Kompanitë më të mëdha të teknologjisë në Shtetet e Bashkuara pësuan një goditje të fortë në tregun financiar të enjten, duke humbur qindra miliarda dollarë nga vlera e tyre e tregut. Lëvizja erdhi pas rezultateve të zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA, të cilat rritën frikën se zhvillimi i inteligjencës artificiale (AI) mund të ngadalësohet. Shqetësimi lidhet drejtpërdrejt me projektet për qendrat e të dhënave, një infrastrukturë që kërkohet që sistemet e AI të funksionojnë.
Një pjesë e madhe e kandidatëve demokratë që triumfuan në garat e tyre e ndërtuan fushatën mbi premisën e frenuar të ndërtimit të qendrave të të dhënave (data centers). Në shumë zona të SHBA-së, në fletëvotime u shfaqën edhe dhjetëra iniciativa që synonin kufizimin e këtyre objekteve, duke krijuar pasiguri për planet e kompanive të teknologjisë dhe zinxhirin që varet nga energjia dhe hardueri i nevojshëm.
Ndër zërat më të fortë në këtë linjë ishte guvernatorja e zgjedhur e Teksasit, Gina Hinojosa. Gjatë fushatës ajo mbajti qëndrim të ashpër ndaj qendrave të të dhënave dhe premtoi pezullimin e ndërtimeve të reja në këtë sektor. Ky sinjal politik u përkthye menjëherë në reagim të tregut, pasi investitorët nisën të mendojnë se projektet e AI mund të përballen me vonesa më të gjata, nëse pengohen zgjerimet e infrastrukturës.
Rënia e Wall Street lidhet me frikën për ngadalësim të AI-së
Indeksi Nasdaq Composite, ku dominojnë aksionet e teknologjisë, e mbylli ditën me rënie prej mbi 5,5 për qind. Sipas të dhënave të Dow Jones, kjo përkthehet në humbje rreth 2,5 trilionë dollarë në kapitalizimin e tregut. Po ashtu, edhe indekset e tjera kryesore amerikane shënuan ditën më të keqe që nga viti 2025, duke intensifikuar ndjesinë se tregu po zhvendoset nga pritjet e mëparshme.
Gjatë së enjtes, S&P 500 ra 4,4 për qind, ndërsa Dow Jones Industrial Average humbi mbi 3,4 për qind, duke fshirë fitimet e së mërkurës. Me këtë lëvizje, Nasdaq hyri në “zonë korrigjimi”, një term që analistët e përdorin kur vlera e një indeksi ose e një kompanie bie të paktën 10 për qind nën nivelin e saj më të lartë të kohëve të fundit. Në praktikë, tregu po sinjalizon se optimizmi i mëparshëm po përballet me një rishikim të pritjeve.
Goditjen më të rëndë e morën kompanitë e lidhura ngushtë me qendrat e të dhënave dhe, veçanërisht, prodhuesit e çipave dhe të gjysmëpërçuesve. Aksionet e Nvidias ranë mbi 9 për qind, çka i hoqi kompanisë më shumë se 400 miliardë dollarë nga vlera e tregut. Edhe AMD dhe Micron humbën secila mbi 17 për qind, Intel ra 10,3 për qind, ndërsa prodhuesi i kartave të memories SanDisk regjistroi rënie prej mbi 22 për qind. Indeksi i Gjysmëpërçuesve i Filadelfias, që ndjek 30 kompanitë më të mëdha në këtë sektor, ra mbi 12 për qind.
Në total, “shtatë të mrekullueshmet” e teknologjisë—mes tyre Apple, Nvidia dhe Tesla—e mbyllën ditën me rreth një trilion dollarë më pak nga vlera e tyre së bashku. Rënia preku edhe kompanitë e Elon Muskut: aksionet e SpaceX ranë 8 për qind, ndërsa ato të Teslës gati 11 për qind, me një humbje të përbashkët prej mbi 300 miliardë dollarësh në vlerë tregu. Para zgjedhjeve, Musk kishte shpenzuar afër 450 milionë dollarë për të mbështetur fushatat republikane, përfshirë të paktën 45 milionë dollarë për Ken Paxtonin në garën për ulësen e Senatit nga Teksasi. Megjithatë, pas valës së fitoreve demokrate të së martës mbrëma, edhe Teksasi u shfaq i përfshirë në drejtim tjetër politik.
Rënia në Wall Street u shoqërua edhe me paralajmërime se ky ndikim mund të përhapet në tregje të tjera. Strategjistja kryesore e investimeve në Wealth Club, Susannah Streeter, vlerësoi se dyshimet lidhur me fitimet e pritshme nga investimet e mëdha në infrastrukturën e AI-së po përplasen tani me mundësinë e një ngadalësimi të ndërtimit të qendrave të të dhënave. Në të njëjtën linjë, disa drejtues të industrisë pranuan se reagimi i votuesve ndaj qendrave të të dhënave i ka zënë në befasi.
Presidenti dhe bashkëthemeluesi i OpenAI, Greg Brockman, tha të mërkurën mbrëma në konferencën WSJ Tech në Napa të Kalifornisë se të gjithë ishin befasuar dhe se nevojitet punë e mëtejshme që komunitetet lokale ta pranojnë këtë infrastrukturë. Sipas tij, kompanitë nga San Francisko nuk mund ta bindin publikun në Teksas apo në Xhorxhia vetëm përmes postimeve në rrjete sociale; duhet të jenë të pranishme në ato komunitete. Ndërsa presidentja e Metas, Dina Powell McCormick, deklaroi në të njëjtën konferencë se industria duhet të angazhohet shumëfish më shumë për t’ia shpjeguar publikut përfitimet e inteligjencës artificiale.
Pavarësisht zhvillimeve të menjëhershme pas zgjedhjeve, një pjesë e investitorëve shprehin shqetësim se aksionet e lidhura me AI-në mund të kenë hyrë në një “flluskë”, e cila herët a vonë do të pësojë korrigjim. Në të njëjtën kohë, tregu po e lidh drejtpërdrejt fatin e kompanive të teknologjisë me vendimet politike dhe me fatin e projekteve të qendrave të të dhënave, të cilat mbeten baza materiale për zhvillimin e sistemeve të reja.
Botuar fillimisht në Bota Sot
