Të enjten, Portugalia iu bashkua një liste në rritje të vendeve evropiane që kanë ndaluar ose kufizuar burkat dhe mbulesat e tjera të fytyrës në hapësirat publike. Megjithatë, rregullat nuk janë të njëjta në të gjithë kontinentin: disa vende vendosin ndalime të plota, të tjera kufizime të pjesshme, ndërsa disa i lënë vendimet në nivel lokal ose brenda institucioneve. Për këtë arsye, mënyra se si trajtohet burka dhe nikabi ndryshon dukshëm nga shteti në shtet.
Francа ishte pioniere në vendosjen e ndalimit të mbulimit të plotë të fytyrës në Evropë. Ajo e bëri këtë në vitin 2011, duke qenë vendi i parë evropian që ndaloi mbulimin e plotë të fytyrës në hapësirat publike. Sipas rregullave të parashikuara, shkeljet mund të çojnë në gjobë ose në edukim të detyrueshëm qytetar. Qeveria franceze i justifikoi këto masa me argumentin se mbulesat e fytyrës pengojnë identifikimin e qartë të njerëzve, duke krijuar rreziqe të mundshme sigurie dhe duke ulur mundësitë e ndërveprimit shoqëror në një shoqëri ku njohja dhe shprehja e fytyrës konsiderohen të rëndësishme për komunikimin.
Gjatë pandemisë COVID-19, u ngritën pyetje nëse maskat mbrojtëse të fytyrës ishin të pajtueshme me ndalimin. Autoritetet më pas sqaruan se maskat lejoheshin, duke iu referuar përjashtimeve ekzistuese që lidhen me shëndetin dhe sigurinë. Ky sqarim pati rëndësi, pasi tregoi se rregullat nuk ishin të formuluara në mënyrë absolute për çdo situatë, por merrnin parasysh edhe nevojat shëndetësore.
Ku lejohen e ku ndalohen burka dhe nikabi?
Në Belgjikë, ndalimi daton që nga viti 2011 dhe shkelësit përballen me gjoba ose deri në shtatë ditë burg. Ashtu si në Francë, Belgjika e lidh masën me sigurinë publike dhe integrimin social. Ligji synon të lehtësojë komunikimin dhe të parandalojë njerëzit nga fshehja e identitetit të tyre në hapësirat publike, duke u prezantuar si thelbësore për pjesëmarrjen e plotë të qytetarëve në shoqëri.
Në Bullgari, ndalimi është i lidhur me hapësirat ku lejohet mbajtja e mbulesave që mbulojnë të gjithë fytyrën. Që nga shtatori i vitit 2016, mbajtja e burkave dhe mbulesave të tjera të ngjashme që mbulojnë të gjithë fytyrën është e ndaluar në hapësirat publike, por lejohet në shtëpi private dhe në vende adhurimi. Myslimanët përbëjnë rreth 12% të popullsisë së Bullgarisë, çka ka bërë që çështja të trajtohet shpesh brenda kontekstit të mënyrës se si rregullohen kufijtë mes jetës fetare dhe rregullave publike.
Austria ka shkuar më tej me një kufizim që përfshin edhe shkollat. Ndalimi i mbulesës së plotë të fytyrës, duke përfshirë burkën dhe nikabin, hyri në fuqi në vitin 2017, sipas legjislacionit të njohur si “Akti Kundër Mbulimit të Fytyrës”. Masa u prezantua për arsye sigurie dhe integrimi, me argumentin se mbulesat e fytyrës pengojnë komunikimin dhe kohezionin social. Përveç kësaj, në vitin 2025, parlamenti i Austrisë miratoi një ligj që ndalonte shamitë islamike për vajzat nën moshën 14 vjeç në shkolla. Ndalimi u referohet në mënyrë të qartë “shamisë që mbulon kokën në përputhje me traditën islame”.
Danimarka miratoi një ndalim të përgjithshëm në vitin 2018. Ligji ndalon çdo veshje që fsheh fytyrën në të gjitha vendet publike, duke përfshirë burkat dhe nikabët, duke e justifikuar kryesisht me argumentin e identifikimit publik dhe transparencës shoqërore. Ndërkohë, në Holandë, një ligj i vitit 2019 vendos kufizime të pjesshme në ambiente të caktuara publike, si shkollat, spitalet dhe transporti publik, ku komunikimi dhe identifikimi i qartë konsiderohen thelbësorë. Edhe pse nuk është ndalim i plotë, masa tregon një trend në rritje drejt rregullimit të shprehjes fetare në hapësirat shtetërore.
Gjermania ka një qasje të fragmentuar: disa shtete kanë futur ndalime të pjesshme në shkolla dhe hapësira publike për arsye sigurie dhe komunikimi. Kufizime specifike zbatohen edhe për profesione të caktuara dhe situata të përditshme, ndërsa pjesë të tjera të vendit kanë rezerva, duke theksuar rrezikun që ndalimet të izolojnë komunitete dhe të minojnë përfshirjen sociale.
Në Luksemburg, një ligj që kufizon mbajtjen e mbulesave që mbulojnë të gjithë fytyrën hyri në fuqi në pranverën e vitit 2018. Mbulimi i fytyrës ndalohet në transportin publik, në shkolla dhe në mjediset shkollore, në objektet për fëmijë nën 16 vjeç, në spitale, në zonat e përbashkëta të azileve të kujdesit për të moshuarit (duke përfshirë korridoret dhe ashensorët), si dhe në ndërtesat gjyqësore dhe në objektet e administratës publike të hapura për publikun.
Spanja, ndryshe nga shumë vende të tjera, nuk ka legjislacion kombëtar për këtë çështje dhe vendimet i lë në diskrecionin e shkollave dhe institucioneve. Në vitin 2013, Gjykata e Lartë mbështeti vendimin e një shkolle të mesme në Madrid për të përjashtuar një nxënëse që mbante hixhab, duke krijuar një precedent, por jo një standard të përgjithshëm. Ndërsa grupet islamike kanë theksuar se Kushtetuta spanjolle dhe një marrëveshje bashkëpunimi e vitit 1992 mbrojnë të drejtën për të veshur veshje fetare, Ministria e Arsimit nuk i ka dhënë përparësi udhëzimeve kombëtare, duke argumentuar se çështjet rregullohen brenda kuadrit institucional.
Botuar fillimisht në Telegrafi
