Kosova vazhdon të përballet me pasoja politike dhe institucionale që, sipas kësaj kolumne, lidhen me atë që autori e quan “eksperimente ndërkombëtare”. Në qendër të argumentit është Gjykatës Speciale për Putin”>Gjykata Speciale, e cila, sipas tekstit, është vetëm një pjesë e një zinxhiri më të gjerë masash e iniciativash të bashkësisë ndërkombëtare ndaj Kosovës. Megjithatë, autori thekson se kjo gjykatë i tejkalon, në mënyrën e vet, të gjitha përpjekjet e tjera, sepse është shndërruar në një strukturë të veçantë, ndaj së cilës Kosova dhe Bashkimi Evropian kanë obligime, por nuk jepet përgjegjësi e barabartë ndaj askujt.
Teksti nënvizon se arsyet që çuan në themelimin e Gjykatës Speciale do të mund të shërbenin edhe për krijimin e mekanizmave të ngjashëm për shtete të tjera ku, sipas autorit, po ashtu kërcënohen dëshmitarët dhe ku nuk ka guxim për të ndjekur krimet e luftës në nivele të larta. Në këtë kuadër, autori argumenton se Kosova nuk është rasti i vetëm. Përkundrazi, ai sjell në vëmendje se, në periudha të ndryshme, disa gjykata me karakter ndërkombëtar kanë pasur kompetenca që të merren me rastet në Kosovë.
Kolumneja përmend konkretisht ICTY, gjykatat e UNMIK-ut dhe EULEX-in, duke thënë se këto institucione kanë pasur hapësirë ligjore dhe mundësi për ndjekjen e rasteve. Megjithatë, sipas tekstit, Kosova ka pasur shumë pak nevojë për një Gjykatë Speciale, duke e parë krijimin e saj si një vendim që sjell probleme të mëdha, sidomos kur vlerësohet nga perspektiva e funksionimit të drejtësisë dhe barazisë së përgjegjësisë.
Gjykata Speciale si ‘përsëritje’ e një modeli që Kosova po e paguan
Në pjesën e dytë të shkrimit, autori bën një kthjellim të tezës së vet, duke thënë se nuk është çështje emocionesh apo mungese respekti për drejtësinë, as mungesë ndjenje për viktimat. Por, sipas tij, edhe pohimi se gjithçka rreth “dhomave të specializuara të Kosovës” — një formulim që autori e cilëson “absurd” — është një padrejtësi ndaj Kosovës, popullit të saj dhe luftës për çlirim, përforcohet, sipas tekstit, që nga fillimi i procesit deri te verdikti i së mërkurës së shkuar.
Teksti thekson se për përshtypjen që ai shfaq, ndikim ka edhe roli i prokurorisë në rast. Autori përmend emrin e Carlas del Ponte, të cilën e përshkruan si një prokurore me “shumë dështime”. Sipas shkrimit, ky vlerësim mbështetet edhe nga “shumë ish-kolegë”, të cilët, sipas autorit, kanë konfirmuar se ajo është marrë më shumë me politikë sesa me rastet gjyqësore.
Po ashtu, në tekst përmendet se Carla del Ponte ka shkruar një libër kontrovers. Kolumneja thotë se në atë libër, mes të tjerash, ajo ka folur, duke krijuar kështu përshtypjen se ndikimet jashtëgjyqësore kanë qenë prezente. Autori nuk e lë çështjen vetëm në nivel të përgjithshëm, por e lidh Gjykatën Speciale me një proces më të gjerë vendimmarrjeje ku, sipas tij, drejtësia nuk po funksionon siç pritet, ndërkohë që Kosova dhe BE-ja marrin obligime konkrete.
Në përmbyllje, argumenti i autorit kthehet te ideja se Gjykata Speciale nuk është thjesht një mekanizëm ligjor i izoluar. Përkundrazi, ajo shihet si pjesë e një procesi më të gjerë eksperimental të bashkësisë ndërkombëtare me Kosovën. Autori e mbyll me konstatimin se krijimi i kësaj gjykate ka qenë dhe mbetet një nga gabimet më të mëdha që, sipas tij, Kosova ka bërë në historinë e saj. Por ky gabim, theksohet në tekst, nuk mund të zhbëhet.
Botuar fillimisht në Koha.net
