Historian nga Beogradi, dr. Milivoj Beshlin, ka qenë i ftuar në emisionin “Surroi” në Prishtinë, ku është folur për historinë bashkëkohore dhe për mënyrën se si ngjarjet e mëdha të shekullit XIX ndikuan në marrëdhëniet në Ballkan. Biseda u zhvillua në njërën nga gjuhët zyrtare të Republikës së Kosovës, serbisht.
Në nisje, moderatorja/organizuesja e emisionit e ka vendosur temën në kornizë duke iu referuar Kongresit të Berlinit. U përmend se, pas dy vitesh, pritet të shënohet 150-vjetori i këtij kongresi. Sipas asaj që u shtjellua gjatë bisedës, Kongresi i Berlinit lidhet me fillimin e shtetit modern serb dhe Malit të Zi si shtete moderne evropiane, por u theksua se ky proces nuk ka qenë i përfunduar.
Në këtë kontekst, Beshlin u ndal te ideja që Serbia dhe kufijtë e saj historikë nuk arritën të vendoseshin në një gjendje përfundimtare pa konflikte. Po ashtu, u përmend se Mali i Zi ndodhet në një rrugëtim tjetër historik, i lidhur me synimin drejt Bashkimit Evropian. Emisioni solli edhe një element konkret: që do të ishte “fenomenale” nëse Mali i Zi do të anëtarësohej në BE në 150-vjetorin e njohjes së pavarësisë.
Përveç këtij trajtimi të përgjithshëm, biseda u zhvendos te konflikti i pazgjidhur midis Kosovës dhe Serbisë. U rikujtua se disa ditë para ose pas Kongresit të Berlinit ndodhën ndërhyrje dhe zhvendosje të dhunshme të popullsisë. Në atë periudhë, u tha se disa mijëra njerëz nga Serbia jugore erdhën në Kosovë, duke e cilësuar si ndër të parat “dyndje” të dhunshme të këtij lloji.
Kongresi i Berlinit i la gjurmët e para të konfliktit Kosovë–Serbi
Gjatë diskutimit, Beshlin i shtoi detaje historike lidhur me mënyrën se si Serbia dhe Mali i Zi e kanë fituar pavarësinë në dy etapa. U përmend se të dyja shtetet u bënë të pavarura dy herë: njëherë në shekullin XIX, në Kongresin e Berlinit më 1878, dhe herën tjetër pas referendumit malazez në vitin 2006. Në këtë pjesë të bisedës, u theksua edhe një element kohor: Mali i Zi, sipas rrëfimit të përmendur në emision, doli i pavarur nja 10 minuta para Serbisë.
Më tej, Beshlin e lidh këtë me mënyrën se si Mali i Zi e ka institucionalizuar datën e pavarësisë. U tha se Mali i Zi feston 13 Korrikun si datën më të rëndësishme, kur u fitua pavarësia në Kongresin e Berlinit, dhe më vonë edhe në lidhje me Ditën e pavarësisë pas referendumit të vitit 2006. Kjo u prezantua si një vijë që e mban të gjallë narrativën historike te vendet e Ballkanit, ndërsa në të njëjtën kohë mbetet çështja e pazgjidhur e marrëdhënieve midis Kosovës dhe Serbisë.
Dialogu preku edhe çështjen e perspektivës europiane të Malit të Zi. Moderatorja/organizuesja e emisionit e lidhi këtë me mundësinë që synimi për BE të përmbushet në një moment simbolik, teksa Beshlin reagoi duke folur për një perspektivë të re. Në këtë drejtim, ai u shpreh se shpreson rreth 2028-ës, duke e paraqitur si një horizont të ri.
Në përmbyllje të pjesës hyrëse të bisedës, u nënvizua se Kongresi i Berlinit mbetet një ngjarje me interes të veçantë historik, sidomos për ata që e studiojnë mirë historinë serbe dhe të kombeve të Ballkanit. Po ashtu, tema u mbajt e lidhur me çështjet e njohjes dhe të pavarësisë ndërkombëtare: si të Serbisë, ashtu edhe të Malit të Zi, duke e vendosur diskutimin brenda një periudhe të gjatë kohore që shkon nga viti 1878 deri te referendumi i 2006-s.
Botuar fillimisht në Koha.net
