Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka deklaruar se do të japë dorëheqjen brenda pak javësh. Ai paralajmëroi se vendi do të mbajë zgjedhje të parakohshme presidenciale dhe parlamentare, pas 18 muajsh protestash antiqeveritare që kanë tronditur skenën politike në vend.
Njoftimi i Vuçiqit vjen në një kohë kur tensionet kanë qenë të larta, ndërsa ai ka qenë në pushtet përmes roleve të tij si president ose kryeministër për 12 vjet. Vendimi për dorëheqje, sipas deklaratës së tij, lidhet me fazën e fundit politike që Serbisë pritet t’i sjellë organizimin e zgjedhjeve të reja, si presidenciale edhe parlamentare.
Protestat që kanë çuar deri në këtë pikë janë zhvilluar kundër korrupsionit të qeverisë dhe janë udhëhequr nga studentë. Ato u nxitën pas shembjes së një strehës së betonit në stacionin hekurudhor të qytetit verior të Novi-Sadit, në nëntor të vitit 2024. Tragjedia në atë ngjarje i mori jetën 16 personave, duke e kthyer rastin në një çështje qendrore për publikun dhe për pretendimet e opozitës lidhur me menaxhimin e projekteve ndërtimore.
Protestuesit, opozita dhe organizatat për të drejtat e njeriut kanë ngritur akuza se ajo ngjarje ishte shenjë e keqmenaxhimit të projekteve ndërtimore dhe e korrupsionit brenda qeverisë. Në një tubim proqeveritar në Beograd, Vuçiq u tha mijëra mbështetësve të tij se do të jetë president vetëm edhe për disa javë, duke e lidhur dorëheqjen me një cikël të ri politik përmes votës së qytetarëve.
Vuçiqi synon riorganizimin e pushtetit përmes zgjedhjeve
Vuçiq bëri gjithashtu me dije se do të mbështesë Partinë Progresive Serbe (SNS) që të fitojë zgjedhjet presidenciale dhe ato të parakohshme parlamentare. Fillimisht, zgjedhjet ishin planifikuar për vitin 2027, por shpallja e dorëheqjes së tij dhe vendosja e zgjedhjeve të parakohshme pritet të ndryshojë afatet dhe kalendarin politik. Ai deklaroi se propozimi i tij është që lista fituese në zgjedhjet e ardhshme të quhet “Serbia e Bashkuar”.
Ndërkaq, presidenti nuk saktësoi se kur do të japë dorëheqjen në mënyrë të detajuar dhe as kur do ta shpërndajë parlamentin. Shpërndarja e parlamentit është një hap i domosdoshëm për të mundësuar zgjedhjet e parakohshme. Mandati i tij i dytë dhe i fundit si president ishte paraparë të përfundonte në mesin e vitit 2027, por tani, sipas planit të tij të shpallur, procesi zgjedhor pritet të zhvillohet më herët.
Analistët kanë theksuar se dorëheqja nuk do të thotë domosdoshmërisht fundi i ndikimit politik të Vuçiqit. Sipas vlerësimeve, nëse SNS fiton zgjedhjet parlamentare, ai mund të rikthehet në postin e kryeministrit dhe të vazhdojë të mbajë kontrollin mbi pushtetin. Analisti Radivoje Grujiq, me bazë në Varshavë, tha se Vuçiq ka gjasa të vendosë një aleat në postin e presidentit, ndërsa vetë të marrë drejtimin e qeverisë.
Megjithëse kjo dorëheqje lidhet me pritshmëritë për një ndryshim formal në drejtim, kohëzgjatja e shpalljes së saj po konsiderohet si sinjal se protestat kanë pasur ndikim. Vetëm pak ditë më parë, studentët në Novi-Sad përkujtuan viktimat e tragjedisë dhe kërkuan mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme. Në sfond të kësaj, një protestë tjetër studentore ishte paralajmëruar, ndërsa zhvillimet e fundit politike kanë krijuar një moment të ri në Serbi, me zgjedhje të parakohshme presidenciale dhe parlamentare që pritet të vijnë pas largimit të Vuçiqit nga posti.
Botuar fillimisht në Koha.net
