Një gjykatë revolucionare në Teheran ka konfirmuar plotësisht një vendim të dhënë më parë në mungesë ndaj regjisorit të njohur iranian Jafar Panahi. Vendimi e dënon Panahin me një vit burgim, ndërsa parashikon edhe një ndalim të udhëtimit për dy vjet. Përveç dënimit me privim lirie dhe kufizimit të lëvizjes, regjisori ndalohet të anëtarësohet në grupe dhe organizata politike e shoqërore.
Lajmi është bërë i ditur nga avokati i tij, Mostafa Nili, i cili e ka referuar qëndrimin e gjykatës për mediumin iranian “Emtedad”. Në këtë rast, gjykata ka mbështetur vendimin te disa pretendime të ngritura kundër Panahit, për të cilat ai akuzohet për përfshirje në veprime që autoritetet i cilësojnë si “propagandë kundër Republikës Islamike të Iranit”.
Sipas bazës së vendimit, autoritetet kanë përmendur realizimin e një “filmi ilegal dhe problematik kundër udhëheqësisë”, si dhe mbështetjen për të burgosurit politikë. Po ashtu, në arsyetim përfshihet edhe përkrahja e protestave popullore kundër qeverisë, përfshirë demonstratat “Woman, Life, Freedom”. Këto elemente janë paraqitur si të lidhura me veprimtarinë e Panahit jashtë kufijve të asaj që qeveria iraniane e konsideron të pranueshme.
Gjykata lë në fuqi burgimin për Panahin dhe ndalimin e udhëtimit
Vendimi fillestar kundër regjisorit ishte marrë ndërsa Panahi ndodhej jashtë Iranit. Në atë periudhë, ai po promovonte filmin e tij “A Simple Accident” dhe po merrte vlerësime në “Gotham Awards” në New York. Rruga e filmit në festivalet ndërkombëtare vijoi, ndërsa më pas Panahi u shpall fitues i “Palmës së Artë” për vitin 2025, çmimi kryesor i Festivalit të Filmit në Cannes.
Pas triumfit në Cannes, “A Simple Accident” u përzgjodh edhe për të përfaqësuar Francën në “Academy Awards”. Më vonë, Panahi mori pjesë në ceremonitë e “Oscars”. Vetëm pasi kaloi nëpër këtë fazë ndërkombëtare, ai u kthye në Iran më 30 mars, pavarësisht se në të njëjtën kohë ishte dhënë ndaj tij dënim me burg në mungesë.
Për dekada me radhë, Jafar Panahi është përballur me masa të rrepta nga autoritetet iraniane, duke përfshirë censurë dhe burgim në vendlindje. Edhe pse aktiviteti i tij si regjisor është fokusuar kryesisht te realizimi i filmave, ai ka pasur të bëjë vazhdimisht me kufizime. Në një intervistë të dhënë për DW gjatë Festivalit të Cannes në vitin 2025, Panahi e shpjegonte logjikën e tij për “regjisor politik” dhe thoshte se, në përkufizimin e tij, një regjisor politik mbron një ideologji ku të mirët e ndjekin dhe të këqijtë e kundërshtojnë. Ai shtoi gjithashtu se në filmat e tij, edhe ata që sillen keq janë formuar nga sistemi, jo nga zgjedhja personale.
Ndërkohë, përpara vendimit të fundit, autoritetet kishin vendosur ndalesa për veprimtari krijuese dhe udhëtime ndërkombëtare. Pas mbështetjes së tij për protestat opozitare të “Green Movement”, Panahi u ndalua nga autoritetet iraniane të realizonte filma dhe të udhëtonte jashtë për 20 vjet. Kjo ndalim ishte vendosur në vitin 2010. Edhe pse kufizimi ishte i gjatë, regjisori ka vazhduar të gjejë mënyra për të xhiruar, montuar dhe nxjerrë fshehurazi filma jashtë territorit dhe me mjete të improvizuara.
Me kalimin e viteve, ai ndërtoi formate filmike që e shmangnin kontrollin. Një shembull i përmendur është “This Is Not a Film” (2011), i realizuar përmes shndërrimit të dhomës së ndenjes në një set filmik. Po ashtu, në filmin “Taxi”, ai përdori një veturë si studio lëvizëse; ky projekt arriti të fitojë “Ariun e Artë” në Berl. Ndërsa karriera e tij vazhdoi të gjejë hapësirë në skenën botërore, vendimi i gjykatës së Teheranit e rikthen në fokus çështjen e kufizimeve ligjore ndaj tij dhe pasojat që lidhen me veprimtarinë e pretenduar të përfshirjes në mesazhe politike, siç janë përmendur në aktet e procesit.
Botuar fillimisht në Koha.net
