Një natë e vetme mjaftoi që Drita, një 46-vjeçare që prej 14 vitesh mbante një furrë të vogël në Strugë, të shihte punën e viteve të kthehej në hi. Pas zjarrit, ajo u përball me dëme të mëdha, me sigurim që nuk e mbulonte plotësisht humbjen dhe me detyrime të menjëhershme ndaj pronarit të lokalit. Në atë moment, gjithçka dukej se do të niste nga e para, por më pas mori vesh se njerëzit nuk po e trajtonin si rast për lëmoshë.
Drita tregon se furra e saj ishte pranë qendrës së qytetit dhe nuk kishte përmasat e një biznesi të madh. Në punë kishte një furrë, dy tavolina pune dhe disa rafte ku vendoseshin bukë, byrekë dhe ëmbëlsira. Ajo punonte së bashku me dy gra të tjera, ndërsa në verë ndihmoheshin edhe nga nxënës që kërkonin të fitonin ndonjë të ardhur gjatë pushimeve.
Rutinë e përditshme kishte që në orët e para të mëngjesit. Çdo ditë ajo zgjoheshte në orën katër, dhe kur qyteti ishte ende në qetësi, ndizte furrën për të nisur përgatitjet. Aromën e bukës së parë e ndiente rreth orës gjashtë, ndërsa pak më vonë vinin edhe klientët e zakonshëm. Drita kujton se kishte persona me porosi të rregullta: njëri kërkonte gjithmonë bukë të pjekur më shumë, një grua e moshuar merrte çdo të martë dy kifle për nipërit dhe punëtorët e ndërtimit blinin byrekë para se të niseshin në punë.
“Furra ishte më shumë sesa burimi i të ardhurave”, thotë Drita, pasi pas divorcit ajo ishte pika ku e rindërtoi jetën. Aty i rriti dy vajzat dhe për disa kohë mbuloi edhe shpenzimet e shkollimit të tyre. Ndërkaq, kur ndodhi zjarri, ajo mendoi se gjithçka kishte marrë fund. Në fund të gushtit, rreth orës dy pas mesnate, një telefonatë nga fqinji e solli menjëherë në vendngjarje.
Zjarri shkatërroi furrën, por mirësia u kthye pas
Kur Drita mbërriti, zjarrfikësit ishin para ndërtesës. Nga dera dilte tym i zi, ndërsa përmes dritares dukej flakëro. Ajo u përpoq të hynte, por dikush e ndaloi, pasi situata ishte e rrezikshme. Brenda, zjarri kishte nisur pas mbylljes, me shumë gjasa si pasojë e një defekti elektrik. Edhe pse nuk u lëndua asnjë person, pothuajse gjithçka që Drita kishte ndërtuar ishte shkatërruar.
Dëmet ishin të shumta dhe të prekshme. Muret ishin të nxira, frigoriferi ishte shkrirë nga njëra anë dhe furra kryesore nuk punonte më. Në dysheme kishte ujë, xhama dhe copa suvaje. Ajo thotë se mori një lopatë prej druri—atë që e përdorte zakonisht për të nxjerrë bukën—e cila ishte djegur në skaje, por ende nuk ishte copëtuar. Përveç pajisjeve, ajo u godit edhe emocionalisht: i kujtoheshin mëngjeset kur ngrihej pa gjumë, ditët kur punonte nën temperaturë të lartë dhe vitet kur u thoshte vajzave se një ditë do të bëhej më e lehtë.
Sigurimi, megjithatë, nuk e zgjidhi gjithë problemin. Drita thotë se policë e paguar mbulonte vetëm një pjesë të pajisjeve, ndërsa instalimet, dyshemeja, muret dhe shumë dëmtime të tjera nuk hynin në policë. Një mjeshtër i tha se duhen të paktën 15 mijë euro që lokali të kthehej në gjendje pune. Më pas, u përball edhe me çështjet e kontratës: pronari, edhe pse korrekt, i kishte thënë se mund të priste një muaj pa qira, por pas kësaj ajo duhej të vendoste nëse do ta vazhdonte kontratën.
Në përpjekje për të menaxhuar situatën, ajo i udhëzoi dy punëtoret të kërkonin punë tjetër. Për pajisjet që mund të shpëtoheshin planifikonte t’i shiste. Vajza e madhe, që jetonte në Tiranë, e ftoi që për një periudhë të shkonte pranë saj, duke i thënë se nuk ishte e nevojshme të fillonte nga zeroja. Por edhe në ditët pas zjarrit, u rikthye një figurë e njohur: një javë më pas i telefonoi Ermali.
Ermali kishte punuar te Drita kur ishte 17 vjeç. Në atë kohë kishte braktisur shkollën dhe e kalonte pjesën më të madhe të ditës në rrugë. Nëna e tij e kishte lutur ta merrte në punë, ndonëse ai nuk dinte as të mbante tepsinë drejt. Drita rrëfen se e mësoi për dy vjet, nga përgatitja e brumit deri te ëmbëlsirat. Më pas ai u largua në Ohër dhe nisi të punonte në një hotel. Pas zjarrit, Ermali e pyeti sa para duheshin për rindërtimin.
Ndërsa Drita thotë se nuk po kërkonte ndihmë dhe se vendimi për t’u përballur me situatën ishte marrë, dy ditë pas bisedës një grua i dërgoi një fotografi: Ermali kishte hapur një fushatë në internet për rindërtimin e furrës. Në përshkrim kishte shkruar se furra e saj kishte ndihmuar shumë njerëz dhe se tani qyteti kishte mundësi ta ndihmonte atë. Drita e thotë qartë se sapo mori vesh, e telefonoi menjëherë dhe i kërkoi ta mbyllte fushatën.
Megjithatë, ajo u gjend përballë një kuptimi tjetër të asaj që po ndodhte: njerëzit nuk po i jepnin lëmoshë. Mirësia e dikurshme—porositë e rregullta, ndihmat pa bujë dhe besimi i përditshëm—po kthehej tani, në formën e një mbështetjeje që Drita nuk e priste. Për këtë arsye, historia e zjarrit në Strugë u shndërrua në një tregim ku puna e viteve, pavarësisht humbjes, gjeti vazhdim në mënyrën më të pazakontë.
Botuar fillimisht në Bota Sot
