Helsinki është kthyer në një shembull unik për mënyrën se si një kryeqytet mund të përdorë hapësirat nëntokësore jo vetëm për emergjenca, por edhe si pjesë reale të jetës së përditshme. Derisa shumë qytete evropiane po zgjerohen lart, kryeqyteti finlandez ka zgjedhur një qasje tjetër: zhvillimin thellë nën tokë. Nën rrugët e qytetit shtrihet një “botë” paralele, që nuk është vetëm përgatitje për kohë krizash, por edhe një mjedis funksional ku zhvillohet aktiviteti i përditshëm i banorëve.
Rreth 30 metra nën tokë gjenden ambiente të dizajnuara për nevoja të ndryshme. Aty ka kënde lojërash për fëmijë, pishina me përmasa olimpike, salla sportive dhe madje pista kartingu. Këto hapësira janë të ndriçuara mirë, kanë lartësi të mjaftueshme, mbajnë ajër të pastër dhe janë realizuar me një dizajn modern që i bën vizitorët të ndihen sikur ndodhen në një mjedis të zakonshëm, jo në thellësi të granitit nën qytet. Për shkak të kushteve dhe organizimit, shumë njerëz e harrojnë për një moment faktin se mbi kokat e tyre ka tonelata shkëmbi dhe qarkullim të përditshëm urban.
Një nga arsyet që ky model funksionon është se siguria nuk është trajtuar si diçka e veçuar, por si pjesë e jetës së qytetit. Helsinki ka më shumë se 5.500 objekte nëntokësore të ndërtuara posaçërisht për strehim. Këto objekte, sipas të dhënave të përmendura, mund të strehojnë afro një milion njerëz, numër më i madh se sa popullsia e vetë qytetit. Kjo e bën sistemin e brendshëm të strehimit një element kyç të planifikimit urban të Helsinkit.
Ekspertët finlandezë e lidhin gatishmërinë me kulturën shoqërore të vendit. Për këtë arsye, hapësirat nëntokësore nuk mbahen të mbyllura dhe të harruara, siç ndodh shpesh me strehimore të improvizuara pas periudhave të vështira historike. Ato përdoren në mënyrë të vazhdueshme, mirëmbahen rregullisht dhe qytetarët i njohin mirë, sidomos kur bëhet fjalë për situata reale rreziku. Kjo praktikë ndihmon që infrastruktura të mos humbasë vlerën e saj dhe të jetë gati kur nevojitet.
Gatishmëria nën tokë në Helsinki shndërrohet në sport, kulturë dhe jetë
Qyteti nëntokësor nuk u shërben vetëm fëmijëve apo sportdashësve. Hapësirat janë përdorur edhe nga skena muzikore e Finlandës, përfshirë grupet heavy metal dhe punk, të cilat për dekada kanë gjetur aty vende provash të izoluara nga zhurma e jashtme. Izolimi dhe karakteristikat e brendshme e kanë bërë të përshtatshëm ambientin edhe për aktivitete që kërkojnë kontroll akustik dhe qetësi.
Gjatë zhvillimit të këtij rrjeti nëntokësor, në shkëmb janë ngritur edhe kisha, muze dhe hapësira të tjera kulturore. Po ashtu, janë ndërtuar liqene artificiale, duke e bërë më të larmishme përdorimin e brendshme të këtyre objekteve. Në këtë mënyrë, infrastruktura publike e Helsinkit bëhet më elastike gjatë dimrave të ashpër nordikë: njerëzit kanë mundësi të kryejnë aktivitete të ndryshme brenda, pa u penguar nga kushtet e motit, ndërkohë që qyteti mbetet i lidhur dhe funksional.
Modeli i Helsinkit tregon se gatishmëria për situata emergjente nuk ka pse të jetë diçka e zymtë apo e kufizuar vetëm në kohë alarmi. Në Finlandë, kjo gatishmëri është kthyer në një platformë për inovacion dhe përmirësim të jetës urbane: shërben për sport, kulturë dhe bashkëjetesë të përditshme. Kështu, Helsinki arrin të funksionojë njësoj mirë mbi tokë, si dhe thellë nën të, duke i kthyer hapësirat nëntokësore në një pjesë të gjallë të qytetit, jo vetëm në një rezervë për raste të jashtëzakonshme.
Botuar fillimisht në Telegrafi
