Pse Tyrannosaurus rex kishte krahë kaq të vegjël? Kjo është një pyetje që i ka shoqëruar shkencëtarët për dekada, sepse pamja e dinozaurit gjigant nuk përputhej me pritshmëritë që krijon trupi i tij. Kur shikon madhësinë e tij, duket sikur gjymtyrët e përparme duhet të ishin po aq të fuqishme e të gjata sa pjesët e tjera të skeletit.
T. rex ishte një nga grabitqarët më të famshëm të epokës së dinosaurëve dhe, sipas të dhënave të raportuara, arrinte rreth 13.7 metra gjatësi. Edhe pse trupi i tij ishte voluminoz, krahët rezultonin jashtëzakonisht të shkurtër: gjatësia e tyre ishte vetëm rreth 90 centimetra. Për ta bërë më të lehtë krahasimin, të njëjtën përmasë e bie kur imagjinohet një njeri rreth 1.83 metra i gjatë, i cili do të kishte krahë vetëm 12–13 centimetra. Kjo diferencë e madhe mes madhësisë së trupit dhe gjymtyrëve ka tërhequr vëmendjen e studiuesve për një kohë të gjatë.
Pavarësisht numrit të madh të studimeve, arsyeja pse T. rex kishte gjymtyrë të përparme kaq të shkurtra mbeti e paqartë për një periudhë të gjatë. Gjatë viteve janë hedhur hipoteza të ndryshme për funksionin e këtyre krahëve, por një shpjegim i qëndrueshëm dhe i qartë nuk u vendos menjëherë. Një element që e komplikonte debatin ishte fakti se problemi nuk lidhej vetëm me T. rex: edhe disa dinozaurë të tjerë gjigantë theropodë kishin tendencë të zhvillonin gjymtyrë të përparme relativisht të shkurtra.
Studiuesit tashmë mendojnë se mund të kenë gjetur një shpjegim të mundshëm. Në këtë interpretim të ri, rol qendror duket se ka zhvillimi i kokës. Sipas tyre, evolucioni i krahëve të vegjël ka të ngjarë të jetë nxitur nga përqendrimi evolucionar në kokë—veçanërisht në rastin e një koke që ishte e madhe dhe jashtëzakonisht e fuqishme. Kur një specie investon shumë në forcë dhe përmasa në pjesën e përparme të trupit, mund të ndodhë që burimet të mos shpërndahen në mënyrë të njëjtë edhe te krahët.
Një shpjegim i mundshëm lidhet me kokën e madhe të T. rex
Në punimin/interpretimin e përmendur, studiuesit nga University College London besojnë se kanë një lidhje të arsyeshme mes dy elementeve: kokës së zhvilluar dhe krahëve të shkurtër. Argumenti nis nga fakti që T. rex është i njohur gjerësisht për krahët e vegjël, por edhe theropodë të tjerë gjigantë tregojnë modele të ngjashme. Në këtë kontekst përmendet edhe Carnotaurus, i cili gjithashtu kishte krahë relativisht të shkurtër—një shembull që sugjeron se fenomeni mund të ketë qenë i lidhur me mënyrën si këto kafshë po evoluonin.
Ideja nuk nënkupton se krahët nuk kishin asnjë rol, por ofron një drejtim shpjegimi për përmasat e tyre. Nëse evolucioni i dha përparësi zhvillimit të kokës—si për sa i përket fuqisë ashtu edhe madhësisë—atëherë gjymtyrët e përparme mund të kenë mbetur më pak të zhvilluara në krahasim me trupin. Kjo është arsyeja pse studiuesit e shohin si të mundshme që krahët e vegjël të jenë rezultat i një rruge evolucionare ku fokusi kryesor u vendos diku tjetër.
Me këtë qasje, pyetja “pse T. rex kishte krahë kaq të vegjël?” merr një përgjigje të re të bazuar në lidhjen mes zhvillimit të kokës dhe formës së trupit. Ndërsa nevojiten ende kërkime të mëtejshme për të kuptuar plotësisht mekanizmat e saktë, ky shpjegim i propozuar nga University College London e zhvendos debatin drejt një faktori të qartë biologjik: evolucioni i një koke të madhe e jashtëzakonisht të fuqishme dhe ndikimi i saj në zhvillimin e gjymtyrëve të përparme.
Botuar fillimisht në Gazeta Express
