12 qershor 2026 shënon 27-vjetorin e Ditës së Çlirimit në Kosovë. Këtë datë e kujton një nga momentet më vendimtare të historisë së fundit të vendit, kur pas një fushate bombardimesh, forcat paqeruajtëse të NATO-s hynë në Kosovë. Hyrja e tyre pasoi bombardimet kundër caqeve ushtarake dhe policore serbe në Kosovë dhe Serbi, duke i dhënë fund një periudhe të rëndë për civilët në terren.
Gjatë periudhës së sulmeve ajrore, të cilat nisën më 24 mars dhe zgjatën deri më 10 qershor 1999, NATO zhvilloi një fushatë 78-ditore kundër objektivave ushtarake të Jugosllavisë. Në total, aeroplanët nga 13 shtete anëtare të NATO-s kryen 38 mijë e 400 fluturime. Prej tyre, 10 mijë e 484 fluturime u realizuan si bombardime. Nga ajri u hodhën gjithsej 26 mijë e 614 projektilë.
Objektivi i kësaj fushate ishte ndalimi i fushatës serbe për spastrimin etnik të shqiptarëve në Kosovë. Me intensifikimin e bombardimeve të NATO-së, forcat ushtarake dhe paramilitare të ish-RFJ-së e nisën një fushatë që përshkruhet si e egër kundër popullatës civile. Në këtë kontekst, përmendet se, sipas shënimeve nga Departamenti Amerikan i Shtetit, rreth 10 mijë shqiptarë ishin vrarë dhe hedhur në varreza masive.
Pasojat e përshkallëzimit të dhunës u ndjenë jo vetëm në Kosovë, por edhe në rajon. Dëbimi masiv i rreth gjysmë milioni refugjatëve vetëm në dy javët e para të bombardimeve çoi në jostabilitet politik në Maqedoni dhe Shqipëri. Kjo situatë e përshkallëzuar u reflektua në vështirësitë e menaxhimit të krizës humanitare dhe në tronditjet politike që solli fluksi i madh i njerëzve të zhvendosur.
27 vjet nga 10 qershori: NATO, paqja dhe Rezoluta 1244
Ndërkohë, më 1 qershor 1999, Beogradi pranoi parimet e G-8-shes. Si rrjedhojë, NATO-ja i pezulloi sulmet ajrore më 10 qershor. Po atë ditë, pas konfirmimit se forcat e ish-RFJ-së kishin filluar tërheqjen sipas planit paqësor, Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara miratoi Rezolutën 1244. Rezoluta përcaktoi kornizën për vendosjen e administratës civile të OKB-së, si dhe për vendosjen e një pranie ndërkombëtare për siguri.
Në dallim nga plani i Rambujesë, trupat e NATO-s nuk do të kishin mundësi të hynin në territorin e ish-Jugosllavisë, por vetëm në Kosovë. Po ashtu, kushtet e vendosjes së pranishmërisë ushtarake ndërkombëtare dhe qëllimet e saj u përcaktuan në Marrëveshjen Tekniko-Ushtarake ndërmjet Forcës Ndërkombëtare të Sigurisë në Kosovë (KFOR) dhe qeverive të Republikës Federale të Jugosllavisë dhe të Republikës së Serbisë. Kjo marrëveshje u nënshkrua më 9 qershor 1999.
Ndërkaq, çështja e ndërhyrjes së NATO-s më 24 mars 1999 në Kosovë ka nxitur argumente të ndryshme “pro” dhe “kundër”. Ata që kundërshtuan ndërhyrjen theksuan se ajo nuk ishte e pastër nga pikëpamja ligjore, pasi nuk bazohej në ndonjë rezolutë eksplicite të Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Nga ana tjetër, përkrahësit e ndërhyrjes e arsyetuan me faktin se u shpëtua një popull nga spastrimi etnik dhe gjenocidi. Po ashtu, ndërhyrja u pa se krijoi ndarje edhe brenda vendeve anëtare të NATO-s, për shkak të diskutimit mbi ekzistencën e së drejtës së ndërhyrjes humanitare në të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare.
Botuar fillimisht në Koha.net
