Më 6 qershor 1944, gjatë Luftës së Dytë Botërore, gati 160,000 trupa aleate zbarkuan në Normandi të Francës. Kjo ngjarje, e njohur gjerësisht si “D-Day”, shënoi fillimin e “Operacionit Overlord”, që kishte për synim çlirimin e Evropës Perëndimore, e cila ishte nën pushtimin gjerman. Përkujtimi i këtij momenti historik vjen edhe këtë vit, në 82-vjetorin e zbarkimit në plazhet e Normandisë.
Atë ditë të vetme, mbi 4,400 trupa aleate u vranë. Më shumë se gjysma e tyre ishin amerikanë, duke treguar peshën e madhe njerëzore që shoqëroi operacionin. Ndërkohë, numri i saktë i viktimave gjermane gjatë Ditës-D nuk dihet, por vlerësohet se shkon midis 4,000 dhe 9,000 të vrarë, të plagosur ose të zhdukur.
Ky vit e gjen këtë përvjetor të lidhur edhe me faktin se vetëm një grusht veteranësh të luftës mbeten ende gjallë për të rrëfyer me praninë e tyre historinë e asaj kohe. Për të shënuar këtë 82-vjetor, gjashtë nga këta veteranë të fundit kanë udhëtuar drejt Francës për të përkujtuar zbarkimin në Memorialin Britanik të Normandisë. Përmes këtij udhëtimi, ata ndodhen sërish aty ku nisën hapa vendimtarë për çlirimin e kontinentit.
Me rastin e ceremonisë ndërkombëtare në Langrune-sur-Mer, homazhe u mbajtën për nder të veteranëve. Në aktivitet morën pjesë kryeministri francez Sebastien Lecornu dhe zëvendëskomandanti i Pentagonit, Elbridge Colby, ndërsa ceremonia u përqendrua te vlerësimi i atyre që sakrifikuan gjatë operacionit. Në të njëjtën ditë, ishte i pranishëm edhe Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, i cili vendosi lule dhe bëri homazhe në memorialin amerikan në nder të veteranëve të luftës që morën pjesë në pushtimin që ndihmoi në ndryshimin e rrjedhës së luftës.
D-Day: 82 vite nga zbarkimi që çliroi Evropën
Në ceremoninë ku u kujtuan forcat që morën pjesë në operacion, Hegseth u shoqërua nga Kryetari i Shefave të Përbashkët të Shtabit, Dan Caine, si dhe nga personel tjetër ushtarak. Duke iu referuar ushtarakëve që sakrifikuan jetën e tyre, ai deklaroi se ata “mbanin shpresat dhe lutjet e një bote të lirë”. Fjalët e tij u ndalën te fakti që ushtarët “kaluan një oqean” për të luftuar për vendin e tyre, në një kontinent që nuk e kishin parë kurrë, me qëllimin për të shpëtuar një popull që nuk e njihnin paraprakisht.
Gjatë përshkrimit të gjerë të asaj që u arrit, Hegseth theksoi se, bashkë me forcat e guximshme të Britanisë së Madhe, Kanadasë, Francës, Norvegjisë, Polonisë dhe aleatëve të tjerë, ushtria e Shteteve të Bashkuara udhëhoqi një “kryqëzatë të madhe” për të shkatërruar makinën e luftës naziste dhe për të çliruar kontinentin. Në të njëjtën linjë respekti, Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, John Healey, vendosi një kurorë në Memorialin Britanik të Normandisë, i cili liston 22,540 emra britanikë në Listën e Nderit.
Vetë “Dita-D” shënohet si një nga operacionet më të mëdha ushtarake detarë në historinë moderne. Ajo nisi me dhjetëra mijëra trupa që zbarkuan njëkohësisht në 5 plazhe të ndara në Normandi. Operacioni kishte kaluar më shumë se një vit planifikim strategjik intensiv, por u vonua me 24 orë për shkak të stuhive të forta, duke mos arritur datën fillestare të 5 qershorit. Komandantët vendosën ta shtynin për të përfituar nga kushtet e rralla optimale të motit dhe nga hëna e plotë, elementë që ndikuan në realizimin e zbarkimit.
Në terminologjinë ushtarake, “D” thjesht qëndron për “ditë”, duke shënuar datën e caktuar të fillimit të një operacioni të madh. Përkujtimi i 82-vjetorit të D-Day, sot, e mban gjallë kujtesën e atyre ditëve vendimtare dhe i nderon veteranët që ende mbajnë gjallë historinë e çlirimit të Evropës.
Botuar fillimisht në Telegrafi