Opera bashkëkohore “Syrigana” ka mbërritur në Berlin, në një skenë ndërkombëtare që e kthen veprën në një përvojë të përbashkët mes muzikës, teatrit dhe instalacionit artistik. Interpretimi koncertal është realizuar nga një ansambël i Filharmonisë së Kosovës dhe artistët e përfshirë në projekt, duke i ofruar publikut ndërkombëtar një rrëfim ku arti lidhet ngushtë me mitet dhe kujtesën.
Shfaqja në Berlin vjen në kuadër të ekspozitës “An Opera Out of Time”, e cila shërben si version muzeal i operës “Syrigana”. Në këtë mënyrë, vepra nuk qëndron vetëm si shfaqje skenike, por shtrihet në një kapitull të veçantë brenda ekspozitës personale të Petrit Halilajt në institucionin “Hamburger Bahnhof”. Përveç “Syriganës”, ekspozita e Halilajt ka në qendër punën e tij përtej kufijve të formave tradicionale, duke e vendosur operën si bosht qendror të rrëfimit.
Ngjarja në Berlin shënon edhe mbylljen e ekspozitës së Petrit Halilajt, e cila nga hapja ka vendosur në fokus operën e tij të parë. Kjo vepër është ndërtuar mbi mite, histori nga vendet ku ka kaluar fëmijëria e artistit, si dhe mbi kujtesën kolektive që bartet nga brezi në brez. Në këtë kontekst, “Syrigana” paraqitet si një projekt që bashkon rrëfimin e legjendave me përvojën artistike të autorit.
“Syrigana” çon legjendën nga Syrigana drejt Berlinit
Opera bashkëkohore “Syrigana” u dha premierë më 29 qershor të vitit të kaluar në Syriganë të Skenderajt. Premiera u zhvillua në një vend ku legjendat lokale marrin kuptim të veçantë, pasi vetë vepra bazohet në tregimet e asaj ane. Sipas legjendës, Adami dhe Eva u ndalën në Syriganë, derisa bënë xhiro gjithandej globit duke kërkuar njerëz. Rrëfimi mbyllet aty ku ata i gjejnë të zotët e të cilëve u del t’u bëjë ballë atyre fatave, vetëm kur mbërrijnë në Runik të Skenderajt.
Rrjedha e mëtejshme e legjendës çon në kodrën e Syriganës, një fshat fqinj me Runikun. Në atë hapësirë, banorët lokalë do t’i martonin Adamin dhe Evën. Ky element i legjendës shndërrohet në motiv dramaturgjik e artistik brenda operës, duke e shoqëruar publikun nga një mjedis mitik i bazuar në traditë, drejt një interpretimi skenik që e ndërthur muzikën me teatrin dhe elementet pamore.
Versioni koncertal në Berlin, i vendosur në “Hamburger Bahnhof”, po e paraqet “Syriganën” para një audience ndërkombëtare, duke e kthyer veprën në një përvojë ku pjesëmarrja e artistëve dhe struktura skenike krijojnë një lidhje mes historisë dhe kohës. “Hamburger Bahnhof” – një prej institucioneve më të rëndësishme të artit bashkëkohor në Evropë – i dha kështu operës së Halilajt një platformë prestigjioze, duke e bërë të dëgjohet e të shihet përtej kufijve të rajonit.
Me këtë paraqitje koncertale, operën “Syrigana” e shohin edhe vizitorët e ekspozitës “An Opera Out of Time”, ndërsa për publikun mbetet e qartë se miti i një vendi konkret – Syrigana e Skenderajt – mund të shndërrohet në një rrëfim universal. Në qendër mbetet historia e dashurisë dhe mbijetesës përmes legjendave, por forma përfundimtare në Berlin e ngre projektin në nivelin e një përvoje artistike të integruar, ku muzikë, teatër dhe instalacion ndërveprojnë për të sjellë rrëfimin e Halilajt në skenën ndërkombëtare.
Botuar fillimisht në Koha.net
