Historiani serb Milivoj Beshlin ka qenë i ftuar në episodin e 57-të të podcastit “PIKË” me publicistin Veton Surroi. Në këtë bashkëbisedim, ai ka folur për mënyrën se si Serbia e përjeton historikisht pavarësinë e saj dhe për interpretimet që, sipas tij, kanë dominuar për dy nga momentet më të rëndësishme të shtetësisë serbe.
Ai ka theksuar se Serbia nuk i feston si burim krenarie kombëtare dy periudha kyçe: pavarësinë e fituar në Kongresin e Berlinit më 1878 dhe pavarësinë pas shpërbërjes së bashkësisë shtetërore me Malin e Zi në vitin 2006. Sipas Beshlin, në rastin e të dyja këtyre momenteve, në narrativën historike serbe ato janë parë më shumë si “disfata” sesa si fitore të plota, për shkak të pritshmërive politike e kombëtare që nuk u realizuan.
Serbia nuk i sheh dy pavarësitë si triumf, por si dështime
Sa i përket pavarësisë së vitit 1878, Beshlin ka thënë se ajo u interpretua për një kohë të gjatë në Serbi si një lloj disfate historike. Arsyetimi, sipas tij, lidhet me faktin se objektivi i ashtuquajtur “bashkimit kombëtar” nuk u realizua. Në shekullin XIX, ky “bashkim” kishte qenë i lidhur kryesisht me Bosnjën dhe Hercegovinën, një pjesë e rëndësishme e projektit politik kombëtar serb të asaj kohe.
Historiani ka theksuar se edhe pse Serbia arriti të fitojë njohjen ndërkombëtare si shtet i pavarur përmes Kongresit të Berlinit, fakti që Bosnja dhe Hercegovina nuk u përfshinë në të njëjtin drejtim politik, u pa si dështim i projektit kombëtar. Me fjalë të tjera, sipas interpretimit që ai përshkruan, rezultati i arritjes së pavarësisë nuk e mbylli çështjen kryesore për atë periudhë: bashkimi kombëtar nuk u arrit në formën që ishte synuar.
Gjatë të njëjtit arsyetim, Beshlin ka vendosur edhe pavarësinë e vitit 2006 në të njëjtën vijë interpretimi. Ai ka thënë se Serbia nuk e feston këtë moment si krenari kombëtare, por e konsideron atë në kuptimin e disfateve. Për historinë politike serbe, kjo pavarësi shënon ndarjen pas shpërbërjes së bashkësisë shtetërore me Malin e Zi, por sipas qasjes së përmendur nga Beshlin, prapë nuk përputhet me pritjet që lidhen me projektet kombëtare apo me objektivat më të gjera.
Në episodin e podcastit “PIKË”, i cili u publikua më 21 qershor 2026 (19:59), biseda fokusohet te mënyra se si shtetësia dhe pavarësitë lexohen brenda diskursit historik. Për Beshlin, rëndësia e dy momenteve – 1878 dhe 2006 – nuk qëndron vetëm te fakti që pavarësia u arrit, por te mënyra se si ajo lidhet me objektiva që, në histori, nuk u shndërruan plotësisht në rezultate përfundimtare.
Episodi i 57-të paraqitet si një dialog mes publicistit Veton Surroi dhe historianit serb Milivoj Beshlin. Në këtë bashkëbisedim, ai e vendos narrativën në qendër të pyetjes se pse disa arritje shtetërore nuk shndërrohen automatikisht në festë kombëtare. Përfundimi i tij është i qartë: sipas mënyrës së rrëfimit historik që ai përshkruan, Serbia i ka parë pavarësitë e 1878-s dhe 2006-s jo si triumfe të plota, por si momente që lidhen me dështime të planeve më të mëdha kombëtare.
Botuar fillimisht në Koha.net
