Listat e kandidatëve për deputetë të partive politike për zgjedhjet e 7 qershorit janë bërë publike ditë më parë, duke i hapur rrugë diskutimit publik edhe për kriteret ligjore të kandidimit dhe për mënyrën se si partitë përzgjidhin emrat që do të garojnë në zgjedhje.
Në lidhje me këtë proces, hulumtuesja në Grupin për Studime Juridike dhe Politike (GLPS), Arbresha Loxha, ka folur për aspekte që i parasheh ligji, si dhe për rëndësinë që ka përfaqësimi gjinor në lista zgjedhore. Sipas saj, ka rëndësi që kandidatët të përputhen me kushtet që kërkon legjislacioni, sidomos kur bëhet fjalë për besimin e qytetarëve te institucione dhe përfaqësuesit që dalin nga vota.
Loxha ka sqaruar edhe kufizimet që lidhen me kandidatët që kanë probleme me ligjin. Ajo ka theksuar se kufizimet ekzistojnë qartë për personat e dënuar me vendim të formës së prerë. Në praktikë, ligji për zgjedhjet përcakton se kush ka vendim gjykate të formës së prerë, pra dënim të prerë, nuk mund të jetë pjesë e listave që certifikohen për t’u kandiduar në proceset zgjedhore.
Në këtë kuadër, ajo ka shpjeguar mekanizmin që lidhet me verifikimin e kandidatëve. “Ligji për zgjedhjet parasheh që secili individ, i cili dëshiron të certifikohet nga Komisioni Zgjedhor i Zgjedhjeve për t’u kandiduar në proceset zgjedhore, i cili ka vendim të gjykatës të formës së prerë, pra dënim të formës së prerë, nuk mund të jetë pjesë e listave”, ka thënë Loxha, duke iu referuar qartësisht asaj që parashikon ligji në këtë segment.
Megjithatë, sipas Loxhës, kur bëhet fjalë për aktakuza, situata ka një dallim. Ajo ka theksuar se ligji nuk parasheh një përjashtim të posaçëm sa i përket aktakuzave aktive. “Mirëpo sa i përket këtyre aktakuzave, ligji nuk parasheh ndonjë përjashtim”, ka vijuar ajo, duke nënkuptuar se autoriteti përkatës duhet të bëjë vlerësimin lidhur me përmbushjen e kritereve për kandidatët që janë në lista të partive politike.
Kandidimi i aktakuzave aktive s’përcjell mesazh pozitiv
Loxha ka folur edhe për përgjegjësinë e partive politike në përzgjedhjen e kandidatëve. Ajo vlerëson se kandidimi i personave me aktakuza aktive nuk përçojnë mesazh pozitiv te qytetarët. Në interpretimin e saj, çështja nuk qëndron te fakti që ligji ka ose s’ka kufizim për aktakuzat, por te mënyra se sa seriozisht partitë i trajtojnë zgjedhjet dhe respekti që duhet të tregojnë ndaj qytetarit të Republikës së Kosovës.
Gjatë trajtimit të përgjithshëm të çështjeve, Loxha ka përmendur rëndësinë e rregullave për certifikimin dhe përputhjen me kriteret ligjore, ndërsa ka i kushtuar vëmendje edhe dimensionit më të gjerë të përfaqësimit gjinor në lista zgjedhore. Për të, përfaqësimi i grave në politikë mbetet një element thelbësor për funksionimin e demokracisë përfaqësuese, jo vetëm si çështje formale, por edhe si garanci që institucionet të pasqyrojnë më mirë shoqërinë.
Ndërkohë, diskutimi për kandidatët me aktakuza aktive pritet të vazhdojë paralelisht me procesin e certifikimit dhe me angazhimin e institucioneve përgjegjëse. Referencat e Loxhës mbi rolin e Komisionit Zgjedhor dhe të Këshillit Gjyqësor tregojnë se verifikimi i kritereve mbetet një hallkë e rëndësishme, sidomos për të siguruar që në lista të përfundojnë vetëm kandidatët që i përmbushin kushtet që kërkon ligji. Zgjedhjet e 7 qershorit po ashtu e bëjnë këtë çështje edhe më aktuale, pasi çdo detaj në lista mund të ndikojë në mënyrën si e sheh publiku procesin dhe përgjegjësinë e partive politike.
Botuar fillimisht në Koha.net
