Sot shënohen gjashtë vjet nga momenti kur Qeveria e Kosovës, e udhëhequr në atë kohë nga kryeministri Avdullah Hoti, vendosi të heqë masën e reciprocitetit ndaj Serbisë. Vendimi u mor në një periudhë të tensionuar politike dhe diplomatike, pasi dialogu mes Kosovës dhe Serbisë ishte ndërprerë më herët, në sfond të masave tregtare dhe kundërmasave të ndërsjella.
Masat e reciprocitetit kishin qenë vendosur më 1 prill 2020, nga Qeveria e kryeministrit të asaj kohe Albin Kurti. Ato erdhën pas vendimit për heqjen e taksës 100% të importit të mallrave nga Serbia, duke i hapur rrugë një skeme tjetër që lidhej drejtpërdrejt me marrëdhëniet tregtare dhe presionin politik për vazhdimin e dialogut.
Ndërkohë, me shumicë votash të kabinetit qeveritar u anuluan vendimet e qeverisë së mëparshme, të miratuara më 20 mars dhe 30 maj, të cilat parashihnin futjen graduale të reciprocitetit, si zëvendësim për taksën 100% ndaj mallrave serbe. Kjo nënkuptonte se qasja ndaj Serbisë ndryshoi, duke e zhvendosur fokusin nga një sistem gradual reciprociteti drejt heqjes së masës.
Avdullah Hoti e paraqiti heqjen e reciprocitetit si një hap të përkohshëm, me afat, që do të siguronte një shans për dialog. Ai tha se partnerët ndërkombëtarë pritej të bënin presion ndaj Serbisë, ndërsa në rast se dialogu nuk do të sillte rezultate, Qeveria e Kosovës do të ruante të drejtën për rikthimin e masave. Me këtë logjikë, vendimi u lidh me pritshmëritë për dinamizim të bisedimeve dhe me kushtin që mosarritja e rezultateve të sillte veprime pasuese.
Dialogu, nga ana tjetër, ishte ndalur pas vendosjes së taksës 100% nga Kosova ndaj importit të mallrave serbe. Në këtë situatë, bashkësia ndërkombëtare, veçanërisht Shtetet e Bashkuara, insistuan në heqjen e saj, me qëllim që të krijoheshin kushte për rifillimin e dialogut. Në këtë mënyrë, masat tregtare u panë si element që ndikonte direkt në trajtimin e çështjeve politike përmes negociatave.
Gjashtë vjet pas heqjes së reciprocitetit, dialogu mbetet çështja qendrore
Pas vendimit të Hotit, skema politike dhe institucionale vazhdoi të evoluojë. Më vonë, kryeministri aktual në detyrë Albin Kurti vendosi ta zëvendësojë taksat me reciprocitet, një qasje që nuk u prit njësoj nga të gjithë partnerët politikë. Lidhja Demokratike e Kosovës, partner i koalicionit të atëhershëm, nuk u pajtua me këtë ndryshim dhe mosmarrëveshja u shoqërua me pasoja të drejtpërdrejta në qeverisje. Si rrjedhojë, Qeveria Kurti 1 u rrëzua, pas vetëm 50 ditësh qeverisjeje.
Në këtë retrospektivë të ngjarjeve, bëhet e qartë se reciprociteti dhe taksat kanë qenë vazhdimisht të lidhura me rrugën e dialogut dhe me presionin ndërkombëtar. Vendimi i heqjes së masës nga Qeveria Hoti, në të njëjtën kohë, u paraqit si një mundësi e përkohshme për dialog, ndërsa skenarët e mëvonshëm treguan se çështja e reciprocitetit mbeti temë e ndjeshme për pozicionet brenda klasës politike kosovare.
Gjashtë vjet nga ajo ditë, sfidat politike mes Kosovës dhe Serbisë vazhdojnë të trajtohen në varësi të dinamikave të dialogut, reagimeve të brendshme politike dhe qëndrimeve të partnerëve ndërkombëtarë. Heqja e reciprocitetit e vitit 2020 mbetet një pikë referimi në historinë e vendimmarrjes së qeverive kosovare në marrëdhëniet me Serbinë, ndërsa efekti i saj shihet edhe në mënyrën si u rikomponuan më pas masat tregtare në kuadër të qasjeve të ndryshme qeverisëse.
Botuar fillimisht në Bota Sot
