ta ndiqte më 22 korrik, u shty.
Për sa u përket zgjedhjeve të përgjithshme, procesi për udhëheqjen e partisë përcakton se kushdo që fiton brenda Partisë Laburiste bëhet automatikisht kryeministër, pa nevojë për zgjedhje të përgjithshme. Kjo lidhet me mënyrën sesi kryeministrat në Britaninë e Madhe e marrin pushtetin përmes marrjes së besimit në Dhomën e Komunave, ku Partia Laburiste mbështetet nga konfigurimi politik i brendshëm.
Botuar fillimisht në Telegrafi
