Ministria e Kulturës ka dështuar sërish në tentimin për të gjetur organizata joqeveritare që do të merrnin përsipër funksionalizimin e dy monumenteve në Kosovë: Kullës së Ministerit në Pejë dhe Tabhanes në Gjakovë. Edhe ky proces, i cili është përcjellë përmes një procedure për gjetjen e partnerëve për menaxhim, nuk ka prodhuar rezultatet e pritura.
Letra e publikuar në lidhje me këtë çështje vë në pah se Ministria “nuk ka gjetur OJQ” të cilat do ta mbështesnin këtë synim dhe që programi i funksionalizimit të vihej në jetë. Në shkrim thuhet se tashmë ka kohë që ky kërkim nuk po jep rezultate, ndërsa aktorët e fushës i kërkojnë Ministrisë një zgjidhje konkrete për të kaluar nga puna e ndërhyrjeve në rezultat të prekshëm për komunitetin.
Problemi, sipas përshkrimit të situatës, lidhet me faktin që vetëm shpallja dhe reklamimi i ndërhyrjeve për restaurime nuk mjafton. Ndërtesat dhe asetet e trashëgimisë, megjithëse ruhen e mirëmbahen, nuk po arrijnë të bëhen të vizitueshme dhe aq më pak të funksionojnë siç është synuar. Pikërisht për këtë arsye, Ministria e Kulturës ka vendosur ta provojë modelin e funksionalizimit përmes OJQ-ve, duke besuar se programet e këtyre organizatave mund të krijojnë jetë, shërbim dhe lidhje më të fortë me komunitetin.
Në majin e sivjetmë, Ministria hapi një thirrje të re me objektiv që Kullën e Ministerit në Pejë dhe Tabhanen në Gjakovë t’i vendosë në funksion përmes organizatave joqeveritare. Për Kullën e Ministerit, kjo përpjekje u cilësua si tentimi i tretë, pasi pasonin dy procedura të mëparshme gjatë viteve 2024 dhe 2025. Pra, çështja nuk është trajtuar vetëm si një hap i izoluar, por si proces i përsëritur që po përballet me vështirësi në gjetjen e partnerëve të përshtatshëm.
Thirrja kishte të përcaktuar edhe mbështetjen financiare për organizatat që do të paraqiteshin me ide dhe me plan për funksionim. Në material theksohet se ofroheshin deri në 60 mijë euro në vit për ata që kanë ide dhe janë të zo— duke e lënë të nënkuptuar se kriteret dhe angazhimi i kërkuar për menaxhim e përmbajtje ishin pjesë e thelbësore e logjikës së thirrjes.
Funksionalizimi i monumenteve kërkon OJQ—kërkimi sërish dështoi
Në shkrim theksohet se Ministria e Kulturës ka kohë që po përpiqet të gjejë organizata të cilat plotësojnë kriteret për të marrë përsipër programin e funksionalizimit. Megjithatë, sipas të dhënave të paraqitura, nuk është arritur të gjenden OJQ që do të mund ta çonin synimin në zbatim. Për rrjedhojë, dy monumentet vazhdojnë të mbeten në pritje të një modeli i cili të garantojë përdorim real dhe të lidhë asetet historike me nevojat e komunitetit lokal dhe më gjerë.
Ndërkohë, Ministria thuhet se vitet e fundit e ka rritur aktivitetin e restaurimeve të shtëpive të vjetra qytetare, të ndërtesave publike që bartin histori dhe shquhen për arkitekturë karakteristike, si dhe të monumenteve të tjera që përbëjnë vlera të trashëgimisë kulturore. Por në logjikën e paraqitur në material, problemi nis kur ndërhyrjet përfundojnë: pa një plan funksionalizimi dhe pa partnerë që i kthejnë hapësirat në gjallëri, asetet rrezikojnë të mos hyjnë realisht në punë për komunitetin, edhe pse mirëmbahen.
Në fund të materialit, vihet në dukje edhe nevoja për një rimendim të qasjes. Përgjigjja që Ministria e Kulturës mendohet t’ua ketë dhënë aktorëve të kësaj fushe është se “ndoshta duhet ta rimendojmë qasjen” dhe të bëhet një zgjidhje, një ide më e qëndrueshme për të mos e lënë procesin të mbyllet sërish pa rezultat. Kjo është arsyeja pse thirrja e radhës, me objektivin për dy monumentet—Kullën e Ministerit në Pejë dhe Tabhanen në Gjakovë—përfundoi pa gjetur partnerët e duhur, duke e bërë të domosdoshme një qasje të re.
Botuar fillimisht në Koha.net
