Marrëdhënia mes prindërve dhe fëmijëve të rritur shpesh bëhet më e vështirë kur në mes futen kontrolli, pritjet e fshehura dhe një ndjenjë faji që nuk shihet nga jashtë. Kur jeni të rinj, familja duket e fortë dhe e përhershme—si muret e shtëpisë që kanë qëndruar përpara jush dhe do të vazhdojnë të qëndrojnë edhe pas jush. Shumë prindër jetojnë me bindjen e heshtur se fëmijët, për të cilët kanë kaluar net pa gjumë dhe kanë harxhuar energjinë e fundit, një ditë do të bëhen mbështetja e tyre.
Psikologu i njohur Carl Jung ka folur pikërisht për këtë marrëdhënie që, sipas vëzhgimeve të tij, mund të marrë një drejtim të ndërlikuar. Gjatë punës së tij, Jung ka vëzhguar shumë marrëdhënie familjare dhe ka vënë re një model që përsëritej shpesh, pavarësisht nga pasuria, edukimi, vendi apo karakteri i njerëzve. Prindërit investojnë tërë jetën te fëmijët: përpiqen t’u japin më të mirën, sakrifikojnë dhe besojnë se, kur të vijë koha, fëmija do ta kthejë kujdesin.
Dashuria e tepruar mund të krijojë distancë: ajo që paralajmëroi Jung
Por, sipas Jungut, ndodh shpesh që djali apo vajza e rritur të fillojë të shmangë komunikimin. Këshillat irritojnë, vizitat bëhen më të rralla dhe bisedat marrin një ton të thatë e formal, sikur të ishte zhdukur diçka e gjallë mes tyre. Për prindërit, goditja më e vështirë nuk është vetëm largësia, por edhe ndjenja e moskuptimit: është e vështirë të pranohet mendimi se personi për të cilin është bërë kaq shumë papritur sillet ftohtë.
Jung thekson se shkaku shpesh shkon më thellë se mosmirënjohja e thjeshtë. Ai sugjeron se fëmijët e rritur mund të shtyjnë psikologjikisht prindërit larg vetes për t’u ndier të pavarur. Kur fëmija është i vogël, prindërit janë qendra e botës së tij. Më pas vjen koha kur njeriu dëshiron t’ia dëshmojë vetes se nuk varet më nga mendimet, ndihma apo e kaluara e dikujt tjetër. Në këtë fazë, ajo që dikur dukej si afërsi mund të fillojë të perceptohet ndryshe.
Një pjesë tjetër e mendimit të Jungut lidhet me vetësakrificën e tepruar të prindërve. Në pamje të parë, kjo duket si diçka që vetëm sa duhet t’i afrojë. Prindërit shpesh mendojnë: “sa më shumë të japësh, aq më shumë dashuri do të marrësh”. Por psikika njerëzore nuk funksionon gjithmonë në atë mënyrë. Kur fëmija rritet me bindjen se prindërit kanë hequr dorë nga jeta e tyre, nga dëshirat dhe mundësitë për shkak të tij, brenda tij mund të zhvillohet një ndjenjë e rëndë borxhi—një peshë që duket e pamundur të shlyhet. Njeriu e kupton se nuk do të jetë në gjendje të kthejë gjithçka që është bërë.
Atëherë psikika fillon të mbrohet. Në vend të mirënjohjes shfaqet irritimi; në vend të ngrohtësisë vjen ftohtësia; në vend të dëshirës për afërsi lind nevoja për distancë, sepse pranë prindërve fëmija i rritur mund të ndihet fajtor. Jung paralajmëronte se dashuria ku njeriu “tretet” plotësisht në jetën e fëmijës, me kalimin e kohës mund të kthehet në barrë psikologjike edhe për vetë fëmijët. Sipas tij, kjo bëhet veçanërisht e vështirë pas moshës pesëdhjetëvjeçare: kur prindërit plaken dhe fëmijët papritur fillojnë të ndihen përgjegjës për ta. Me këtë përgjegjësi vijnë frika, faji dhe tensioni i brendshëm; shpesh, pikërisht kjo frikë shndërrohet në irritim ndaj prindërve. Jo domosdoshmërisht sepse fëmijët janë “të këqij”, por sepse është e vështirë të shihet plakja e atyre që dikur dukeshin të fortë dhe të përhershëm.
Jung e lidhte edhe një sfidë tjetër: në pleqëri, prindërit përballen jo vetëm me vetminë, por edhe me rishkrimin e historisë familjare. Fëmijët e rritur fillojnë ta kujtojnë ndryshe fëmijërinë e tyre. Ajo që prindërit e kanë konsideruar kujdes, fëmijët mund ta quajnë kontroll. Rreptësia për të mirën e tyre mund të rikujtohet si hidhërim. Madje edhe dashuria, pas shumë vitesh, mund të duket krejt ndryshe në kujtesë. Për prindërit, kjo është një goditje e vërtetë: kanë jetuar me një pamje të së kaluarës dhe papritur dëgjojnë nga vetë fëmija një version tjetër të së njëjtës histori.
Çfarë mund ta shpëtojë vërtet marrëdhënien? Jung besonte se lidhja mes prindërve dhe fëmijëve të rritur bëhet më e ngrohtë kur zhduket lufta për kontroll, kur bien pritjet e fshehura dhe kur largohet ndjenja e rëndë e detyrimit. Kur prindërit ndalojnë së kërkuari mirënjohje. Kur fëmijët ndalojnë ta dëshmojnë pavarësinë përmes ftohtësisë. Dhe kur të dyja palët fillojnë ta shohin njëra-tjetrën jo vetëm si role, por si njerëz të gjallë—me frikë, gabime dhe plagë të brendshme. Shumë prindër mendojnë se dashuria garanton automatikisht afërsi në pleqëri, por rasti është më kompleks dhe kërkon një ndryshim të mënyrës si kuptohet dhe si shprehet ajo.
Botuar fillimisht në Telegrafi
