Ka periudha kur ndryshojmë pa e kuptuar: ajo që dikur na jepte kënaqësi nis të mos na interesojë, shqetësohemi edhe për situata të zakonshme dhe humbasim durimin për gjërat e vogla. Ndonjëherë nuk arrijmë të përqendrohemi si më parë, ose ndihemi sikur nuk po veprojmë me vullnetin tonë. Shpesh këto ndryshime ia atribuohen lodhjes, përgjegjësive të shumta apo mungesës së gjumit. Por kur modeli përsëritet dhe zgjat, mund të jetë shenjë e stresit të zgjatur, i cili prek jo vetëm trupin, por edhe mendjen, emocionet dhe marrëdhëniet.
Stresi i vazhdueshëm është një ngarkesë që ndryshon mënyrën si e përjetojmë jetën e përditshme. Në disa raste ai shfaqet si rënie humori, tek të tjera si ankth i pashpjegueshëm, ndërsa te disa persona del si nervozizëm më i fortë se zakonisht. Ka edhe ata që e ndjejnë si vështirësi për të menduar qartë, harresë dhe shpërqendrim. Përtej këtyre sinjaleve, stresi mund të ndikojë edhe në jetën intime dhe në sjellje që duken “automatikë”, por që në të vërtetë lidhen me tensionin emocional.
6 shenja që tregojnë stres të madh të zgjatur
E para nga këto shenja është trishtimi dhe humbja e interesimit. Përballë sfidave, është normale të ndihemi keq përkohësisht, por kur ajo ndjenjë zgjat, mund të ndikojë në mirëqenien emocionale. Disa njerëz fillojnë të ndihen të pafuqishëm, të trishtuar ose humbasin interesin për aktivitetet që më parë i gëzonin. Një punim shkencor i botuar në revistën Current Directions in Psychological Science tregon se ngjarjet stresuese dhe mënyra si reagojmë ndaj tyre mund të lidhen me zhvillimin dhe vazhdimësinë e simptomave depresive. Megjithatë, trishtimi i përkohshëm nuk është i njëjtë me depresionin klinik; nëse gjendja vazhdon dhe pengon funksionimin e përditshëm, kërkohet vlerësim dhe ndihmë profesionale.
E dyta lidhet me shqetësimin e vazhdueshëm: ndjenja se “diçka e keqe” do të ndodhë dhe vështirësia për t’u qetësuar edhe kur nuk ka rrezik të menjëhershëm. Mendimet shqetësuese përsëriten, ndërsa brenda trupit shfaqen shenja si tension i brendshëm, rrahje të shpejta të zemrës ose djersitje. Ky proces shpesh krijon një rreth vicioz: shqetësimi i shton reagimet fizike, ndërsa reagimet fizike rrisin frikën. Organizata Botërore e Shëndetësisë thekson se situatat stresuese mund të nxisin ose të përkeqësojnë simptomat e ankthit dhe depresionit.
E treta shenjë është nervozizmi dhe reagimet e tepruara ndaj gjërave të vogla. Nëse vëreni se po zemëroheni më lehtë se zakonisht, se debatet ndezen shpejt ose i reagoni ashpër edhe njerëzve të afërt, kjo mund të lidhet me presionin e vazhdueshëm. Toleranca ndaj vështirësive ulet kur jemi nën ngarkesë për një kohë të gjatë. Mungesa e gjumit e rëndon më tej kontrollin emocional. Edhe mënyra se si e menaxhojmë momentin ka rëndësi: një pauzë para se të përgjigjeni, frymëmarrja e ngadalshme dhe biseda pasi tensioni të bjerë mund të ndihmojnë të shmangen konfliktet.
E katërta lidhet me përqendrimin e dobët dhe harresën e shpeshtë. Stresi mund ta bëjë më të vështirë organizimin e mendimeve, mbajtjen mend të informacionit të ri dhe përqendrimin në detyrat e përditshme. Kur mendja është e zënë vazhdimisht me shqetësime, mbeten më pak burime për punë, studim apo aktivitetet rutinë. Një studim i botuar më 2023 në JAMA Network Open, me 24.448 pjesëmarrës të moshës 45 vjeç e lart, gjeti një lidhje mes nivelit më të lartë të stresit të perceptuar dhe vështirësive njohëse. Megjithatë, studimi nuk provon se stresi është shkaktari i drejtpërdrejtë. Përmirësim mund të vijë nga gjumi i rregullt, pushimet e shkurtra dhe përqendrimi në një detyrë në të njëjtën kohë. Nëse harresa përkeqësohet, kërkohet vlerësim mjekësor.
E pesta është ulja e dëshirës seksuale dhe shmangia e afërsisë. Stresi i zgjatur mund të ndikojë në jetën intime përmes lodhjes, shqetësimeve emocionale dhe tensioneve në marrëdhënie, duke ulur interesin për afërsi fizike. Por ulja e libidos nuk është gjithmonë pasojë e stresit; ajo mund të lidhet edhe me ndryshime hormonale, sëmundje ose përdorimin e barnave të caktuara. Në shumë raste ndihmon komunikimi i hapur me partnerin, pa presion për marrëdhënie seksuale. Nëse problemi vazhdon, rekomandohet konsultimi mjekësor.
E gjashta lidhet me nevojën për të kontrolluar ose përsëritur vazhdimisht veprime. Te disa persona, tensioni emocional shoqërohet me sjellje si kontrollimi i derës, i pajisjeve elektrike, ose larja e shpeshtë e duarve. Këto veprime mund të shërbejnë si një mënyrë për ta ulur shqetësimin. Por jo çdo veprim i përsëritur është automatikisht shenjë e çrregullimit obsesiv-kompulsiv. Nëse sjelljet marrin shumë kohë, shkaktojnë vuajtje emocionale ose pengojnë jetën e përditshme, nevojitet vlerësim profesional.
Për ta ulur stresin, hapi i parë është identifikimi i burimeve të presionit dhe përcaktimi i asaj që mund të ndryshohet. Aktiviteti fizik, gjumi i mjaftueshëm, kufizimi i angazhimeve të tepërta dhe marrëdhëniet mbështetëse mund të ndihmojnë në menaxhimin e stresit. Ushtrimet e relaksimit, meditimi, joga dhe qëndrimi në natyrë gjithashtu janë alternativa që mund të japin efekt. Megjithatë, nëse ndryshimet emocionale dhe të sjelljes vazhdojnë, përkeqësohen ose ndikojnë në punë, gjumë dhe marrëdhënie, kërkimi i ndihmës nga psikologu, psikiatri apo mjeku është një hap i rëndësishëm. Stresi nuk shfaqet gjithmonë me shenja të dukshme fizike; shpesh sinjali më i qartë është ndjenja se nuk po jeni më si më parë.
Botuar fillimisht në Telegrafi
