Një natë, teksa po flija, në ëndërr më u shfaq Shkolla Normale “Dimitrie Tuciović” në Prizren. Aty, në atë hapësirë që e lidhja me kohën e mësimit, më erdhën përballë kujtimet e asaj periudhe kur mësonim për mësuesit – rolin e tyre dhe peshën që kishin për ta shuar analfabetizmin në Kosovë. Në ëndërr, gjithçka dukej si një vazhdim i një misioni: t’i jepej dijes rrugë në një popull ndër më të vjetrit në rajon dhe në Evropë.
Ëndrra nuk kishte thjesht ngjyrat e një kujtese të zakonshme, por rridhte si një skenë e plot emocioneve. Në mendimin tim vërshonin nxënësit dhe mësuesit e ardhshëm të Kosovës, të vendosur nëpër klasat e asaj shkolle – vatra ku prodhohej arsimi dhe ku piqej dija. Ishte sikur po shihja nga brenda një moment që duhej përsëritur, sepse mësimi fillonte dhe heshtja vendosej në klasë, duke lënë dëgjohet vetëm zëri i profesorëve.
Sapo fillonte mësimi, në skenën e ëndrrës mbretëronte heshtja. Në atë heshtje dëgjohej vetëm zëri i profesorëve, ndërsa unë e ndjeja qartë që ne, mësuesit e ardhshëm të Kosovës, do ta mbillnim dijen e arsimit dhe edukimit. Në të njëjtën kohë, në ëndërr ishte edhe premtimi i pashprehur: ajo dijë do të përhapej anë e mbanë Kosovës. Gjithçka dukej e lidhur me një logjikë të thjeshtë, por të fortë – nëse arsimi niset nga një vatër, ai arrin më tej se vetë muret e shkollës.
Ëndrra nuk shuhej. Ajo dukej se kishte zgjedhur të kalonte mbi një copë të rëndësishme të jetës sime dhe mbi atë vatër të arsimit dhe dijes ku kishim kaluar momentet tona formuese. Në qendër të kujtimeve që më shfaqeshin, shfaqej edhe drejtorësia: në atë kohë, drejtor ishte Rize Alaj, një profesor i shquar dhe patriot i zjarrtë nga Drenasi i Deçanit. Prania e tij në ëndërr sillte një ngarkesë vëmendjeje, sikur çdo detaj i shkollës kishte lidhje me përkushtimin.
Më vonë, në rrëfimin e ëndrrës, pozita e drejtorit merrte një figurë tjetër. Avdullah Shukriu, prof. dr. i shkencave biologjike, shfaqej si pedagog i shkëlqyer që në ligjërata të detyronte patjetër t’ia dëgjoje shpjegimin. Ajo ndjesi e “dëgjohet patjetër” vinte si një rregull i brendshëm: mësimi nuk ishte formalitet, por kërkesë ndaj çdo nxënësi e ndaj çdo studenti që përgatitej për të dhënë mësim. Në të njëjtën vijë kujtese qëndronin edhe emra të tjerë, që e pasuronin atmosferën arsimore të asaj kohe.
Ndër figurat që më shfaqeshin ishin Reshit Rexhebeqaj, prof. i matematikës; Izet Musaj, mr. i shkencave pedagogjike; dhe Bashkim Qerreti, prof. i gjuhës dhe letërsisë shqipe. Në ëndërr, këta emra nuk shfaqeshin thjesht si pjesë e një liste, por si pjesë e një ekipi që punonte për të njëjtin qëllim. Bashkë me shumë të tjerë, kontributet e tyre – siç më riktheheshin në atë moment – tregonte se historia e arsimit në Kosovë nuk do t’i harrojë kurrë njerëzit që e kanë mbështetur me punën e tyre.
Kur kujtesa kthehet te klasa, arsimi merr kuptim të plotë
Te e njëjta rrjedhë ëndrrash, më shfaqet edhe një figurë e veçantë: Ragip Hoti. Përshkrimi i tij në ëndërr ishte i gjallë: shtathedhur, syshkab, me flokëverdhë e azgan. Në skenë, kuptimi ndryshonte: kalonte nga heshtja e klasës te realiteti i vështirësive. Në rrugët e Llapit, pushtuesit ngrihnin postblloqe e murana dhe nisnin në tokën tonë për të na mbërthyer me pranga. Në atë moment, brenda ëndrrës, Ragip Hoti kishte thënë: “Mos më quani burrë, por…”. Edhe pse fjalia mbetej e papërfunduar në rrëfimin e ëndrrës, pesha e saj ishte e qartë: krenaria dhe qëndresa kishin një gjuhë të vetën.
Kalimi i asaj ëndrre, që dukej sikur shkelte në kohë të ndryshme, lidhej me një ide të vetme: arsimi si përpjekje për ta ndërtuar të ardhmen. Të 70-at e kishin mbetur si një shenjë në kujtesë, teksa unë kthehesha për të parë atë vatër të arsimit dhe dijes. Ajo që më mbetej ishte atmosfera e klasës, emrat e profesorëve, puna e drejtorëve dhe përkushtimi i mësuesve të ardhshëm që do ta përhapnin dijen në të gjithë Kosovën. Në fund, ëndrra nuk vinte vetëm si kujtim; vinte si një rikthim i mesazhit që kishte qenë në qendër që në fillim: të mbillje dijen, të luftoje analfabetizmin dhe ta çoje arsimin përpara, pavarësisht vështirësive që mund të vinin më pas.
Botuar fillimisht në Bota Sot
