Kur Sylvan Goldman vendosi karrocat e para të blerjes në supermarketet e tij, ai besonte se klientët do t’i përdornin menjëherë. Karrocat u lehtësonin njerëzve bartjen e produkteve dhe, në një dyqan me vetëshërbim, i ndihmonin ata të qëndronin më gjatë brenda e të blinin më shumë. Por pritjet e tij nuk u përmbushën menjëherë. Disa gra nuk e shihnin me sy të mirë idenë, sepse u sillte ndërmend karrocën e fëmijëve; ndërsa disa burra mendonin se përdorimi i saj i bënte të dukeshin të dobët.
Megjithatë, ajo që nisi si një dështim në testimin e parë nuk u hoq nga dyqanet. Goldman zgjodhi ta përballonte refuzimin duke u treguar klientëve si duhej përdorur karroca. Aty nisi kthesa: në vend që të ishte një objekt i pakëndshëm, karroca u shndërrua në një mjet praktik që e zgjidhte një problem real. Sot, karrocat gjenden pothuajse në çdo supermarket të botës, duke e kthyer një ide që u përqesh në një standard të përditshëm.
Në një mbrëmje të vitit 1936, Sylvan Goldman po shihte dy karrige të palosshme në zyrën e tij në Oklahoma City. Ai nuk ishte duke kërkuar famë apo një shpikje që do ta bënte të njohur. Përkundrazi, po përpiqej të zgjidhte një situatë që përsëritej shpesh në dyqanet që drejtonte. Klientët hynin, merrnin një shportë metalike dhe e mbushnin duke kaluar nga një raft te tjetri. Kur shporta rëndohej, ata shkonin te arka, jo domosdoshmërisht sepse kishin blerë gjithçka që u nevojitej, por sepse thjesht nuk mund ta mbanin më peshën.
Për klientin, ishte një shqetësim fizik: ngarkesa në krahë dhe vështirësia për ta vazhduar. Për pronarin e supermarketit, problemi përkthehej në një kufizim të drejtpërdrejtë të shitjeve. Goldman e kuptoi se nëse njerëzit nuk do të detyroheshin ta mbanin peshën në duar, ata mund të qëndronin më gjatë në dyqan dhe të blinin më shumë. Për këtë arsye, duke vëzhguar karriget e palosshme, ai përfytyroi një strukturë me rrota dhe me shporta në vend të ulëses.
Karroca lindi për të zgjidhur bartjen e peshës në dyqan
Ideja dukej aq e thjeshtë saqë ishte e vështirë të kuptohej pse askush nuk e kishte kthyer më herët në një element të zakonshëm të supermarketit. Por rruga nga shpikja te pranimi real nuk ishte e drejtpërdrejtë. Pas prodhimit, Goldman u përball me hezitim dhe refuzim. Megjithatë, ai vendosi të mos e braktiste projektin. Qasja e tij ishte praktike: në vend që ta hiqte nga dyqanet, u tregonte klientëve se si duhej përdorur, duke synuar që mjeti të bëhej i kuptueshëm dhe funksional për të gjithë.
Ndërkohë, historia e Goldmanit nis më herët. Ai kishte lindur në vitin 1898 në Ardmore, në territorin që më vonë u bë pjesë e shtetit të Oklahomës. Familja e tij merrej me tregti. Pas shërbimit në ushtrinë amerikane gjatë Luftës së Parë Botërore, ai dhe vëllai i tij, Alfred, hynë në biznesin e ushqimeve. Në vitin 1920, ata hapën një dyqan të vogël në Texas. Më pas u kthyen në Oklahoma dhe zhvilluan një zinxhir dyqanesh me një koncept që në atë kohë ishte ende relativisht i ri: klientët i merrnin vetë produktet nga raftet.
Vëllezërit e shitën biznesin e parë, por gjatë rënies financiare të vitit 1929 humbën një pjesë të konsiderueshme të parave. Në kulmin e Depresionit të Madh, kur shumë biznese po mbylleshin, ata blenë disa dyqane të falimentuara të zinxhirit “Humpty Dumpty”. Ishte një veprim me rrezik: familjet kishin më pak para, konkurrenca ishte e fortë dhe mënyra e blerjes po ndryshonte. Dyqanet ushqimore tradicionale mbështeteshin te shitësi, i cili i merrte produktet për klientin; ndërsa supermarketi me vetëshërbim ia kalonte këtë punë vetë blerësit. Kjo ulte kostot dhe e përshpejtonte procesin, por krijonte një problem të ri, sepse klienti duhej t’i mblidhte dhe t’i transportonte vetë produktet nëpër dyqan.
Për ta zgjidhur këtë, Goldman punoi me Fred Young, një mekanik në kompaninë e tij. Duke përdorur si model një karrige të palosshme, ata krijuan një kornizë metalike me rrota, mbi të cilën vendoseshin dy shporta teli. Kur nuk përdorej, struktura mund të palosej, ndërsa shportat hiqeshin. Karroca e re nuk ishte ende ajo e madhe, e thellë dhe me hapësira të brendshme që përdoret sot; në atë fazë ishte më shumë një mbajtëse e lëvizshme për dy shporta të zakonshme të supermarketit. Por edhe kështu, ajo e zgjidhte pjesën kryesore: klienti nuk kishte më nevojë ta mbante peshën.
Goldman e quajti sistemin “No Basket Carrying Plan” – plani pa bartjen e shportës. Më 4 qershor 1937, karrocat u vendosën në supermarketet e tij “Humpty Dumpty” në Oklahoma City. Ndërsa më parë klientët mund të ndaleshin për shkak të peshës, tani kishin një mjet që i ndihmonte të vazhdonin blerjen pa u penguar nga ngarkesa. Kështu, një zgjidhje praktike që u përball me rezistencë në fillim, u kthye në një sukses që do të shtrihej shumë përtej atyre dyqaneve.
Botuar fillimisht në Bota Sot
