Komisioni parlamentar i mbrojtjes në Suedi ka paralajmëruar se një sulm i mundshëm ushtarak rus ndaj vendeve të NATO-s nuk mund të përjashtohet dhe mund të ndodhë në një të ardhme “relativisht të afërt”. Në një raport të publikuar së fundmi, komiteti thekson se Kremlini mund të vendosë të veprojë në një moment kur e çmon të favorshme situatën politike, duke provuar koherencën dhe besueshmërinë e Nenit 5 të aleancës.
Dokumenti e formulon qartë kërcënimin: “Një sulm i armatosur kundër Suedisë ose aleatëve të saj nuk mund të përjashtohet”. Në të njëjtën linjë, komisioni shton se sulmet ushtarake ruse për të testuar mekanizmin e solidaritetit të NATO-s mund të ndodhin në një të ardhme relativisht të afërt, nëse Kremlini konsideron se kushtet politike e mbështesin një vendim të tillë.
Neni 5 i Traktatit të NATO-s përcakton se një sulm i armatosur kundër një anëtari të Aleancës konsiderohet sulm kundër të gjithë anëtarëve. Pikërisht kjo, sipas raportit të Komitetit Suedez, e bën të mundshëm skenarin e “testimit” nga Moska: jo domosdoshmërisht për të zhvilluar një luftë të plotë, por për të provuar se si do të reagojë aleanca kur të vihet përballë një rreziku të drejtpërdrejtë.
Raporti sjell edhe një paralajmërim tjetër të rëndësishëm për nivelin e rrezikut: veprimet nuk varen automatikisht nga disponueshmëria e burimeve ushtarake në masën që do të nevojitej për një sulm të tillë. Me fjalë të tjera, komiteti e vlerëson se ka mënyra për të krijuar presion dhe për të ndërmarrë veprime edhe atëherë kur kapacitetet nuk janë të mjaftueshme për ta çuar planin deri në fund në formën që një palë do ta imagjinonte si sulm klasik.
Rreziku i testimit të Nenit 5 është real
Në materialin e saj, komisioni e cilëson situatën e sigurisë në nivel serioz dhe të paqëndrueshme. “Mund të vërejmë se situata e sigurisë mbetet serioze dhe karakterizohet nga një shkallë e konsiderueshme e paparashikueshmërisë. Ekziston rreziku i përkeqësimit të shpejtë me pasoja serioze për sigurinë e Suedisë dhe Evropës”, thuhet në raport. Ky vlerësim mbart një mesazh praktik: autoritetet suedeze po kërkojnë që planifikimi afatgjatë i mbrojtjes të marrë parasysh skenarë ku koha e vendimeve të Moskës mund të jetë e shkurtër dhe ndikimi i mundshëm i madh.
Në një konferencë për shtyp, kryetari i komitetit parlamentar, Jörgen Berglund, e ka lidhur këtë vlerësim me nevojën për përgatitje. Ai e ka paraqitur raportin si bazë për planifikimin afatgjatë të mbrojtjes së vendit, ndërsa thekson rolin e komitetit si forum ku analizohen skenarët e kërcënimeve në mënyrë gjithëpërfshirëse.
Komiteti i Mbrojtjes përbëhet nga deputetë nga të gjitha partitë e përfaqësuara në parlamentin suedez. Për shkak të përbërjes së tij, raportet dhe rekomandimet e këtij organi shërbejnë si bazë për vendimmarrje afatmesme dhe afatgjatë në fushën e mbrojtjes. Në këtë kontekst, raporti i ri përforcon paralajmërimet që kanë ardhur edhe nga drejtues ushtarakë.
Në maj, Komandanti Suprem i Forcave të Armatosura Suedeze, Mikael Clausson, kishte paralajmëruar gjithashtu për rrezikun e veprimeve ushtarake ruse. Ai e ngriti çështjen me një logjikë të thjeshtë, duke iu referuar faktit se Perëndimi po riarmatoset: “Ata e dinë se e gjithë bota perëndimore po riarmatoset. Kështu që unë pyes: pse duhet të presin dhe të mos shfrytëzojnë atë që e shohin si dobësi tona?” Këto paralajmërime u transmetuan nga SVT.
Suedia e ka ndryshuar rrënjësisht pozicionin e saj strategjik në raport me NATO-n. Vendi i dha fund dy shekujve të mosangazhimit ushtarak dhe iu bashkua NATO-s në vitin 2024, pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022. Në këtë sfond, paralajmërimi i komisionit parlamentar të mbrojtjes vjen si një mesazh i qartë: autoritetet suedeze po i vlerësojnë skenarët e rrezikut me seriozitet, duke marrë parasysh edhe mundësinë që Moska të kërkojë të testojë besueshmërinë e Neneve thelbësore të aleancës.
Botuar fillimisht në Bota Sot
