Irlanda ka nisur një rishikim gjithëpërfshirës të sistemit të saj të energjisë elektrike, me synimin që ta riformësojë sektorin deri në vitin 2050. Lëvizja vjen ndërsa qeveria po përpiqet të përmbushë objektivat klimatike dhe, paralelisht, të elektrifikojë ekonominë e vendit, në një kohë kur kërkesa për energji pritet të rritet dukshëm.
Sipas planit të përgatitur nga autoritetet në Dublin, rishikimi i merr parasysh trendet që do të ushtrojnë presion në rritje mbi rrjetin kombëtar. Shkak kryesor është rritja e përdorimit të automjeteve elektrike, zgjerimi i industrisë dhe zhvillimi i shpejtë i qendrave të të dhënave, të cilat po bëhen gjithnjë e më të rëndësishme në ekonominë moderne.
Elektrifikimi drejt vitit 2050 kërkon rrjet modern energjie
Ministri irlandez i Klimës, Energjisë dhe Mjedisit, Darragh O’Brien, tha të mërkurën se po punohet për një strategji afatgjatë, e cila do të përcaktojë se si Irlanda do të gjenerojë, transmetojë dhe rregullojë energjinë elektrike deri në vitin 2050. Ky drejtim konsiderohet si pjesë e përgjigjes së vendit ndaj një realiteti ku sistemi aktual duhet përshtatur me nevojat e reja teknologjike.
Qeveria irlandeze e lidh këtë proces edhe me momentin politik në nivel të Bashkimit Evropian. Irlanda ka marrë drejtimin e Presidencës së Këshillit të BE-së dhe është zotuar që ta bëjë elektrifikimin një përparësi. Në të njëjtën kohë, autoritetet paralajmërojnë se, për të arritur objektivat, do të nevojiten vendime konkrete për investime, zhvillim të rrjetit dhe rregullime për mënyrën si funksionon sektori.
Një element i rëndësishëm i të gjithë skenarëve lidhet me ndryshimin e konsumit të energjisë. Qendrat e të dhënave, sipas të dhënave të përmendura, konsumuan 23% të energjisë elektrike të matur totale në Irlandë në vitin 2025. Ky nivel rritet nga vetëm 5% në vitin 2015. Gjithashtu, Zyrës Qendrore të Statistikave Irlandeze tregon se përdorimi total pothuajse përputhej me energjinë elektrike të përdorur nga të gjitha familjet urbane dhe rurale të kombinuara, të cilat përbëjnë 28%.
Strategjia që po përgatitet do të mbështetet mbi dokumentin që qeveria e quan “Dokumenti i Bardhë i Sektorit të Energjisë”. Ai pritet të bëhet gurthemeli i politikës së ardhshme të energjisë, duke udhëhequr legjislacionin, vendimet për investime dhe zhvillimin e rrjetit. Qeveria e vë theksin te kalimi i vendit nga lëndët djegëse fosile drejt një ekonomie të bazuar në energji elektrike, duke e konsideruar tranzicionin jo vetëm si çështje teknike, por edhe si çështje planifikimi dhe balancimi të prioriteteve.
Libri i Bardhë do të shqyrtojë pyetjet kryesore me të cilat përballet tranzicioni i energjisë: sa energji elektrike do t’i nevojitet Irlandës, nga do të vijë kjo energji, si duhet të evoluojë rrjeti dhe si mund të balancohen prioritetet konkurruese të përballueshmërisë, sigurisë së furnizimit dhe dekarbonizimit. Në deklaratën e Departamentit Irlandez të Klimës, Energjisë dhe Mjedisit thuhet se strategjia do të mbështetet në modelimin e detajuar të skenarëve të ardhshëm të energjisë, përfshirë vlerësimet e rrezikut, parashikimet e kërkesës, nevojat e infrastrukturës dhe rregullimet e qeverisjes.
O’Brien tha se ky dokument do të jetë një pjesë kyçe e udhëzimit për tranzicionin e energjisë drejt “energji elektrike të pastër, të sigurt dhe të përballueshme”, duke përcaktuar një rrugë për “këtë brez dhe brezat e ardhshëm”. Ai shtoi se dokumenti do të kërkojë bisedë dhe bashkëpunim kombëtar, duke i ftuar palët e interesuara në qeveri dhe në sektorin publik, privat dhe vullnetar të punojnë në këtë iniciativë.
Iniciativa e Irlandës lidhet me angazhimin e vendit për të arritur neutralitetin klimatik deri në vitin 2050 sipas ligjit të BE-së. Elektrifikimi mbetet strategjia qendrore për uljen e emetimeve në transport, ngrohje dhe industri. Në nivel evropian, po zhvillohen edhe bisedime politike për modernizimin e rrjeteve të vjetëruara të energjisë elektrike të bllokut. Komisioni Evropian ka njoftuar së fundmi një objektiv elektrifikimi prej 46% deri në vitin 2040, si nxitje që vendet të rrisin investimet.
Ndërkohë, çështja e kostove të energjisë po shihet si faktor kritik për stimulimin e kalimit te konsumatorët. Përmendet se çrregullimet në Lindjen e Mesme kanë rritur koston e varësisë nga lëndët djegëse fosile të importuara, duke çuar në fatura më të larta të energjisë dhe inflacion: rreth 50 miliardë euro shpenzime shtesë për importet e lëndëve djegëse fosile në vetëm 111 ditë gjatë ndërprerjeve në Ngushticën e Hormuzit. Në këtë kontekst, qeveria irlandeze e sheh rishikimin si pjesë të përgatitjes së sistemit për një të ardhme ku energjia elektrike do të ketë rol edhe më të madh.
Botuar fillimisht në Telegrafi
